دوره و شماره: دوره 3، شماره 4 - شماره پیاپی 12، زمستان 1401 
تعداد مقالات: 14

بررسی جامعه شناسی سیاسی نقش مشارکت سیاسی در فهم دموکراسی مدرن بعد از انقلاب اسلامی ایران

صفحه 7-21

علی شیاری، علی شکری

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان اثرگذاری مشارکت سیاسی در دموکراسی مدرن در جمهوری اسلامی ‎ایران انجام شده است، دموکراسی مدرن در اغلب کشورهای جهان یکی از اصلی ترین بخش‎های زندگی سیاسی امروزه بشر به شمار می‎آید، و یکی از ارکان دموکراسی می‎تواند نقش مهمی‎در مشارکت و نظارت شهروندان بر عملکرد و تصمیمات کارگذاران نظام‎های سیاسی داشته باشد، پارلمان و نظام پارلمانی و نقش ویژه آن در کشورهای مختلف در امور انتخابات و در جمهوری اسلامی ‎بوده است، از این رو این پرسش مطرح می‎شود، که آیا می‎توان اینگونه تلقی کرد، که آیا مشارکت سیاسی می‎تواند، در دموکراسی مدرن تاثیر بسزایی داشته باشد یا نه ؟ هدف اصلی مقاله حاضر کاوش در خصوص مشارکت سیاسی در دموکراسی مدرن و در نظام جمهوری اسلامی ‎ایران بوده، پس می‎توان اینگونه بیان کرد، که یکی از محورهای اساسی روند تحولات سیاسی مخصوصا در کشورها، علی الخصوص در ایران، از مشروطه به بعد دموکراسی خواهی بوده است، در شرایط دموکراسی به عنوان یکی از مسئله‎های نظری و مهم جریان‎های فکری- سیاسی ایرانی اعم از سوسیالیسم، اسلام گرا و لیبرالیسم تداعی شده و این جریان‎ها از ارزشمندی و مطلوبیت دموکراسی سخن می‎گویند. در همین رابطه دموکراسی برآیند مشروعیت مردمی‎ و مشارکت مردمی‎ و نهادینه مبتنی بر قانون و قانونمندی و کنترل شده و تحت نظارت مرجع قانونی و در بردارنده تنوع و تکثر سیاسی است.

تحلیل جامعه شناختی شاخص های حوزه علمیه انقلابی در اندیشه مقام معظم رهبری و تطبیق آن با قرآن کریم

صفحه 23-37

محمد حسین ناظمی اشنی

چکیده یکی از ثمرات اندیشه های فقهی و کلامی آیت الله خامنه ای، حوزه علمیه انقلابی است که معتقد به اسلام سیاسی و مبتنی بر ولایت مطلقه فقیهِ جامع الشرایط می باشد. این مقاله در صدد پاسخ گویی به این سوال است که شاخص های حوزه علمیه انقلابی با رویکرد جامعه شناختی از نگاه معظم له کدام هستند و دیدگاه قرآن کریم به این شاخص ها چگونه است. روش این پژوهش کیفی و در جمع آوری داده ها از روش اسنادی و در تحلیل داده ها از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. برای پاسخ به این سوال، سخنان ایشان پیرامون این موضوع مورد بررسی قرار گرفت. مقولات حاصل از آن با مقولات مورد نظر در قرآن کریم مقایسه شد تا میزان انطباق آن مشخص شود. شاخص های به دست آمده عبارتند از : تهذیب نفس، پاسخگویی به مسائل روز جامعه، همکار و پشتیبان حکومت، مستقل از دولت در معیشت طلاب، تولید و تبیین فکر در جامعه، عامل نفوذ در قلب مردم، عالم بودن، لحاظ کننده ظرفیت های انقلاب در تحلیل ها، استفاده کننده از ظرفیت های انقلاب در تبلیغ دین. بر اساس یافته های پژوهش، در آیات قرآن به بیشتر مقوله هایی که در تحلیل بیانات مقام معظم رهبری استخراج شده، اشاره شده است.

بررسی جامعه شناسی سیاسی رابطه هوش سیاسی با اشکال مختلف مشارکت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران

صفحه 39-61

محسن روحی، مجید گل پرور، علیرضا منظری توکلی

چکیده تحقیق حاضر به بررسی جامعه شناسی سیاسی رابطه هوش سیاسی با اشکال مختلف مشارکت سیاسی (مطالعه موردی: شهروندان شهرکرمان) پرداخته است. امروزه هم از دیدگاه نظری و تئوریک هم از منظر علمی، توجه ویژه ای به نقش و چگونگی تائیر مولفه ها و عوامل فردی تاثیر گذار بر مشارکت سیاسی می شود در همین راستا این پژوهش به دنبال مطالعه پاسخگویی به این سوال اساسی است که آیا بین هوش سیاسی شهروندان شهر کرمان با ابعاد مختلف مشارکت سیاسی آنان رابطه معناداری وجود دارد؟ روش تحقیق در این مطالعه از نوع توصیفی- تحلیلی می باشد. در این پژوهش برای سنجش مشارکت سیاسی و هوش سیاسی از پرسشنامه های استاندارد استفاده گردیده. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد که بین هوش سیاسی با ابعاد مختلف مشارکت سیاسی در شهروندان شهر کرمان رابطة معنادار و مستقیمی وجود دارد. همچنین تجزیه و تحلیل داده ها از طریق معادلات ساختاری نشان می دهد که ضریب بتای استاندار شده رابطه هوش سیاسی با مشارکت سیاسی برابر (80/0=β) می باشد. علاوه بر این در خصوص رابطه هوش سیاسی با ابعاد مختلف مشارکت سیاسی با توجه به ماتریس همبستگی محاسبه شده متغیر هوش سیاسی با کلیة ابعاد مشارکت سیاسی رابطه مثبت داشته و در این، میان بیشترین رابطة را با مشارکت در مباحث سیاسی با 725/0 و کمترین میزان رابطة را با مشارکت در اجتماعات سیاسی با 339/0 داشته است.

انسجام ملی در اندیشه سیاسی آیت الله العظمی خامنه‌ای (مدظله العالی)

صفحه 63-88

رضا دوستدار، نوید کامیاب، حسن کلاکی کردکلائی

چکیده پژوهش حاضر درصدد است معنا، چیستی، چرایی، و مؤلفه‌ها و ویژگی‌های انسجام ملی را در اندیشه‏ حضرت آیت الله امام خامنه‌ای(مدظله العالی) و ابعاد مختلف موضوع را از منظر ایشان مورد واکاوی قرار دهد. از این رو، تحقیق حاضر به دنبال پاسخگویی به این سوال است که مفهوم انسجام ملی در اندیشه سیاسی حضرت آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای (مدظله العالی) چه معنایی دارد؟ ابعاد و مؤلفه‌های آن چیست؟ عوامل و موانع مؤثر بر انسجام ملی در جامعه کدامند؟ و راهکارهای ارتقای انسجام ملی از منظر ایشان چه می‌باشد؟ روش پژوهش حاضر، کیفی و از نوع تحلیل مضمون (تحلیل تماتیک) می‌باشد. جامعه آماری در این تحقیق شامل تمامی سخنرانی‌هایی بوده که معظم له از سال ۱۳۶۸ تاکنون ۱۳۹۷ در خصوص انسجام ملی سخنرانی نمودند. بنابراین روش گردآوری اطلاعات، کتابخانه‏ای به روش فیش‏برداری و مراجعه به منابع دست اول، یعنی سخنرانی‏های معظم‌له مستند به سایت ایشان می‏باشد. بنابراین روش تحلیل یافته‌ها، به شیوه تحلیل مضمونی با استناد به سایت مقام معظم رهبری و بیانات ایشان انجام گرفت. نتایج یافته‌های تحقیق در زمینه اندیشه سیاسی حضرت آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای (مدظله العالی) آثار و عوامل سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی را در انسجام ملی را نشان می‌دهد. مؤلفه‌های عوامل سیاسی شامل الف- رهبری و مرجعیت، ب- اتحاد میان قوای سه گانه و دستگاه‌های دولتی،‌ و ج- مردم می‌باشد. همچنین عوامل اجتماعی شامل: الف‌) تشکیل اتحادیه‌های صنفی، و توجه به مشکلات مردم، ب) تشکیل هیأت‌های مذهبی و توجه به مسائل معنوی، و ج) ایجاد مراکز و کانون‌های تفریحی سالم می‌باشد. عوامل نظامی شامل: الف) همکاری و همدلی میان نیروهای مسلح و دولت، و ب‌) استقلال و آمادگی نیروهای نظامی در سیاست دفاعی کشور می‌باشد. همچنین عوامل فرهنگی و اقتصادی نیز دارای مؤلفه‌های مرتبط به خود می‌باشد.

تبیین جامعه شناسی برندسازی سیاسی در احزاب ایرانی بعد از انقلاب اسلامی با تاکید بر رویکرد فراترکیب

صفحه 89-116

محمد اسماعیل حق پرست، حوریه دهقان شاد، حسین هنرور، مهران صمدی

چکیده هدف این مطالعه، تبیین جامعه شناسی برندسازی سیاسی در احزاب ایرانی بعد از انقلاب اسلامی با تاکید بر رویکرد فراترکیب بود. به این منظور با رویکرد پژوهش کیفی و ابزار فراترکیب که شامل گام‌های هفت گانه‌ای است، به ارزیابی و تحلیل نظام‌مند نتایج و یافته‌های پژوهش پیشین پرداخته شده است. در این روش با جستجوی کلیدواژه جامعه شناسی برندسازی سیاسی در احزاب ایرانی در پایگاه‌های اطلاعاتی گوناگون، در ابتدا 2151 مطالعه در بازه زمانی سال‌های ۲۰12 تا ۲۰21 میلادی و ۱۳91 تا ۱400 خورشیدی یافت شد. از این تعداد، 1468 اثر از نظر عنوان، 429 اثر از نظر چکیده و 199 اثر از نظر متن با هدف و سوالات تحقیق حاضر همخوانی نداشتند؛ بنابراین این اثار کنار گذاشته شدند و تنها 55 اثر که در زمینه برندسازی سیاسی در احزاب ایرانی بعد از انقلاب اسلامی بودند و هم از نظر عنوان و هم از نظر محتوا با هدف و سوالات پژوهش حاضر همراستا بودند، برای تحلیل به روش فراترکیب و ارائه الگوی برندسازی سیاسی در احزاب ایرانی انتخاب شدند. با مطالعه و بررسی دقیق منابع نهایی شده، از هر کدام از منابع، مولفه‌ها و شاخص‌های جامعه شناسی برندسازی سیاسی در احزاب ایرانی بعد از انقلاب اسلامی استخراج شد. در مجموع الگوی برندسازی سیاسی در احزاب ایرانی بعد از انقلاب اسلامی در 6 مولفه و 55 شاخص شناسایی و طبقه بندی شد.

جهاد تبیین و نقش حلقه‌های میانی در تحقق بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی

صفحه 117-135

مهدی محمدزاده بنی طرفی

چکیده روش نظام سلطه در حکومت بر افکار، اغوا و روش نظام الهی ارشاد است. لذا نظام سلطه در جنگ روایتها تلاش دارد تا با تحریف واقعیت‌ها، بر افکار عمومی مسلط گشته و اهداف استکباری خود را به دست آورد. اما در نقطه مقابل، نظام الهی تلاش دارد تا با جهاد روشنگری، افکار عمومی را از اسارت سلطه نجات بخشد. رهبر معظم انقلاب اسلامی در جنگ روایت‌ها راهبرد جهاد تبین را برگزیدند و از سوی دیگر، ایشان با ارائه بیانیه گام دوم، هدف پیش روی انقلاب اسلامی را مشخص نموده و جوانان را مخاطب قرار داده‌اند. از این رو، مسئولیت اصلی این جهاد در مسیر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی بر عهده حلقه‌های میانی است که در ارتباط با بدنه جامعه از یک سو و مسئولین نظام اسلامی از سوی دیگر هستند. لذا ضرورت دارد که نقش حلقه‌های میانی در جهاد تبیین با هدف تحقق بیانیه گام دوم مشخص گردد. پژوهش حاضر اطلاعات را به صورت کتابخانه‌ای جمع آوری و به صورت توصیفی-تحلیلی بررسی می‌نماید.

تحلیل گفتمانی اسلام سیاسی امام خمینی(ره) و اسلام سنتی سید حسین نصر

صفحه 137-161

مرتضی عمرانی، سعید اسلامی، کمال پولادی

چکیده اسلام به عنوان ایدئولوژی ای سیاسی برای اولین بار با پیروزی انقلاب اسلامی محقق شد؛ اما آنچه در این بین کمتر مورد توجه دارد تبیین چرائی و چگونگی شکل‌گیری و رشد اندیشه اسلام سیاسی می باشد. گفتمان اسلام سیاسی، بر اساس اندیشه‌های امام خمینی(ره)، بر ولایت فقیه، فقه و روحانیت به‌عنوان مفسران اصلی شریعت تاکید دارد. اسلام سیاسی فقاهتی نیز پس از انقلاب اسلامی با پشتوانه‌ امام خمینی و روحانیت به‌عنوان قدرتمندترین گفتمان مطرح گردید. این گفتمان به آرامی نشانه‌ها و مفاهیم خود را در یک مناظره‌ سخت گفتمانی و دررویارویی با گفتمان‌های دیگر تثبیت نمود. از سویی از دیرباز تلاش‏های بسیاری برای حل چالش بین سنّت و مدرنیته صورت گرفته است. اصلی ترین سوالی که در این پژوهش به ذهن متبادر می شود این است که اسلام سنّتی که نصر بر آن اصرار می‌ورزد با اسلام سیاسی امامخمینی(ره) که معیار صحیح فهم معارف دینی است چه تفاوت هایی دارد؟که یافته های پژوهش حاکی از آن است که اسلام سنّتی و به‌طورکلی سنّت‌گرایی که نصر بر آن اصرار می‌ورزد با اسلام سیاسی امام خمینی(ره) که معیار صحیح فهم معارف دینی است، در مسائل گوناگونی با هم چالش دارند.و سوال دیگر در این خصوص است که اسلام سیاسی امام خمینی با تأکید بر جاودانگی و جامعیت دین و همچنین پویایی فقه شیعه در اثبات کارآیی دین بر چه مباحثی تاکید دارد؟که یافته ها حاکی از آن است که اسلام سیاسی امام خمینی با تأکید بر جاودانگی و جامعیت دین و همچنین پویایی فقه شیعه به دنبال اثبات کارآیی دین برآمده است.

نقش انگیزش در بسیج ملی در جمهوری اسلامی ایران

صفحه 163-186

حسین شکوهی، جمال یوسفی صفاپور

چکیده بسیج ملی بزرگ‌ترین اجتماع مردمی در عرصه‌های مختلف می باشد، ازجمله عوامل موثر برای ایجاد بسیج ملی انگیزش می باشد؛ پژوهش حاضر به‌صورت ترکیبی، توصیفی-تحلیلی و بامطالعه میدانی و کتابخانه‌ای؛ بر مبنای هدف از نوع تحقیقات کاربردی و بر مبنای ماهیت و روش، پیمایشی می‌باشد. جامعه آماری این تحقیق شامل همه افراد موجود در جمهوری اسلامی ایران که دارای توانایی ایفای نقش در مواجه با شرایط لازم برای بسیج ملی را دارند می باشد روش نمونه‌گیری هدفمند و حجم نمونه‌ این پژوهش 100 نفر بود که با استفاده از فرمول محاسبه نمونه برای جوامع نامحدود محاسبه شد،که از این تعداد 25 نفر متخصصین مسائل عمومی در دانشگاه‌ها، 50 نفر مردم عادی و 25 نفر اعضاء بسیج مقاومت انتخاب گردیدند. برای گردآوری داده‌های این تحقیق از هر دو روش کتابخانه‌ای و میدانی استفاده شد. ابزار گردآوری داده‌های این تحقیق پرسشنامه با ضریب پایایی آلفای کرون باخ 9/0 بود. در تحلیل داده‌های این تحقیق از آمار توصیفی شامل میانگین، واریانس و انحراف معیار همچنین آمار استنباطی شامل آزمون کولموگروف – اسمیرنوف و آزمون t تک گروهی استفاده شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان‌دهنده نقش مستقیم انگیزش در بسیج ملی می‌باشد؛ همچنین انگیزش در همه ابعاد ایمان ،فرمانبرداری، توکل، شجاعت، استقامت و بصیرت در بسیج ملی دارای سطح معنی‌داری صفر و خطای انحراف میانگین کمتر از 5. می‌باشد که حاکی از آن است که انگیزش می‌تواند در بسیج ملی به میزان چشم‌گیری موثر باشد.که نمونه آن در کمک رسانی مردمی در جنگ تحمیلی و مراسم باشکوه تشییع سردار شهید سلیمانی مشاهده گردید.

تبیین جامعه شناختی سیاسی نقش قدرتهای خارجی در کنشگری ژئوپلتیکی گروه‌های تروریستی (مطالعه موردی منطقه بلوچستان ایران)

صفحه 187-208

رسول افضلی، مرجان بدیعی ازنداهی، حمیدرضا اله یاری

چکیده در بحث از فعالیت گروههای تروریستی و شبه‏نظامی در ناحیه‏ی بلوچستان که صبغه‏ی کنشگری ژئوپلیتیک و گرایشات بنیادگرایانه (ضدشیعی) دارند، نقش دولت‏های خارجی منطقه‏ای و فرامنطقه‏ای از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است؛ چون در فضای رقابتی یا خصمانه که پیرامون جمهوری اسلامی ایران در مقام یک قدرت منطقه‏ای با تمایلات غرب‏ستیزانه و ایدئولوژیک شیعی وجود دارد، بی‏ثبات جلوه دادن ایران و تهدید امنیت مرزهایش می‏تواند گامی در جهت تضعیف این کشور و تغییر احتمالی موازنه‏ی قوا به نفع خودشان باشد. سئوال اصلی تحقیق حاضر این است: قدرت‏های خارجی چه نقشی در کنشگری ژئوپلیتیکی گروههای تروریستی در بلوچستان دارند؟ فرضیه‏ای که متعاقب این سئوال مطرح می‏شود: قدرت‏های منطقه‏ای و فرامنطقه‏ای از موقعیت ژئوپلیتیک خاص بلوچستان بهره‏برداری کرده و با حمایت‏های مستقیم و غیرمستقیمِ عمدتاً مالی، از تحرکات این گروهها برای بی‏ثبات ساختن مرزهای ایران و ضربه زدن به منافع این کشور استفاده می‏کنند. نتایج تحقیق نشان می‏دهد که درهم‏تنیدگی مرزهای بلوچستان بین دو کشور ایران و پاکستان و همجواری آن با طالبان افغانستان، در کنار وضعیت اقتصادی نامطلوب و انزوای سیاسی و تبعیضات اجتماعی این ناحیه (که دارای اقلیت سنی‏ است)، به قدرت‏های خارجی اجازه‏ داده تا اغراض و هدف‏های خود را بهتر دنبال نمایند. روش تحقیق در مقاله‏ی حاضر، گردآوری اسناد و منابع موجود تاریخی و غیرتاریخی به شیوه‏ی کتابخانه‏ای و سپس تحلیل داده‏های به دست‏آمده است. 

بررسی جامعه شناختی مشارکت سیاسی زنان(مطالعه موردی ایران پس از انقلاب و افغانستان و عربستان)

صفحه 209-231

رضا صفایی، زهره پوستین چی، گارینه کشیشیان سیرکی، سید عبدالامیر نبوی

چکیده مشارکت سیاسی زنان همواره از مسائل چالش‌برانگیزی بوده است که نظام‌های سیاسی طی دهه‌های اخیر با آن مواجه بوده اند و علیرغم اینکه در این موضوع کشورها پیشرفت‌های چشم‌گیری داشته‌ و بستر مناسبی جهت حضور آنان در حوزه عمومی فراهم شده، برخی تنها به صرف الزامات اجتماعی و به ویژه برآمده از ملاحظات سیاسی، در عرصه عمومی حضور یافته‌اند. به همین منظور مقاله حاضر با هدف بررسی نقش و مشارکت سیاسی زنان در فرایند توسعه سیاسی را در کشورهای ایران، افغانستان و عربستان و نیز براساس نوع و میزان بازنمایی این نقش و دلایل کم رنگ و پررنگ شدن مقطعی این نقش، به دنبال پاسخ به این سوال اساسی بوده که «مشارکت سیاسی زنان در کشورهای ایران، افغانستان و عربستان، در دو دهه گذشته (2000-2020) متاثر از چه عواملی بوده است؟». مقاله حاضر با رویکردی مقایسه‌ای و با روشی توصیفی-تحلیلی به بررسی مشارکت سیاسی زنان در سه کشور مذکور پرداخته است. نتایج حاکی از این است که فرهنگ سیاسی، ساخت قانونی و ساختار حزبی در این سه کشور، باعث محدود شدن مشارکت سیاسی زنان شده است. و در این راستا زنان در تقابل با این وضعیت مبارزات سیاسی خود را برای به دست آوردن حقوق سیاسی و اجتماعی خود صورت داده‌اند

جایگاه مشارکت سیاسی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

صفحه 233-252

حسن خورشیدی آباد شاپوری، منوچهر توسلی نائینی، سید محمدصادق احمدی

چکیده مسئله‌ مشارکت سیاسی در جوامع بشری، یک‌ مسئله‌ عام‌ و فراگیر است‌ و کمتر روزی‌ را می‌توان‌ یافت‌ که‌ در رسانه‌های‌ جمعی‌، مطبوعات‌ و حتی‌ گفتگوهای‌ روزمره‌ حرفی‌ از حقوق‌ بشر و مشارکت مردم در سرنوشت دولت‌ها در میان‌ نباشد. در ایران نیز به‌ویژه پس از انقلاب اسلامی مشارکت سیاسی به‌خصوص رفتار رأی‌دهی، از توجه شایانی برخوردار گردید. در ساختار سیاسی و حقوقی ایران در قالب اصول قانون اساسی و همچنین قوانین حوزه حقوق عمومی در بخش های مختلف ابزارهای تحقق مشارکت سیاسی با محدودیت هایی پذیرفته شده است. لذا هدف این مقاله تحلیل و واکاوی جایگاه مشارکت سیاسی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است. در این راستا با استفاده از روش کتابخانه ای به بیان شاخص‌های مشارکت سیاسی و ساز و کارهای آن در قانون اساسی و همچنین به بررسی انتخابات به ‌عنوان یکی از مؤلفه‌های مشارکت سیاسی در قانون اساسی پرداخته شد. بررسی ها حاکی از این است که؛ قانون اساسی جمهوری اسلامی به‌عنوان اصلی‌ترین سند تضمین حقوق و آزادی‌ها به ‌طور صریح یا ضمنی نقش مشارکت سیاسی مردم را به ‌عنوان یک حق برای آن‌ها برمی‌شمرد و حدود آن را تعیین می کند. نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی آن بارأی مردم ایجادشده است و در عین ‌حال انتخاب رهبر به ‌صورت غیرمستقیم و انتخاب رئیس‌جمهور و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، شرکت در همه‌پرسی‌ها تجلی حضور و مشارکت سیاسی عموم مردم ازجمله همه اقلیت‌ها و قومیت‌ها در امر اداره حکومت، مشارکت در پیشبرد امور کشور است.

بازاندیشی فقه سیاسی در حوزه سیاست خارجی بر اساس بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی

صفحه 253-274

یعقوب علیزاده

چکیده هر بازیگر در عرصه‌ روابط بین‌الملل، دارای چارچوب و الگوی خاص و منطق درونی تعریف ‌شده‌ خاص خویش، برای فعالیت در میدان سیاست خارجی است. در این مقاله تلاش شده به بررسی این سوال مهم پرداخته شود که مولفه‌های فقه سیاسی در حوزه سیاست خارجی کدام است و آثار این مولفه‌ها در سیاست خارجی بر اساس بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی چگونه قابل تحلیل است؟ مقاله پیش رو توصیفی تحلیلی بوده و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی سوال مورد اشاره پرداخته است. یافته‌ها بر این امر دلالت دارد که فقه سیاسی تعریف‌کننده الگویی است در قالب اسلام سیاسی، که در روابط بین‌الملل به‌عنوان یک نظریه‌ی اسلامی مطرح‌شده است. اساساً فقه سیاسی پاسخ‌های دین به معضلات سیاسی جامعه نیز تعریف ‌شده است. بنابراین در جامعه سیاسی شکل ‌گرفته بعد از انقلاب، در چارچوب حکومت اسلامی، سیاست خارجی متاثیر مولفه‌های فقه سیاسی در این زمینه است. قاعده نفی سبیل، عدالت محوری، حمایت از مسضعفین، استقلال و خودکفایی و عد اعتماد به دشمنان از مهمترین مولفه‌های فقه سیاسی در سیاست خارجی است. آثار مولفه‌های مورد اشاره به صورت، استکبارستیزی و مقابله با نظام تک‌قطبی، مرزبندی با دشمن، دفاع از نهضت‌های آزادی‌بخش و محور مقاومت، صدور انقلاب اسلامی و حمایت از بیداری اسلامی، صلح‌دوستی بین‌المللی، ضدیت با استکبار و حفظ استقلال، عدم هراس از تهدیدات دشمنان و توجه به مصلحت در بیانیه گام دوم نمود داشته است.

بررسی مولفه‌های حکمرانی خوب با توجه به رویکرد اندیشه‌های سیاسی انقلاب اسلامی

صفحه 275-288

سعید واحدی

چکیده حکمرانی خوب که با مولفه هایی مانند «مشارکت،شفافیت،پاسخگویی، اثربخشی و حاکمیت قانون» بررسی و می تواند الگویی برای توسعه پایدار انسانی با ساز و کار تعامل عملی در سه بخش دولت، بخش خصوصی و جامعه مدنی باشد. بنابراین جامعه باید از طراحی نظام حکمرانی آغاز و تبدیل به یکی از فرآیندها «تمدن سازی اسلامی» گردد. لذا حکمرانی مطلوب باید نظام اجتماعی را به گونه ای سامان دهد تا بسترهای مناسبی را برای رشد آگاهی های فردی و اجتماعی در آن مهیا و زمینه گمراهی در آن کاهش یابد بنابراین حکمرانی مطلوب به معنای فرآیندها و نهادهایی است که به واسطه آن‌ها شهروندان، گروه‌ها و نهادهای مدنی، منافع مدنی خود را دنبال و حقوق قانونی خود را به اجرا و تعهدات‌شان را برآورده می‌سازند. داده های مورد نیاز تحقیق به روش تحلیلی_توصیفی و کتابخانه ایی گرد آوری شده است در پژوهش حاضر که به فرضیه اصلی تحقیق پاسخ داده شده است، با توجه به اندیشه های سیاسی انقلاب اسلامی ایران ظرفیت کافی برای ارایه الگوی بومی حکمرانی خوب وجود دارد؟ بنظر می رسد ظرفیت کافی برای ارایه الگوی بومی حکمرانی خوب در ایران وجود داشته باشد. هدف از ارائه مقاله حاضر؛ بررسی عوامل مؤثر بر حکمرانی خوب مبتنی بر اندیشه های سیاسی انقلاب اسلامی می باشد.

بازخوانی شرایط فرهنگی و ساختاری در انقلاب (تحلیلی انتقادی بر رویکرد ساختار-کارگزار)

صفحه 289-302

تورج رحمانی

چکیده امروزه تعدد وتکثر نظریه های انقلاب به حدی است که دسته بندی و فهم خود این نظریه ها به نوعی کار علمی تبدیل شده است. یک دسته بندی متداول از نظریه های انقلاب که ریشه در نظریه های جامعه شناختی دارد دوگانه‌ی ساختاری-فرهنگی یا ساختار-کارگزار است. در این دسته بندی نظریه های انقلاب یا با رویکرد ساختاری به تبیین انقلاب می پردازند یا با رویکرد فرهنگی و کارگزاری. حول این دوگانه و اعتبار آن مباحث گسترده ای صورت گرفته است. این متن بررسی فرهنگی و ساختاری از انقلاب را در ارتباط تنگاتنگ با دو گزاره انقلاب ها فرا می رسند و انقلاب ها ساخته می شوند قرار داده و از رهگذر برقراری این ارتباط به تعیین جایگاه هر یک از دو رویکرد فرهنگی و ساختاری و سپس بازتعریف موقعیت دو گزاره مذکور می پردازد. به عبارتی از برقراری عامدانه چنین ارتباطی به عنوان یک روش سود می جوید تا به درک روشن تری از آن دست یابد.