تاثیر محیط بر شخصیت علمی آیت‌الله جوادی‌آملی (با تاکید بر کلام‌سیاسی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه علوم سیاسی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران

چکیده
آیت‌الله عبدالله جوادی‌آملی از اندیشمندان معاصری است که در بسیاری از حیطه‌های مختلف علوم‌انسانی-اسلامی از جمله در حوزه کلام‌سیاسی صاحب سخن و نظر بوده و شخصیت علمی وی به جهت جامعیت نسبی در دین‌شناسی و نیز در پردازش مسایل کلام‌سیاسی و ورود در سیاست عملی و نظری در قواره عالم دینی شایسته تحلیل و بررسی از زوایای گوناگون از جمله مساله تاثیر محیط بر آن است. بر این پایه سوال اصلی آن است که تاثیر فضا و محیط بر شخصیت علمی جوادی آملی(با تاکید بر کلام‌سیاسی) چیست؟ دیدگاه مقاله در قالب الگوی اسکینر نسبت به زمینه های عینی بر این مبنا استوار است که پرسش اینکه ما چه کسی هستیم متوقف بر پرسش ما کجا هستیم است. بر این پایه محیط خانواده، زندگی و تحصیل در آمل، تهران و قم به عنوان بخشی از زمینه‌های عینی تاثیر اساسی در شکل‌گیری شخصیت علمی جوادی‌آملی به‌ویژه در کلام‌سیاسی داشته است. جوادی در آمل جوانه می‌زند و در تهران ساقه علمیش قوام می یابد؛ در قم وسعت و تکامل و شاخ‌و‌برگ می‌گیرد. بر این اساس محیط خانواده کشش روحی برای علم‌آموزی دینی، محیط آمل جرقه های گرایش به تفسیر و کلام و حکمت در کنار دروس متداول حوزوی، محیط تهران کانالیزه کردن او و سوق دادنش به سوی این سه دانش و محیط قم اعتلا و تکامل و ریشه دار کردن او در زمین تفسیر و کلام و حکمت را رقم زده است. امری که برای او جامعیت نسبی در دین‌شناسی را به ارمغان آورده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The influence of the environment on the scientific personality of Ayatollah Javadi Amoli (with emphasis on political theology)

نویسنده English

ali aqajani
Assistant Professor, Department of Political Science, Research Institute of Social Sciences, "Houze" and "University" Research Institute, Qom, Iran
چکیده English

Ayatollah Abdullah Javadi Amoli is a contemporary thinker who has spoken and commented in many different areas of Islamic humanities, including political theology. His scientific personality, due to his relative comprehensiveness in theology as well as in processing political theology issues and entering practical and theoretical politics in the realm of the religious world, is worthy of analysis and examination from various angles, including the issue of the impact of the environment on it. On this basis, the main question is what is the impact of space and environment on Javadi Amoli's scientific personality (with an emphasis on political theology)? The article's view in the form of Skinner's model towards objective contexts is based on the premise that the question of who we are depends on the question of where we are. On this basis, the family environment, life and education in Amol, Tehran and Qom, as part of the objective contexts, have had a fundamental impact on the formation of Javadi Amoli's scientific personality, especially in political theology. Javadi sprouts in Amol and his scientific stem takes shape in Tehran; In Qom, it expands, develops, and branches. Accordingly, the family environment has provided a spiritual pull for religious studies, the Amol environment has provided sparks of inclination towards interpretation, theology, and wisdom alongside the usual seminary courses, the Tehran environment has channeled him and pushed him towards these three sciences, and the Qom environment has elevated him, developed him,

کلیدواژه‌ها English

Javadi Ameli
Skinner
Environment
Amol-Tehran-Qom
Political Theology
ابن جوزى، علی بن محمد(1412ق). المنتظم فى تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق محمد عبدالقادر عطا و مصطفى عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیة.
 ابن حوقل، محمد(1938م). صورة الارض، به کوشش کرامرس، لیدن، بیروت، دار صادر.
ابن‌اسفندیار، محمدبن‌حسن(1396). عباس اقبال‌آشتیانی، تهران: اساطیر چاپ: 2
ارباب قمی، محمدتقی(۱۳۵۳). تاریخ دارالایمان قم، چاپ حسین مدرسی طباطبایی، قم.
اسپریکنز، توماس(1377). فهم نظریه های سیاسی، ترجمه فرهنگ رجایی، تهران: آگاه.
اسکیز، کوئنتین(1371). ماکیاولی، ترجمة عزت‌الله فولادوند، تهران طرح نو.
اسکینر، کوئنتین(1393). بینش های علم سیاست، ترجمۀ مجیدی، اوّل، تهران.
اعتمادالسلطنه، محمدحسن بن علی(۱۳۶۳). المآثر و الآثار در چهل سال تاریخ ایران، چاپ ایرج افشار، ج ۱، تهران: اساطیر.
‌اعتمادالسلطنه، محمدحسن‌خان‌(۱۳۷۳). تاریخ طبرستان، مقدمه، تحشیه و تعلیقات: میترا مهرآبادی، تهران: انتشارات دنیای کتاب.
انوشه، حسن(1۳۸۰). «تهران»، دائرة المعارف تشیع، زیر نظر احمد صدر حاج سیدجوادی و دیگران، چاپ دوم، ترهان، نشر شهید سعید محبی.
بختیاری، سعید(1388)، اطلس کامل تهران، چ2، تهران:موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی.
برزگر، اردشیر(۱۳۸۰). تاریخ تبرستان جلد سوم. تهران:انتشارات رسانش.
بلاغی، عبدالحجت(1350ق). تاریخ طهران قدیم، ج۱، ص۴۰-۴۲، قم، مولف.
پیرنیا، حسن(۱۳۹۱). تاریخ ایران باستان، جلد دوم. انتشارات نگاه.
تبریزی خیابانی، علی(۱۳۶۶). کتاب علماء معاصرین، چاپ سنگی، تهران: مولف.
تکمیل همایون، ناصر(1378). تاریخ اجتماعی و فرهنگی تهران: از آغاز تا دارالخلافه ناصری، چ3. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.
جوادی‌ آم‍ل‍ی‌، عبدالله(1386). سرچشمه اندیشه، تحقیق و تنظیم کتاب عباس رحیمیان، قم: اسراء.
جوادی‌ آم‍ل‍ی‌، عبدالله(1387). مهر استاد، سیره علمی و عملی استاد جوادی آملی (دام ظله)، چاپ چهارم، قم: اسراء.
جوادی‌آملی، عبدالله، پیام آیت‌الله جوادی‌آملی به همایش بین‌المللی "اندیشه‌های علامه طباطبایی در تفسیر المیزان"، در https://hawzah.net/fa/News/View/98358
جوادی‌آملی، عبدالله(1378). بنیان مرصوص امام خمینی(ره)، چاپ دوم، قم: اسراء.
جوادی‌آملی، عبدالله(1364). مصاحبه با کیهان فرهنگى، کیهان فرهنگى، ش ۹، آذر.
جودت، حسین(۱۳۵۶). تهران در گذشته نزدیک از زمان، تهران: بی‌نا. 
حبیب آبادی، محمدعلی(۱۳۶۴). مکارم الآثار، اصفهان: کمال، ج۶.
حجتی، حسین، مبانی کلامی حکومت دینی از دیدگاه آیت‌الله جوادی، پایان نامه دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه، دانشکده الهیات و معارف اسلامی.
خانلری، جواد؛ نامداری، ابراهیم؛ طلایی تبار، منیره سادات(1396). بررسی فرآیند تأثیر محیط بر شخصیت متنبی و سعدی، مطالعات ادبیات تطبیقی، 11(43)، 157-181.
دائرة المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، ج۱۶ (مدخل تهران)، چاپ اول، ۱۳۸۷ش و ج۲۱ (مدخل حوزه علمیه)، چاپ اول، 1390ش.
ذبیحی، علی(۱۳۹۱). آمل. تهران: رسانش نوین.
سلطانزاده، حسین(1364). تاریخ مدارس ایران از عهد باستان تا تاسیس دارالفنون، تهران: آگاه.
شریعتی، فهیمه(1400). تبیین فلسفی روایات مربوط به تاثیر محیط طبیعی بر دریافت های ادراکی انسان(براساس نفس شناسی ابن سینا)، معارف عقلی، 22(43)، 99-118.
شولتز، دوان(۱۳۸۴). نظریه‌های شخصیت، ترجمه یوسف کریمی، تهران، ارسباران، چاپ پنجم.
شهری، جعفر(1398). طهران قدیم، چ7. تهران: معین.
صدوقی سها، منوچهر(۱۳۵۹). تاریخ حکماء و عرفاء متأخر بر صدرالمتألهین، تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
طارمی راد، حسن(۱۳۸۳). «حوزه علمیه». دانشنامه جهان اسلام. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
طبسی، محمدجواد(۱۳۸۴). قم عاصمة الحضارة الشیعیة، قم: زائر.
عسکرپور، زهرا؛ نجفی، محمد؛ نوروزی، رضاعلی(1399). مفهوم شناسی محیط در قرآن کریم و نقش تربیتی آن، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 28(47)، 33-62.
علایی رحمانی، فاطمه ،زینب سالاری(1393). تاثیر خانواده، محیط و اراده در شکل‌گیری شخصیت انسان از منظر امام علی(ع)، پژوهشنامه نهج البلاغه، 2(5)، 83-104.
عمادی، اسدالله(۱۳۷۲). بازخوانی تاریخ مازندران. نشر فرهنگ خانه مازندران.
فقیهی، علی اصغر(1350). تاریخ مذهبی قم، قم، اسماعیلیان.
قمی، حسن بن محمد(1361). تاریخ قم، ترجمه حسن بن علی قمی، به کوشش سید جلال‌الدین تهرانی، تهران: توس.
کریمان، حسین(۱۳۵۵). تهران در گذشته و حال، تهران: انتشارات دانشگاه ملی ایران.
کریمان، حسین(1371). ری‌ باستان، چ2. تهران: دانشگاه شهید بهشتی. 
گلرخ ، شمین(1391). مکان و هویت شخصی: نقش محیط کالبدی در شکل گیری «حس خود»، معماری اقلیم گرم و خشک، 2(3)، 97-108.
محمودیان، علی‌اکبر(۱۳۸۴).  نگاهی به تهران از آغاز تاکنون، به کوشش هوشنگ قاسمی و دیگران، تهران: گیتاشناسی. 
مدرسی طباطبائی، حسین(۱۳۵۰). قم در قرن نهم هجری، قم:مولف.
مشکور، محمدجواد(1394). جغرافیای تاریخی ایران باستان، تهران: دنیای کتاب.
مصباح یزدی، محمدتقی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، https://mesbahyazdi.ir/node/4691
معروف، ناجی(‎۱۳۹۳ق). علماء النظامیات و مدارس المشرق الاسلامی، بغداد: جامعة بغداد.
 مکارم‌شیرازى، ناصر(1377). اخلاق در قرآن‏، مدرسه الامام على بن ابى طالب(ع)، قم، چاپ اول.
منعل‌قمی، نورالدین علی(۱۳۵۳). تذکره مشایخ قم، قم: به کوشش و چاپ: مدرسی طباطبایی.
موسوی‌اصفهانی، محمدصادق(۱۳۶۳). تاریخ گیتی‌گشا، چ 2، تهران: اقبال.
مهاجر، جعفر(1387). رجال الاشعریین من المحدثین و اصحاب الائمة علیهم السلام، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ۱۴۲۹.
مؤسسه جغرافیایی گیتاشناسی(۱۳۸۷). تاریخچه تهران، (ویراست ویرایش دوم)، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی.
نصری‌اشرفی، جهانگیر(۱۳۹۹). دانشنامه تبرستان و مازندران، جلد 3، تهران: نشرنی.
نویدفر، محمد؛ نجفیان رضوی، لیلا؛ مهدوی دامغانی، محمود(1399). تاثیر محیط اجتماعی نیشابور بر نگارش امالی شیخ صدوق. پژوهشنامه تاریخ اسلام، 10(37 )، 5-24.
یزدان‌پناه لموکی(1387). طیار، تاریخ مازندران باستان. چ3. تهران: نشر چشمه، گیلگمش.
Haque, A, Mohamed, Y, 2015, Psychology of Personality: Islamic perspective, Third Edition, Savalane, Press. 288P