نقش و کارکرد هویت ملی در شکل‌گیری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده
این پژوهش به بررسی نقش و کارکرد هویت ملی در شکل گیری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دوره پساانقلاب می‌پردازد. ابتدا، مفهوم هویت ملی و تفاوت آن با دیگر انواع هویت بررسی شده و به سابقه تاریخی هویت ایرانی از دوران اشکانیان تا شکل‌گیری هویت ملی در زمان معاصر اشاره می‌گردد. در این راستا، نقش عناصر فرهنگی، دینی و سیاسی در شکل‌گیری هویت ملی ایران مورد تحلیل قرار می‌گیرد. همچنین، فرآیند تاریخی توسعه هویت ایرانی، از ورود اسلام تا عصر تجدد و تاثیرات آن بر نهادهای ملی و سیاسی، بررسی می‌شود. در ادامه، تحولات در مفهوم هویت ایرانی و تقابل آن با روندهای سکولاریسم و غرب‌گرایی که در فرآیند تداوم ملی‌گرایی نقش داشتند، تحلیل شده است. مقاله در نهایت، نشان می‌دهد که چگونه هویت ملی ایران نقش کلیدی در شکل گیری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایفا می‌کند و این سیاست‌ها به نوعی انعکاس و تبلور هویت ملی در ساحت‌های بین‌المللی محسوب می‌شوند. در نتیجه، فهم عمیق‌تر هویت ملی می‌تواند به درک بهتر سیاست‌های خارجی و استراتژی‌های بلندمدت کشور کمک کند و موجب توسعه روابط بین‌المللی متناسب با ارزش‌ها و میراث فرهنگی ایران گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

aa

نویسنده English

sonaz nasiri
a
چکیده English

aa

کلیدواژه‌ها English

aa
احمدی، حمید (1390). بنیادهای هویت ملی ایرانی چهارچوب نظری هویت ملی شهروند محور، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
امامی، زهرا؛ بخشایشی اردستانی، احمد؛ توحیدفام، محمد و درویش‌پور، حجت‌اله(1402). الگوی کنش بانوان و تاثیر آن بر فرهنگ سیاسی در گفتمان انقلاب اسلامی براساس الگوی سوم: بررسی ترسیم هسته‌های گفتمانی از منظر آیت الله خامنه ای. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 4(2)، 153-182.
بائی، فاطمه (1393). بررسی مقایسه ای فهم از مقوله خویشتن در آراء رضا داوری، عبدالکریم سروش و آرامش دوستدار براساس سه شاخص نگرش نسبت به جامعه سنتی، نوع نگاه به غرب و ایده آل سیاسی، پایان نامه کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد.
براتعلی پور، مهدی (1393). درآمدی بر سیاست هویتی در جمهوری اسلامی ایران، سیاست‌های راهبردی و کلان. 2(7)، 141-158.
جوادی ارجمند، محمد جعفر، چابکی، ام‌البنین (1389). هویت و شاخص‌های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، سیاست، 40(1)، 39-59.
خسروی، علیرضا (1391). دین، انقلاب اسلامی و هویت، تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
دهقانی فیروز آبادی، جلال؛ وهاب پور، پیمان (1394). امنیت هستی شناختی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
ذوالفقاری، اکبر و عشایری، طاها(1403). ریشه ها و علل بی تفاوتی سیاسی. راهبرد سیاسی، 8(1)، 161-179.
سنگی، لیلا(1403). جامعه ایرانی و نگرش دانشجویان به مسائل و چالش‌های پیش‌روی آنان. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(4)، 291-317.
صادقی، سید شمس الدین؛ اخوان کاظمی، مسعود و لطفی، کامران(1403). آسیب‌شناسی روندهای ملت‌سازی در ایران از منظر جامعه‌شناختی (با تمرکز بر دوران پسا انقلاب اسلامی). جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(4)، 319-345.
صنیع اجلال، مریم (1384). درآمدی بر فرهنگ و هویت ایرانی، تهران: موسسه مطالعات ملی.
طاهری، ابوالقاسم؛ کریمی فرد، حسین (1391). هویت ملی و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، مطالعات روابط بین الملل، 5(18)، 125-154.
فلاح شجاعی، مریم(1403). هویت سازی زنان در دفاع مقدس. راهبرد سیاسی، 8(2)، 199-210.
قیصری، نوراله (1386). گفتارهایی در نسبت روشنفکران ایرانی و هویت، تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
کریمی فرد، حسین (1388). تحلیل سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران براساس مولفه های هویت ملی، تحقیقات سیاسی و بین المللی، 1(2)،  155-190.
محمودپناهی، سید محمدرضا. (1402). الگوی جامعه پردازی نظام مردم سالاری دینی بر اساس بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی. راهبرد سیاسی، 7(3)، 9-32.
منتی، ایوب؛ عشایری، طاها و مدبر چهار برج، سیف الله(1403). مطالعه هویت ملی(اسلامی- ایرانی) از منظر سرمایه اجتماعی: بازه زمانی(1403-1384). جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(3)، 275-298.
موسوی زاده، علیرضا؛ جاودانی مقدم، مهدی (1387). نقش فرهنگ ملی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، دانش سیاسی، 4(2)، 187-225.
میرمحمدی، داوود (1383). گفتارهایی درباره هویت ملی در ایران، تهران: موسسه مطالعات ملی.
یاقوتی، محمدمهدی (1390). تحلیل سیاست خارجی و هویت سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، سیاست خارجی، سال 25(1)،  1-28.