ارزیابی نسبت عملکردنظام جمهوری اسلامی ایران با گفتمان انقلاب اسلامی با محوریت جمهوریت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

2 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

3 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده
این مقاله با هدف ارزیابی تطابق عملکرد جمهوری اسلامی ایران با گفتمان انقلاب اسلامی، به‌ویژه با محوریت مفهوم جمهوریت، تدوین شده است. ضرورت این تحقیق از آنجا ناشی می‌شود که پس از گذشت بیش از چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی، بررسی میزان تحقق اصول اساسی آن، به‌ویژه جمهوریت، برای درک نقاط قوت و ضعف نظام ضروری به نظر می‌رسد. گفتمان انقلاب اسلامی که مبتنی بر دو اصل جمهوریت و اسلامیت است، با استفاده از روش تحلیل گفتمان لاکلائو و موف مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش نشان می‌دهد که جمهوریت به‌عنوان یکی از دال‌های شناور در گفتمان انقلاب اسلامی در مقاطع مختلف تاریخی، دچار بازتعریف و تغییر معانی شده است. یافته‌ها حاکی از آن است که دستاوردهایی چون برگزاری انتخابات منظم و تقویت نهادهای مردمی تحقق یافته‌اند، اما کاهش مشارکت در چند انتخابات گذشته در مقایسه با مشارکت حداکثری دوره های قبل به چالشی برای این حوزه مبدل می شود.با این وصف این مقاله پیشنهادهایی هم برای تقویت رقابت‌های سیاسی و مشارکت بیشتر ، افزایش شفافیت در فرآیندهای انتخاباتی و تقویت نهادهای مردمی برای تقویت جمهوریت در چارچوب گفتمان انقلاب اسلامی ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Evaluating the relationship between the performance of the Islamic Republic of Iran system and the discourse of the Islamic Revolution and the Republic of Iran

نویسندگان English

Reza Rahimpour 1
Ehsan Shakeri 2
Reza Nasiri hamed 3
Alireza Ismailzad 2
1 PhD student, Department of Political Science, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
2 Department of Political Science, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
3 University of Tabriz
چکیده English

This article is formulated with the aim of evaluating the alignment of the performance of the Islamic Republic of Iran with the discourse of the Islamic Revolution, particularly focusing on the concept of republicanism. The necessity of this research arises from the need to assess the extent to which the fundamental principles of the Revolution, especially republicanism, have been realized over four decades since its victory, in order to understand the strengths and weaknesses of the system. The discourse of the Islamic Revolution, rooted in the dual principles of republicanism and Islamism, has been analyzed using Laclau and Mouffe’s discourse analysis methodology.

The study reveals that republicanism, as one of the floating signifiers within the discourse of the Islamic Revolution, has undergone redefinition and shifts in meaning across different historical periods. Findings indicate that achievements such as the regular holding of elections and the strengthening of civil institutions have been realized. However, the decline in participation in recent elections compared to the maximum turnout in earlier periods has emerged as a challenge in this domain.

Consequently, the article proposes recommendations to strengthen political competition and participation, enhance transparency in electoral processes, and bolster civil institutions to reinforce republicanism within the framework of the Islamic Revolution’s discourse.

کلیدواژه‌ها English

Republicanism
Islamic Revolution
Islamic Republic
Discourse Analysis
Laclau and Mouffe
آبراهامیان، اریک. (1384). ایران مدرن: تاریخ اجتماعی از صفویه تا انقلاب اسلامی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
امام خمینی، روح‌الله. (1369). صحیفه امام خمینی، ج 6: سخنرانی‌های امام خمینی در موضوع جمهوریت. تهران: نشر امام خمینی.
بشیریه، حسین. (1383). چالش‌های ساختاری جمهوریت در ایران. تهران: نشر نی.
بشیریه، حسین. (1385). ایران‌شناسی: ساختارهای سیاسی و اجتماعی. تهران: نشر علم.
 بشیریه، حسین. (1387). چالش‌های ساختاری جمهوریت در ایران. مطالعات اجتماعی، 6(24)، 30–55.
تاجیک، همایون. (1383). گفتمان، پادگفتمان و سیاست. تهران: مؤسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
حسینی‌زاده، محمدعلی. (1385). اسلام سیاسی در ایران. قم: دانشگاه مفید.
خسروی، حسن، فلاح، محمود، و دهنوی، وحید. (1395). جمهوریت و اسلامیت در گفتمان حقوق اساسی ایران با تأکید بر اندیشه امام خمینی (ره). پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، 6(13)، 129–162.
خوش‌نیت، محمد. (1396). جمهوریت و اسلامیت: تحلیل تطبیقی در نظام‌های سیاسی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
سازمان چاپ و انتشارات. (1400). قانون انتخابات جمهوری اسلامی ایران: اصول و قوانین انتخاباتی کشور. تهران.
سردارنیا، خلیل اله؛ کازرونی، اسماعیل و قریشی، جمیل. (1403). چالش های حکمرانی جمهوری اسلامی ایران در شبکه های اجتماعی با محوریت جوانان نسل z. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(4)، 111-140.
شریعتی، علی. (1391). جمهوریت و ولایت فقیه در جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
عبداللهی، مهدی. (1400). چالش‌های نظارت انتخاباتی. پژوهش‌های حقوقی دانشگاه تهران.
عطائی، مهرداد؛ مطلبی، مسعود و ابطحی، سیدمصطفی. (1403). کاربست نظریه چندسالاری رابرت دال در سپهر سیاسی جامعه ایرانی مبتنی بر الگوی حکمرانی مطلوب. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(4)، 189-214.
کچوئیان، حسین. (1383). گفتمان‌های سیاسی در ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
مجلس شورای اسلامی. (1358). قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: اصول 6، 56 و 59. تهران: انتشارات مجلس شورای اسلامی.
محقق داماد، سید مصطفی. (1397). دولت اسلامی و دموکراسی: بررسی اصول حکومت اسلامی. تهران: نشر علمی.
محمودی، علیرضا. (1394). گفتمان انقلاب اسلامی: بررسی تحلیل‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی. تهران: انتشارات روزنه.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. (1395). تحلیل مشارکت سیاسی در ایران.
نیکبخت، مهدی. (1388). جامعه‌شناسی انقلاب اسلامی ایران. تهران: انتشارات مرکز.
هاشمی‌رفسنجانی، اکبر. (1378). جمهوریت و دموکراسی در نظام اسلامی. تهران: نشر انقلاب.
واحدی، سعید. (1402). مدل سازی حکمرانی خوب در جمهوری اسلامی ایران. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 4(2)، 83-105.
Foucault, M. (1972). The Archaeology of Knowledge. London: Routledge.
Laclau, E., & Mouffe, C. (1985). Hegemony and Socialist Strategy: Towards a Radical Democratic Politics. London: Verso.