تجزیه و تحلیل بحران هویت ملی و شکنندگی تاریخی در دولت پهلوی اول

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی/ مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

2 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشگاه بین المللی علامه عسکری (ره)، دزفول، ایران.

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد مشاوره، دانشگاه پیام نور، دهدشت، ایران.

چکیده
دوره پهلوی اول (1304-1320 ش) یکی از پرچالش‌ترین و پرتلاطم ترین دوره‌های تاریخ معاصر ایران به شمار می‌رود. در این دوره، تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی گسترده ای در کشور به وقوع پیوست که پیامدهای آن تا امروز نیز قابل مشاهده است. یکی از مهم ترین این تحولات، بحران هویت ملی و شکنندگی تاریخی بود که جامعه ایران با آن دست به گریبان بود. لذا هدف پژوهش پیشرو تجزیه و تحلیل بحران هویت ملی و شکنندگی تاریخی در دوره پهلوی اول است. لذا سوال اصلی پژوهش این است که «عوامل تاثیر گذار بر بحران هویت ملی و شکنندگی تاریخی در دوره پهلوی اول کدامند؟». در این راستا، پژوهش حاضر با استفاده از روش کیفی از نوع توصیفی-تحلیلی در پی تحلیل بحران هویت ملی و شکنندگی تاریخی در دوره رضا خان می‌باشد. رویکرد غالب در این نوشتار بهره‌گیری از نظریه بحران هویت ملی است. داده‌ها به شیوه کتابخانه‌ای – اسنادی با استفاده از فیش‌برداری از اسناد، کتاب‌ها، مقالات و غیره گردآوری شده است.. یافته‌های پژوهش حاکی از این است که عوامل مؤثر بر بحران هویت ملی و شکنندگی تاریخی دوره اول پهلوی با توجه به نظریه بحران‌های هویتی، می‌توان گفت عوامل چندگانه همچون؛ فرهنگ غربی، تحریم‌ها و تأثیرات اقتصادی، تأثیرات فرهنگی و هنری، تأثیرات سیاسی، ایدئولوژیک‌ بودن‌ هویت‌ ملی‌ و بهره‌برداری‌ آن‌ توسط‌ رژیم‌های‌ سیاسی در بروز و تعمیق بحران هویتی در دوره پهلوی اول نقش داشتند. این بحران هویتی یکی از مهم‌ترین چالش‌های دوران تاریخ ایران محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

aaa

نویسندگان English

hadis bagherinia 1
farzaneh dashti 2
a arasteh 3
1 q
2 Assistant Professor, Department of Political Science, Faculty of Principles of Religion, Qom, Iran.
3 a
چکیده English

The first Pahlavi period (1304-1320 AH) is considered one of the most challenging and turbulent periods in the contemporary history of Iran. During this period, extensive political, social, and cultural developments took place in the country, the consequences of which can still be seen today. One of the most important of these developments was the crisis of national identity and historical fragility that Iranian society was struggling with. Therefore, the aim of the present research is to analyze the crisis of national identity and historical fragility in the first Pahlavi period. Therefore, the main question of the research is: "What are the factors affecting the crisis of national identity and historical fragility in the first Pahlavi period?" In this regard, the present research uses a qualitative descriptive-analytical method to analyze the crisis of national identity and historical fragility in the Reza Khan period. The dominant approach in this article is to use the theory of the crisis of national identity. The data was collected using a library-documentary method using file-taking from documents, books, articles, etc. The research findings indicate that the factors affecting the national identity crisis and the historical fragility of the first Pahlavi period, according to the theory of identity crises, can be said to be multiple factors such as; Western culture, sanctions and economic influences, cultural and artistic influences, political influences, the ideological nature of national identity and its exploitation by political regimes played a role in the emergence and deepening of the identity.

کلیدواژه‌ها English

Identity crisis
national identity
historical fragility
Pahlavi I
Iran
اسمیت، آنتونی. دی(1383). ناسیونالیسم: نظریه، ایدئولوژی، تاریخ، ترجمه منصور انصاری. تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
اشرف نظری، علی(1386). ناسیونالیسم و هویت ایرانی: مطالعه موردی دوره پهلوی، پژوهش حقوق عمومی، 9(22)، 173-141.
افشار رضایی، سپیده(1395). یکسان­سازی فرهنگی و تحقق دولت مطلقه مدرن در دوره رضاشاه پهلوی، پایان­نامه­ای جهت اخذ درجه  دکترای تخصصی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران.
آبراهامیان، یرواند(1389). تاریخ ایران مدرن، ترجمه: محمد ابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی.
آزاد ارمکی، تقی؛ حاضری، علی محمد؛ ساعی، علی؛ نصرتی نژاد، فرهاد(1399). تبیین جامعه­شناختی سیاست‌های هویتی دولت پهلوی اول، جامعه شناسی ایران، دوره 21(3)، 81-59.
آشنا، حسام الدین(1376). سیاست فرهنگی ایران در دورهی رضاخان؛ درآمدی بر ریشه های انقلاب اسلامی (مجموعه مقالات)، بیجا: بینا.
آیت‌ قنبری(1389). ایران و موج اول مدرنیته، علوم سیاسی، 3(12)، 140 - 115.
ثقفی، محمد و میرمحمدی، داوود(1389). مبانی معرفتی گفتمان هویت ملی در عصر پهلوی، جامعه­شناسی، 5(2)، 67-43.
حیدری، غلامرضا؛ حیدری بانی، زهره(1393). بررسی چالش های قدرت ملی در ایران با تأکید بر بحران هویت ملی، ژئوپلیتیک، 10(23)، 82-60.
دیلمی معزی، امین(1387). هویت سازی ملی در عصر رضا شاه: روش­ها و ابزارها، پژوهش نامه تاریخ، 3(10)، 1-20.
رهنما، لیلا؛ نوحی، نزهت؛ تلخابیف مهری و حسن لو، حیدر(1402). واکاوی و تحلیل پدیده مهاجرت بعد از انقلاب ، در رمان‌های پست‌مدرن رضا قاسمی از منظر مشترک ادبیات و جامعه شناختی. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 4(1)، 7-25.
زریری، رضا(1384). تجدد گرایی و هویت ایرانی در عصر پهلوی، زمانه، شماره 40.
زهیری، علیرضا(1389). جمهوری اسلامی ایران و مسئله هویت ملی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
شیرازی، اصغر(1395). ایرانیت، ملیت، قومیت، تهران: انتشارات جهان کتاب.
عباس زاده مرزبالی، مجید؛ حجازی، سید نصرالله(1398). هویت ملی ایران و مدرنیته، بحران پژوهی جهان اسلام، دوره ششم، شماره 2، صص72-49.
عباسی، مجید و عسکری، نصرالله(1402). تاثیر عامل هویت بر روابط ایران و عربستان سعودی پس از پیروزی انقلاب اسلامی. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 4(4)، 189-211.
عزیزی، فرهاد و بهشتی، محمد باقر و سلماسی زاده، محمد(1401). نهادهای سیاسی و اقتصادی و عملکرد اقتصادی عصر پهلوی اول با تأکید بر نهادگرایی تاریخی، جامعه شناسی اقتصادی و توسعه، دوره یازدهم، 79-59.
علویان، مرتضی و نیکروش رستمی، ملیحه(1400). گذری بر هویت ملی در عصر پهلوی دوم (1357-1320)؛ سیاست­ها و ابزارها، جستارهای انقلاب اسلامی، 3(5)، 183-150.
قاسمی، علی اصغر؛ ابراهیم آبادی، غلامرضا(1390). نسبت هویت ملی و وحدت ملی در ایران، راهبرد، شماره53، 138-107.
قهرمان­پور، رحمان (1388). امنیت؛ فصل مشترک سیاست­های هویتی(نخبگان) و روندهای هویتی اجتماعی، پژوهشنامه هویت اجتماعی، شماره 49، 60-37.
مدنی، سیدجلال‌الدین(1369). تاریخ سیاسی معاصر ایران، تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
مرادی، عباس و ابطحی، سید مصطفی (1395). جایگاه ملی هویت در گفتمان مردم­سالاری دینی، مطالعات انقلاب اسلامی، 13(46)، 200-177.
میلر، دیوید(1383). ملیت، ترجمه داود غرایاق زندی. تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
pye lucion (1996); aspect of political development, boston: little Brown and co. 15.Sarmad, Zahed (2002); Researching ways for Behavioral Sciences, Tehran: Aagaah Print, 1th printed [In Persian]
Abolhasani, Seyed Rahim (2009); Identifing and assesing Iranian identity Componants, Tehran: Department of strategic researches Print, 1th printed [In Persian].
Taajik, Mohamdreza (2002); An Article About Iranian Socity And the Gap between Generations, Zharfa journal, 26 number, winter.