نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دانشیار معارف اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران
کلیدواژهها
عنوان مقاله English
نویسنده English
هدف این مقاله بررسی رابطه بین متغیر اقتصادی نفت و پدیده اجتماعی انقلاب است. بعد از کودتای 28 مرداد 1332 و تشکیل کنسرسیوم نفتی به تدریج قیمت نفت افزایش پیدا کرد و در نیمه اول اوایل دهه 1350 درآمد حاصل از آن، جهش قابل ملاحظهای پیدا کرد. بحث درباره نقش متغیرهای اقتصادی در وقوع جنبشهای اجتماعی و پدیدههای سیاسی از جمله انقلاب اسلامی در شرایطی که نفت به یک متغیر قابل توجه در اقتصاد سیاسی ایران تبدیل شده، مساله پیش روی این مقاله است. نفت و درآمد حاصل از آن نقش قابل توجهی در ثبات و مشروعیت بخشی رژیم پهلوی ایفا میکرد و بحران کارآمدی رژیم را پنهان میکرد، تداوم درامدهای نفتی و سود سرشار حاصل از آن و تزریق ان به بدنه جامعه نوعی توافق موقت میان جامعه و رژیم ایجاد کرده بود که هر گونه اختلال در این زمینه میتوانست به حرکتهای اجتماعی از جمله انقلاب سرعت مضاعفی ببخشد. از این جهت افزایش درامدهای نفتی توانست بحران مشروعیت و کارآمدی رژیم را به صورت موقت پنهان سازد و کاهش ان توانست به ظهور و بروز هر چه بیشتر این بحرانها منجر شود. با وجود اینکه گفتمان غالب در انقلاب اسلامی از عناصر غیرمادی و معنوی نشات میگرفت، اما نمیتوان نقش متغیرهای اقتصادی از جمله متغیر مهم نفت را در جنبشهای اجتماعی ایران از جمله انقلاب اسلامی نادیده گرفت.
کلیدواژهها English
