بازتاب‌های سازه‌انگارانه انقلاب اسلامی ایران بر محور مقاومت اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار روابط بین‌الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی(ره)، تهران، ایران

چکیده
یکی از وجوه تمایز انقلاب اسلامی ایران با سایر انقلاب های بزرگ جهان، گفتمان ضد سلطه آن است. همچنین ایجادگفتمانی جدید در روابط بین الملل و ارائه انگاره هایی نوین برای تغییر و تحول در نظام منطقه ای و بین المللی و ملت های آزاد جهان بویژه ملل مسلمان با استفاده از قدرت نرم یکی از ویژگیهای مهم انقلاب اسلامی ایران محسوب می شود که می توان بخشی از شاخصه های آن را در شکلگیری محور مقاومت اسلامی مشاهده کرد. این پژوهش در پی آن است که از وجهی جدید و تئوریک و با استفاده از نظریه سازه انگاری به بررسی بازتاب های انقلاب اسلامی ایران بر شکلگیری مقاومت اسلامی بپردازد. علت انتخاب این نظریه این است که سازه انگاری جایگاه قابل قبولی برای تحولات گفتمانی و فرهنگی- اجتماعی و نیز شناخت انسانی قائل بوده و انگاره هایی را که به تعاریف مختلف از واقعیات شکل می دهند به رسمیت می شناسد. همچنین بررسی بازتاب های انقلاب اسلامی در سه سطح جنبش های اسلامی، نظریه های انقلاب و رویارویی های ایدئولوژیک بین المللی با این تئوری از قابلیت تبیین بالاتری برخوردار خواهد بود و بازتابهای آرمان های انقلاب اسلامی در حوزه های فرهنگی، هویتی و جامعه شناسی بر محیط پیرامونی و بین المللی با این نظریه همخوانی دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Constructivist reflections of Iran's Islamic revolution on the axis of Islamic resistance

نویسنده English

Majid Abbasi
Associate Professor of International Relations,, Allameh Tabataba'I University
چکیده English

One of the aspects that distinguishes the Islamic Revolution of Iran from other great revolutions in the world is its anti-hegemony discourse. Also, creating a new discourse in international relations and presenting new ideas for change and transformation in the regional and international system and the free nations of the world, especially Muslim nations, using soft power is considered one of the important characteristics of the Islamic Revolution of Iran, some of whose characteristics can be observed in the formation of the Islamic Resistance Axis. This research seeks to examine the reflections of the Islamic Revolution of Iran on the formation of the Islamic Resistance from a new and theoretical perspective using the constructivist theory. The reason for choosing this theory is that constructivism considers an acceptable place for discursive and socio-cultural developments as well as human cognition and recognizes the ideas that shape different definitions of reality. Also, examining the reflections of the Islamic Revolution at the three levels of Islamic movements, revolutionary theories, and international ideological confrontations will have a higher explanatory power with this theory, and the reflections of the ideals of the Islamic Revolution in the cultural, identity, and sociological fields on the surrounding and international environment are consistent with this theory.

کلیدواژه‌ها English

Islamic Revolution
Constructivism
Axis of Resistance
Islamic World
Soft Power
اسپوزیتو، جان.ال(1388). انقلاب ایران و بازتاب جهانی آن، ترجمه محسن مدیرشانه چی، تهران: انتشارات باز، چاپ سوم.
امام خمینی(ره)(1372). صحیفه نور، تهران: موسسه نشر و تنظیم آثار امام خمینی (ره).
باشگاه خبرنگاران جوان(24/1/1390). لیبرمن هشدار داد: شاهد شکل‌گیری ایران اسلامی دیگری در مصر هستیم.
بهروز لک، غلامرضا(1385). اسلام سیاسی و جهانی شدن، مطالعات راهبردی، 9(1)، 145-170.
تاجیک، محمد رضا؛ درویشی، فرهاد(1383). آرمان‌های انقلاب اسلامی در عصر جهانی شدن: چالش ها و واکنش‌ها، جامعه شناسی ایران، سال 5(3)، 140-171.
توفیق، خالد؛ فضائلی، مصطفی(1377). سکولاریست‌ها و دولت اسلامی، حکومت اسلامی، 3(10)، 7-64.
جمعی از نویسندگان(1386). انقلاب اسلامی ایران، قم: نشر معارف.
خوشروزاده، جعفر(1385). میشل فوکو و انقلاب اسلامی: رهیافت پسا مدرنیستی از منظر تحلیل گفتمان، پژوهشنامه متین، 9(31و32)، 59-86.
دهشیری، محمدرضا(1382). تاثیرات فرهنگی انقلاب اسلامی بر روابط بین‌الملل، اندیشه انقلاب اسلامی، 3(7و8)، 6-18.
رستمی، محمد زمان(1384). عدالت از دیدگاه اندیشمندان اسلامی و غربی، جستارهای اقتصادی، 2(4)، 113-136.
رفیع پور، فرامرز(1376). توسعه و تضاد، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
رکابیان، رشید و موسوی‌زاده، سید ابوالفضل(1403). «نظریه مقاومت» چارچوبی برای تحلیل گام دوم انقلاب اسلامی. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(3)، 35-60.
رهدار، احمد(1384). وضعیت دین در جهان پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، رواق اندیشه، 5(40)، 3-29.
سالار، محمد(1382). تأثیرات فرهنگی انقلاب اسلامی در سطوح مختلف فرامنطقه‌ای، اندیشه انقلاب اسلامی، 3(7و8)، 92-106.
سایت الف(30/10/1389). راشد الغنوشی، درباره‏ی حرکت اسلامی النهضه در تونس. www.alef.ir
سعید، بابی(1379). هراس بنیادین: اروپا مداری و ظهور اسلام سیاسی، ترجمه غلامرضا جمشیدی و موسی عنبری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
سلیمی، حسین(1386). نگرشی سازه انگارانه به هویت ملی در ایران، مطالعات ملی، 8(3)، 31-54.
شادعلیزاده، علی اکبر؛ کوهساریان، حسین و مصدق، مسعود(1403). تهدیدها و فرصت‌های پیش روی جمهوری اسلامی ایران در نظم نوظهور منطقه‌ای در غرب آسیا. راهبرد سیاسی، 8(3)، 321-349.
شجاعی فرد، علی(1403). الگوی انقلاب اسلامی ایران و جنبش های معاصر در جهان اسلام. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(2)، 95-111.
شیرودی، مرتضی(1388). انقلاب اسلامی و بیداری اسلامی: تاثیرگذاری و نمونه‌ها، مطالعات انقلاب اسلامی، 5(16)، 73-106.
طاهایی، جواد(1380). اسلام گرایی و دولت مدرن در ترکیه، راهبرد، 5(19)، 127-154.
عباسی، مجید و رنجبری، مقصود(1403). سیاست های عربستان سعودی علیه محور مقاومت و جمهوری اسلامی ایران در ژئوپلتیک عراق نوین(2003-2023). جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(3)، 411-430.
علوی، سید نادر؛ قربانی، علیرضا(1379). انقلاب اسلامی در گستره نظام بین‌الملل، قم: موسسه انتشارات عصر ظهور.
غلامی قمی، مصطفی(1386). نقش شیعیان و رهبران مذهبی: در تحولات سیاسی و اجتماعی عراق در سده اخیر، شیعه شناسی، 5(17)، 167-194.
فارس(23/1/1390). موفاز: اسرائیل نگران افزایش قدرت ایران درپی تحولات منطقه است www.farsnews.ir
فارس(28/1/1390). روزنامه کانادایی گلوب‌اند‌میل: تحولات منطقه‌ ایران را قدرتمندتر و عربستان را ضعیف‌تر کرد www.farsnews.ir
قادری، حاتم(1379). انقلاب اسلامی، پاسخی متفاوت به سوالی مشترک، رهیافت های نظری بر انقلاب اسلامی، عبد الوهاب فراتی. تهران: انتشارات معارف.
کمری، سجاد(1403). نقش انقلاب اسلامی ایران در شکل گیری ژئوپلیتیک تشیع. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(3)، 371-394.
کولایی، الهه(1384). زمینه‌های بنیادگرایی در آسیای مرکزی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 67، 201-224.
متقی، افشین؛ درستکاری، هادی و قربانی سپهر، آرش(1403). تاثیرکنش های ژئوپلیتیکی امارات متحده عربی بر محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران. راهبرد سیاسی، 8(1)، 29-56.
محمدی، منوچهر(1383). بازتاب انقلاب اسلامی در جهان اسلام، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 63، 119-142
مستقیمی، بهرام؛ ابراهیمی، نبی ا...(1386). روابط ایران با شورای همکاری خلیج فارس بعد از سال 2003، سیاست، 37(3)، 237-286.
مشیرزاده حمیرا(1386) تحول در نظریه‌های روابط بین الملل، تهران: انتشارات سمت.
ملکوتیان، مصطفی(1384). تاثیرات منطقه ای و جهانی انقلاب اسلامی، مطالعات انقلاب اسلامی، 1(1)، 71-90.
موثقی، سید احمد(1383). جنبش های اسلامی معاصر، تهران: سمت.
نادری چلاو، محمد و جعفری، علی اکبر(1403). جایگاه سیاست توسعه‌ی موشک بالستیک در راهبرد امنیتی مستقل ایران. راهبرد سیاسی، 8(3)، 63-88.
نادری چلاو، محمد و جعفری، علی اکبر(1403). حضور منطقه ای جمهوری اسلامی ایران و ارتقای منافع ملی. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(4)، 371-392.
نصیری، سوناز(1403). گفتمان انقلاب اسلامی و تأثیر آن بر محور مقاومت و شیعیان سوریه (2024- 2011). جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(3)، 395-410.
ونت الکساندر(1386). نظریه اجتماعی سیاست بین الملل، ترجمه حمیرا مشیرزاده، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین الملل وزارت امور خارجه.
هادیان ناصر(1382). سازه انگاری از روابط بین الملل تا سیاست خارجی، سیاست خارجی، سال 17(4)، 915-950.
Boyd R & Richerdson P, (1980) "Sociobiology, Culture and Economic Theory", Journal of Economic Behavier and Organization, Vol.1, No.1.
Cole, Juan, (2003),"The United States and Shi‘ite Religious Factions in Post-Ba‘thist Iraq", The Middle East Journal, Vol 57, No. 4
Hasenclever A, Mayer P, Rittberger W, (1997) Theories of International Regimes, Cambridge: Cambridge University Press.
Huntington, S (1996) The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order , The New York Times Bestseller.
Knutsen.T.l. (1997) A History of International Relations Theory, Manchester University Press.
Kortn, James (2005) "Global Threat and American Strategies from Communism in 1955 to Islamism in 2005" The Washington Quartery.
Martin, Vanessa (2003) Creating an Islamic state: Khomeini and the Making of a New Iran, New York, I.B.Tauris.
Metz, Steven& Millen, Raymond A (2003) Future War/Future Battlespace: The Strategic Role of American Landpower, Washington, Strategic Studies Institute.
Onuf N, (1989) Word Of Our Making: Rules and Rule in Social Theory and International Relations, Columbia, SC: University of South Carolina Press
Rosenau, Wiliam (2008) "Waging the War of Ideas" Politics and Accountability, No.13
Sqrensen Georg, (2008) " The Case for Combining Material Forces and Ideas in the Study of IR", European Journal of International Relations, Vol.14, No.5.
Tannenwald, N. (2005) “Ideas and Explanation: Advancing the Theoretical Agenda”, Journal of Cold War Studies, Vol.7, No.2.
Wendt A, (1992) "Anarchy Is What States Make of It", International Organizations, Vol.46, No.2.