جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

چکیده استراتژی بازدارندگی برای بقای دولت‌ها حیاتی است و هدف آن، افزایش هزینه‌های تهاجم احتمالی به سطحی غیرمنطقی برای دشمن است. برای ایران، به دلیل قرار گرفتن تحت تحریم‌های گسترده و مسدود شدن گزینه‌های ائتلافی سنتی، بازدارندگی به یک الزام بقا تبدیل شده و نیازمند یک مدل درون‌زا مبتنی بر خودکفایی دفاعی است. این رویکرد با مبانی نظریه قدرت سخت همسو است، اما اثربخشی آن در گرو استقلال استراتژیک است؛ استقلالی که خودکفایی دفاعی (تولید تجهیزات کلیدی در داخل) زیربنای مادی آن محسوب می‌شود، چرا که وابستگی به واردات نظامی، حاکمیت ملی را در لحظه بحران تضعیف می‌کند. بازدارندگی ایران بر دکترین نامتقارن و مجازات پرهزینه استوار است و بر سه‌گانه توان موشکی نقطه‌زن و پهپادی بومی، مزیت اقتصادی-نظامی (تغییر معادله هزینه به ازای انهدام به نفع ایران) و عمق استراتژیک (از طریق نفوذ منطقه‌ای و قابلیت‌های سایبری) تکیه دارد. تحریم‌ها، به‌طور پارادوکسیکال، به کاتالیزور خوداتکایی تبدیل شده و موجب حذف وابستگی فنی و تمرکز بر مزیت نامتقارن شدند. این توانمندی داخلی، آزادی عمل دیپلماتیک را از طریق مکانیسم‌های کلیدی تقویت می‌کند: کاهش بار امنیتی و نیاز به ائتلاف‌های خارجی، تقویت قدرت چانه‌زنی در مذاکرات (مانند حفظ قاطعانه خطوط قرمز موشکی در برجام)، خنثی‌سازی اهرم‌های فشار خارجی و در نهایت، تثبیت اعتبار راهبردی از طریق نمایش اراده و توان عملیاتی (مانند حمله به عین‌الاسد). در نتیجه، برای ایران، بازدارندگی بومی نه صرفاً یک نیاز دفاعی، بلکه یک الزام استراتژیک و تضمین‌نامه سیاست خارجی مستقل است که به کشور امکان می‌دهد در مسیر منافع ملی تعیین‌شده توسط خود حرکت کند، نه دیکته‌های خارجی.

چکیده امنیت به‌عنوان یکی از ارکان بنیادین و حیاتی جامعه، از اهداف متعالی و آرمان‌های والای انقلاب اسلامی محسوب می‌گردد. بیانیه گام دوم انقلاب در کنار آموزه‌های اسلامی، به‌مثابه سندی راهبردی انقلاب اسلامی، پیشران‌های ثبات و عناصر امنیت کشور را در هفت مؤلفه کلیدی ترسیم نموده و در آغاز گام دوم انقلاب گام‌های بلندی در مسیر تحقق امنیت همه‌جانبه برداشته است. این بیانیه، که بر پایه اصول و ارزش‌های قرآنی تدوین شده، از سوی مقام معظم رهبری صادر شده و به‌عنوان نقشه‌ای راهبردی، مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی را هموار می‌سازد. پرسشی مقاله پیش رو این است که راهبردهای تأمینی انقلاب اسلامی برای نیل به امنیت همه‌جانبه، مبتنی بر آموزه‌های اسلامی و بیانیه گام دوم انقلاب کدام‌اند؟ در آموزه‌های اسلامی و بیانیه گام دوم انقلاب، بخشی از این راهبردها تبیین شده است. پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوا، به واکاوی بیانیه گام دوم انقلاب و سایر داده‌های تحلیلی با رویکردی قرآنی پرداخته است. راهبردهای تأمینی انقلاب اسلامی در دو وجه «تکمینی» و «تسکینی» بر اساس آیات قرآن کریم طراحی شده‌اند. راهبرد تکمینی ارصادی، با رویکرد آمادگی و محوریت دفع تهدیدات و ناامنی‌ها، و راهبرد تسکینی، با هدف تزریق اُمید و ایجاد آرامش و اطمینان خاطر برای مؤمنان، تدوین گردیده‌اند. هدف پژوهش بازخوانی دو وجه «تکمیلی» و «تسکینی» امنیت در قالب «راهبرد تأمینی» است تا بر پایه روش تحلیل متن ومحتوا، عناصر امنیت را در ساحت بیانیه گام دوم تحلیل نماید. دستاورد آن رویکرد نوینی است که می تواند زمینه ساز «نظریه اسلامی امنیت» از منظر رهبر فرزانه انقلاب اسلامی باشد.

چکیده این مقاله با هدف ارزیابی تطابق عملکرد جمهوری اسلامی ایران با گفتمان انقلاب اسلامی، به‌ویژه با محوریت مفهوم جمهوریت، تدوین شده است. ضرورت این تحقیق از آنجا ناشی می‌شود که پس از گذشت بیش از چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی، بررسی میزان تحقق اصول اساسی آن، به‌ویژه جمهوریت، برای درک نقاط قوت و ضعف نظام ضروری به نظر می‌رسد. گفتمان انقلاب اسلامی که مبتنی بر دو اصل جمهوریت و اسلامیت است، با استفاده از روش تحلیل گفتمان لاکلائو و موف مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش نشان می‌دهد که جمهوریت به‌عنوان یکی از دال‌های شناور در گفتمان انقلاب اسلامی در مقاطع مختلف تاریخی، دچار بازتعریف و تغییر معانی شده است. یافته‌ها حاکی از آن است که دستاوردهایی چون برگزاری انتخابات منظم و تقویت نهادهای مردمی تحقق یافته‌اند، اما کاهش مشارکت در چند انتخابات گذشته در مقایسه با مشارکت حداکثری دوره های قبل به چالشی برای این حوزه مبدل می شود.با این وصف این مقاله پیشنهادهایی هم برای تقویت رقابت‌های سیاسی و مشارکت بیشتر ، افزایش شفافیت در فرآیندهای انتخاباتی و تقویت نهادهای مردمی برای تقویت جمهوریت در چارچوب گفتمان انقلاب اسلامی ارائه می‌دهد.

چکیده بررسی‌ علمی عوامل اثرگذار بر اختلاف‌نظر مجلس و دولت اهمیت‌ بسزایی‌ دارد. در فرایند پیچیده قانون‌گذاری و اجرای قانون سبک مدیریت نقش‌ مؤثری ایفا می‌کند و بدیهی‌ است‌ نمایندگان بر اساس برداشت‌ و ادراکی‌ که‌ از شرایط و عملکرد دولت‌ها‌ دارند به‌ تدوین‌ یا تصویب‌ قوانین‌ دست‌ می‌زنند؛ هدف اصلی‌ این‌ پژوهش‌، شناسایی‌ عوامل اثرگذار بر اختلاف‌نظر مجلس و دولت در فرایند قانون‌گذاری و اجرای قانون با بهره‌گیری از نظریه‌ داده بنیاد کلاسیک‌ است‌. سوال اصلی پژوهش عارت بود از: عوامل اثر گذار بر اختلاف نظر مجلس و دولت در دوران ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد کدامند؟ تحلیل‌ داده‌ها در فرایند کدگذاری و تحلیل‌، منجر به‌ ظهور 85 کد،11 مفهوم انتزاعی‌، سه‌ مقوله‌، دو قضیه‌ اصلی‌ و هفت‌ زیر قضیه شد و نتایج تحقیق نشان داد عوامل‌ اثرگذار‌ از طریق‌ دو مقوله‌ مدل‌های ذهنی‌ و فرایندهای ذهنی‌ بر اختلاف‌نظر نمایندگان مجلس با دولت اثر ‌گذار بودند. منظور از مدل‌های ذهنی‌؛ ایدئولوژی، تمایلات حزبی‌، باورها و نگرش‌ها و تاریخ‌گرایی‌ نمایندگان است‌ و منظور از فرایندهای ذهنی‌؛ توجه‌، خودآگاهی‌ و قدرت تجزیه‌وتحلیل نمایندگان است‌.

چکیده در دهه دوم استقرار نظام جمهوری اسلامی، جریان «نواندیشی دینی» ظهور یافت و هویت زنانه متفاوتی را در برابر هویت زنانه گفتمان انقلاب ایجاد کرد. از منظر نواندیشان، تجدد دارای اصالت است و بر این مبنا می‌بایست هویت زنانه نوینی مفصل‌بندی می‌گردید. در این راستا نواندیشان تلاش-هایی را برای واسازی هویت زنانه گفتمان انقلاب اسلامی و مفصل‌بندی هویت زنانه نوینی انجام دادند. در نتیجه تلاش‌های این جریان، مطالباتی نوین از سوی زنان شکل گرفت و منجر به ایجاد چالش‌هایی در برابر هویت زنانه گفتمان انقلاب شد. این مقاله با بهره‌گیری از روش تحلیل گفتمان لاکلائو و موفه به تحلیل سخنان و عملکرد وابستگان گفتمان نواندیشی دینی در واسازی هویت زنانه گفتمان انقلاب اسلامی و برساخت هویت زنانه گفتمان نواندیشی پرداخته است. تحلیل گفتمان نواندیشی دینی نشان داد عملکرد غیرزبانی وابستگان این گفتمان در جهت مفصل‌بندی هویت زنانه در دامنه‌ای وسیع صورت گرفته است. طرح مطالبات نوین زنان در سطح جامعه به ویژه در رابطه با سه موضوع حجاب و نوع پوشش، خوانندگی و دوچرخه‌سواری زنان در فضای عمومی، از جمله عملکردهای غیرزبانی گفتمان نواندیشی در جهت مفصل‌بندی هویت زنانه می باشد. به عبارتی گفتمان نواندیشی تلاش نمود با ایدئولوژی‌سازی و تولید معنا، نقص هویتی خود را رفع نموده و معنای خود را بر گفتمان انقلاب اسلامی برتری دهد.

چکیده در بازه زمانی ۱۳۷۶ تا ۱۳۹۲، ایران شاهد تحولات سیاسی و اجتماعی چشمگیری بود، ازجمله ظهور جنبش اصلاحات، روی کار آمدن جریان اصولگرا و وقوع اعتراضات 1388. طبقات متوسط به‌عنوان کنشگرانی کلیدی در این میدان رقابت سیاسی، نقش تعیین‌کننده‌ای در جهت‌دهی به گفتمان‌ها و تحولات ایفا کردند. هدف این مطالعه، بررسی نقش طبقات متوسط در شکل‌دهی به رقابت‌های سیاسی ایران طی دوره موردنظر با استفاده از چارچوب نظری بوردیو است. پژوهش می‌کوشد نشان دهد چگونه ترکیب سرمایه‌ها و عادت‌واره این طبقات، موقعیت آن‌ها را در میدان سیاسی تعیین کرد و چگونه این موقعیت بر تحولات کلان سیاسی تأثیر گذاشت. این پژوهش با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از نظریه بوردیو، به تحلیل داده‌های ثانویه و نیز مشاهدات میدانی پرداخته است. روش تحلیل مبتنی بر شناسایی میدان سیاسی به‌عنوان عرصه رقابت کنشگران و بررسی انواع سرمایه‌های مؤثر بر جایگاه طبقات متوسط در این میدان است. یافته‌ها نشان می‌دهد طبقات متوسط با تکیه بر سرمایه فرهنگی و شبکه‌های اجتماعی، در دوره‌های مختلف به حمایت از جریان‌های اصلاح‌طلب یا اصولگرا گرایش یافتند. بااین‌حال، ساختار میدان سیاسی ایران، امکان تبدیل کامل سرمایه‌های آن‌ها به قدرت سیاسی را محدود می‌کرد. تحلیل بوردیویی نشان می‌دهد که تحولات سیاسی ایران نه صرفاً محصول اراده کنشگران، بلکه برآمده از تعامل پیچیده بین سرمایه‌های طبقاتی و قواعد میدان است.

چکیده در این پژوهش تحلیل جامعه‌شناختی اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) با تمرکز بر مفاهیم کلیدی مانند ولایت فقیه، استقلال سیاسی و رابطه دین با حکومت انجام شده است. این اندیشه‌ها در چارچوب گفتمان اسلامی و با تأکید بر مشارکت مردمی، عدالت اجتماعی و مبارزه با استکبار جهانی شکل گرفته‌اند. پژوهشهای موجود نشان میدهند که اندیشه سیاسی ایشان مبتنی بر اصولی نظیر حاکمیت قانون الهی، مسئولیت‌پذیری حکومت در قبال مردم و لزوم حفظ هویت اسلامی در مقابل نفوذ فرهنگی غرب است. روش تحقیق در این تحلیل عمدتاً مبتنی بر تحلیل گفتمانی با استفاده از متون اصلی شامل سخنرانی‌ها، وصیتنامه و آثار مکتوب امام خمینی(ره) بوده است. این روش با به‌کارگیری تحلیل زبانی، بررسی زمینه‌های تاریخی-اجتماعی و کشف روابط قدرت در گفتمان سیاسی، امکان درک لایه‌های پنهان اندیشه ایشان را فراهم میکند. همچنین از روشهای کیفی مانند تحلیل محتوای اسناد تاریخی و بررسی اسناد آرشیوی برای بازسازی بستر شکل‌گیری این اندیشه‌ها استفاده شده است. یافته‌های تحقیقاتی حاکی از آن است که گفتمان سیاسی امام خمینی(ره) حول محور مفاهیم شناوری مانند "امت اسلامی"، "استقلال" و "مبارزه با استکبار" سازمان یافته است. این اندیشه‌ها با ایجاد پیوند بین مفاهیم دینی و الزامات حکمرانی مدرن، الگوی نوینی از حکومت دینی تحت عنوان "جمهوری اسلامی" را طراحی کرده‌اند که در آن فقه شیعی به عنوان هسته مرکزی نظام حقوقی-سیاسی عمل میکند. این تحلیل نشان میدهد که چگونه مفاهیم دینی در بافتار سیاسی-اجتماعی معاصر بازتعریف شده و به ابزاری برای بسیج مردمی تبدیل شده‌اند.

چکیده پژوهش حاضر با هدف تحلیل سازوکار‌های همبستگی اجتماعی و فرایندهای ظرفیت‌سازی ملی در جامعه ایران طی جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل (۲۳ خرداد - ۳ تیر ۱۴۰۴) انجام شده است. چارچوب نظری تحقیق بر تلفیق نظریه همبستگی مکانیکی دورکیم، نظریه ساختار فرصت‌های سیاسی کریزی و رویکرد ظرفیت‌سازی اجتماعی لاورن-سکسبی استوار است. روش‌شناسی تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی محتوایی شامل بررسی بیانیه‌های رسمی، گزارش‌های رسانه‌ای و واکنش‌های اجتماعی است. یافته‌ها نشان داد که تهدید خارجی موجب فعال‌سازی سریع وجدان جمعی و ایجاد همبستگی فراطیفی شد که طیف‌های متعارض سیاسی از مهدی کروبی تا محافظه‌کاران را متحد ساخت. احیای نمادهای ملی ایرانی همچون سرود «ای ایران» و نمادهای شیر ایرانی در کنار هویت مذهبی، نقش مهمی در تقویت انسجام ملی ایفا کرد. همکاری گسترده مردم با نهادهای امنیتی و گزارش فعالیت‌های مشکوک، به شناسایی و دستگیری تعداد قابل توجهی از نفوذی‌ها و کشف مواد منفجره منجر شد که نشان‌دهنده عمق مشارکت اجتماعی و احساس مسئولیت ملی است. همچنین، سیستم‌های اقتصاد مقاومتی و شبکه‌های توزیع کالاهای اساسی کارآمدی مناسبی نشان دادند و تاب‌آوری جامعه در شرایط محدودیت ارتباطی پس از قطع اینترنت آشکار شد. با این حال، چالش‌هایی نظیر تلفات انسانی، آسیب به تأسیسات هسته‌ای، ضعف در سیستم‌های هشدار اولیه و پدافند غیرعامل، و تفاوت‌های نسلی در نگرش به بحران آشکار شد. نتیجه‌گیری پژوهش تأیید می‌کند که جامعه ایران از ذخایر عمیق همبستگی اجتماعی برخوردار است که در شرایط بحران قابل فعال‌سازی است، اما نهادینه‌سازی این دستاوردها مستلزم مدیریت هوشمندانه و برنامه‌ریزی بلندمدت است.

چکیده در مقاله حاضر، کوشش می کنیم تا مساله مشارکت سیاسی و کارکردهای انتخابات را درقانون اساسی جمهوری اسلامی مورد بررسی قرار دهیم.این مقاله به روش توصیفی و تحلیلی نگارش یافته و در صدد پاسخ به این سوالات است :1. مشارکت سیاسی عامه مردم ایران در قانون اساسی جمهوری اسلامی از چه مبانی و جایگاهی برخوردار است؟ و2. چه مراحل قانونی برای مشارکت سیاسی در قانون اساسی پیش بینی شده است؟ یافته های تحقیق نشان داد که زمینه های مشارکت گسترده مردم ایران در انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی درقانون اساسی انعکاس یافته و از این جهت میتوان گفت که هدف عمده قانون اساسی جمهوری اسلامی،تحقق حاکمیت ملت با تاکید بر مبانی دینی مشارکت سیاسی بود. تدوین کنندگان قانون اساسی، یکی از وظایف دولت انقلابی و جدیدالتاسیس جمهوری اسلامی را فراهم کردن زمیته مشارکت عامه مردم در تعیین سرنوشت سیاسی، اقتصادی، و اجتماعی و فرهنگی دانسته ، و روش های قانونی مشارکت سیاسی مردم را در اصول متعدد مورد شناسایی و تاکید قرار داده است.

چکیده در دوره حکومت محمد رضا شاه پهلوی آمریکایی ها به بهانه رشد کشاورزی و بهبود وضعیت روستائیان و در اصل برای جلوگیری از نفوذ شوروی و کمونیسم و وابستگی اقتصادی و سیاسی به این نتیجه رسیدند که ایران را به عنوان اولین کشوری که می تواند اصل ۴ ترومن اجرا نماید، انتخاب نمودند. علاوه بر این مجموعه ای از عوامل داخلی باعث شد که محمدرضا شاه پهلوی برای تقویت پایه های قدرت خود ، کسب حمایت های خارجی و حمایت قشر عظیم روستایی به اصلاحاتی از جمله اصلاحات ارضی(۱۳۵۰-۱۳۴۱) که از اصول شش گانه انقلاب سفید بود بپردازد. اصلاحات ارضی از لحاظ سیاسی برای رژیم پهلوی موفق بود ولی از لحاظ اقتصادی و اجتماعی باعث رکود کشاورزی و تبدیل شدن ایران به یکی از وارد کنند گان غلات و به دنبال آن مهاجرت گسترده روستائیان به شهر ها بودکه این مورد اخیر پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مهمی را برای شهر و روستا به دنبال داشت. سوال اصلی در این پژوهش تاثیر اصلاحات ارضی بر مهاجرت مردم از روستاها به شهرها در دوره پهلوی دوم می باشد. (سوال)اصلاحات ارضی در کوتاه مدت از لحاظ سیاسی موفق بود ولی در بلندمدت از لحاظ سیاسی، اقتصادی و اجتماعی ناموفق بود.(فرضیه) روش تحقیق در این پژوهش، از نوع توصیفی- تحلیلی است. روش گردآوری اطلاعات نیز کتابخانه ای و بررسی اسناد است و در بررسی کتابخانه‌ای منابع دست اولی که راجع به مهاجرت روستائیان به شهرها در دوره محمدرضا شاه نوشته شده در اولویت هستند.(روش)

چکیده بحران آب در ایران که به یک "ابربحران" چندوجهی تبدیل شده، عمیقاً تحت تأثیر گفتمان‌های دولتی قرار دارد و پیامدهای گسترده‌ای بر امنیت و پایداری کشور داشته است. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی گفتمان‌های دولت‌های محمود احمدی‌نژاد (۱۳۸۴-۱۳۹۲) و حسن روحانی (۱۳۹۲-۱۴۰۰) در مواجهه با این بحران، به دنبال شناسایی تفاوت‌ها و پیامدهای آن‌ها بر امنیت‌سازی و حکمرانی آب است. در این تحقیق، با افزودن مفهوم "امنیت جامعه‌بنیاد" و دیدگاه‌های پساکپنهاگی به چارچوب تحلیلی، تمایز میان امنیت دولتی (حفظ حاکمیت و کنترل منابع) و امنیت جامعه‌بنیاد (حفظ هویت، معیشت و سلامت جوامع محلی) به عنوان یک نوآوری کلیدی مطرح می‌شود. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف است که با چارچوب‌های نظری امنیت‌سازی و حکمرانی شبکه‌ای تکمیل شده و به تحلیل محتوای ۵۵ سند رسمی و غیررسمی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که گفتمان دولت احمدی‌نژاد، با چارچوب "امنیتی-دفاعی" و تمرکز بر "توسعه سخت‌افزاری"، امنیت دولتی را بر امنیت جامعه‌بنیاد اولویت می‌داد. در مقابل، گفتمان دولت روحانی با رویکرد "تکنوکراتیک" و "مشارکتی"، تلاشی برای توجه به امنیت جامعه‌بنیاد داشت، اما در عمل به دلیل غلبه ساختارهای متمرکز، این امر به طور کامل محقق نشد. این پژوهش استدلال می‌کند که علی‌رغم تغییرات گفتمانی، تداوم ساختارهای ریشه‌دار سیاسی و اقتصادی مانع از شکل‌گیری حکمرانی شبکه‌ای مؤثر و تضمین امنیت جامعه‌بنیاد شده و به تداوم تنش‌های اجتماعی دامن زده است.

چکیده نظام سرمایه‌داری به‌عنوان یکی از مولفه‌های هژمونیک عصر مدرن، همواره مورد واکاوی و انتقاد صاحب‌نظران علوم انسانی قرار گرفته است. در این میان، موضع‌گیری رهبر انقلاب اسلامی ایران نسبت به این نظام به‌عنوان بخشی کلیدی از گفتمان سیاسی پس از انقلاب، واجد اهمیتی مضاعف است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از الگوی سه‌وجهی تحلیل انتقادی گفتمان نورمن فرکلاف و از طریق بررسی بیانات و مواضع رسمی رهبر انقلاب، به چرایی و چگونگی تولید و بازتولید گفتمان انتقادی نسبت به نظام سرمایه‌داری می‌پردازد. داده‌های پژوهش با روش تحلیل کیفی و مبتنی بر کدگذاری موضوعی استخراج و تفسیر شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد گفتمان رهبری با اتکاء به مؤلفه‌های زبانی خاص (نظیر استفاده از واژگان استعاری نظیر «پلیدی»، «سلطه»، و «استضعاف») و بهره‌گیری از بینامتنیت قرآنی-تاریخی، نظام سرمایه‌داری را نه صرفاً یک الگوی اقتصادی، بلکه نماد تمامیت استعمار و بی‌عدالتی در سپهر جهانی بازنمایی می‌کند. این موضع، محصول تلفیق بنیان‌های فکری اسلامی و نقدهای معاصر بر سرمایه‌داری غربی است و به‌طور مؤثر ابزار مقاومت معرفتی و هویتی در گفتمان سیاسی ایران معاصر محسوب می‌شود. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که بازتولید گفتمان ضدسرمایه‌داری نه‌تنها به ایجاد سازوکارهای نهادی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی انجامیده، بلکه به گسترش عدالت توزیعی، مقاومت اقتصادی، و نفی هژمونی ساختارهای سرمایه‌داری جهانی کمک کرده است؛ امری که با الگوی تحلیلی فرکلاف قابل تبیین و واکاوی است.

چکیده با توجه به جایگاه حجاب به‌عنوان یک الزام قانونی در نظام حقوقیِ حکمرانی جمهوری اسلامی ایران و پیوند عمیق آن با هویت فرهنگی و دینی، فرهنگ‌سازی در این حوزه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی و تحلیلی به بررسی موانع و چالش‌های اجرای مؤثر قوانین مرتبط با عفاف و حجاب به ویژه تعارض میان ارزش‌های سنتی و جریان جهانی‌شدن، کم‌رنگ‌شدن ارزش‌های دینی در میان نسل جدید، ضعف آگاهی عمومی نسبت به مبانی فلسفی، فقهی و حقوقی حجاب و تأثیر گسترده رسانه‌ها و فضای مجازی در تغییر نگرش‌ها می پردازد. در ادامه در بخش راهکارها، بر ضرورت تقویت آموزش و تبیین فلسفه الزام قانونی حجاب، الگوسازی صحیح در رسانه‌ها، تحکیم هویت دینی و فرهنگی و ایجاد فضای امن برای تقویت رویکرد اقناعی و کاهش تقابل اجتماعی تأکید شده است. در نهایت، چنین تبیین شده است که فرهنگ‌سازی می‌تواند اجرای مؤثر قوانین عفاف و حجاب را تسهیل کرده، از تعارضات اجتماعی بکاهد و هماهنگی میان قانون و فرهنگ عمومی را تقویت کند. بدین ترتیب حجاب از یک الزام صرف قانونی به یک انتخاب آگاهانه و ارزش درونی نزد افراد جامعه تبدیل شود. به کارگیری نتایج این پژوهش توسط سیاست‌گذاران و حکمرانان می‌تواند به حکمرانی بهتر در امر حجاب بینجامد.

چکیده مرزها به‌عنوان خطوط تفکیک‌کننده بین کشورها، نقش اساسی در تعیین هویت ملی و امنیت اجتماعی ایفا می‌کنند. مرز ایران و افغانستان به دلیل موقعیت جغرافیایی و چالش‌های امنیتی خاص خود، نیازمند توجه ویژه‌ای است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی عوامل مؤثر بر امنیت مرزی و ارائه راهکارهایی برای بهبود وضعیت امنیتی در این مرز می‌باشد. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و با رویکرد کیفی انجام شده است. گروه هدف پژوهش شامل صاحب‌نظران و متخصصان حوزه امنیت مرزی در کشور بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، ۱۵٫ نفر از صاحب‌نظران به‌عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام گرفت و اشباع نظری حاصل گردید. جهت تحلیل داده‌ها از استراتژی تحلیل مضمون با تاکتیک تحلیل محتوای پنهان استفاده شد. از تجزیه‌وتحلیل داده‌های حاصل از مصاحبه، مجموع کدهای استخراج شده از  تحلیل مضمون مصاحبه‌ها ۸۲٫ کد اولیه که در ۱۰٫ مقوله طبقه‌بندی و در نهایت 6 راهکار بر اساس دیدگاه صاحب‌نظران برای بهبود امنیت مرزی در ایران و افغانستان شناسایی و معرفی گردید. این راهکارها شامل: همکاری‌های بین‌المللی در مبارزه با قاچاق، تقویت نظارت‌های مرزی با فناوری‌های مدرن؛ ایجاد مسیرهای قانونی برای مهاجرت از افغانستان به ایران؛ بهبود زیرساخت‌های مرزی؛ اجرای برنامه‌های توسعه اقتصادی، آموزش و توانمندسازی نیروهای مرزی می‌باشد. یافته‌های این پژوهش می‌تواند در سیاست‌گذاری‌های کلان امنیتی و اجتماعی در راستای بهبود وضعیت امنیت مرزی و کاهش چالش‌های موجود در مرز ایران و افغانستان مورد استفاده قرار گیرد.

چکیده یکی از مهم‌ترین تهدیدهای امنیتی جوامع بشری پدیده تروریسم است.که امروزه در پژوهش ها مورد توجه جدی قرار گرفته است. کشور ایران همواره به دلایل مختلف در معرض پدیده تروریسم در ابعاد گوناگون بوده است.به همین دلیل بررسی علمی زمینه‌ها، علل‌، پیامدها و راه‌های مقابله با این پدیده یکی از ضروری‌ترین موضوعات پژوهشی است. پژوهش حاضر برآن است به بررسی تروریسم علیه کشور ایران بپردازد و با استفاده از نظریه شکاف‌ها، ریشه‌های آن را مورد بررسی قرار دهد‌.در همین راستا مهم‌ترین پرسش مطرح شده این است که چرا ترورسیم علیه ایران وجود دارد و ریشه آن در چیست؟ براساس فرضیه این پژوهش ، ریشه تروریسم را در یک شکاف اصلی و شکاف های فرعی است که با بار شدن بر شکاف اصلی، آن را تشدید می‌کنند. برای بررسی این مهم از روش کیفی و از منابع کتابخانه‌ای، داده‌ ها و آمارهای ثانویه استفاده خواهیم کرد.نتایج بدست آمده بیانگرارتباط مستقیم تروریسم با شکاف های اجتماعی است.