تحلیل صحنه وضعیت و سیاست‌های مقابله‌ای جمهوری اسلامی ایران در جنگ شناختی در عرصه اجتماعی بنابر فرمایشات مقام معظم رهبری (مدظله العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه شاهد، تهران، ایران

چکیده
جمهوری اسلامی ایران به دلیل مواضع استکبارستیزانه و موقعیت راهبردی خود، همواره هدف تهدیدات جنگ شناختی دشمنان بوده است. این پژوهش با هدف بررسی وضعیت اجتماعی ایران در مواجهه با جنگ شناختی و ارائه راهکارهای مقابله‌ای انجام شده است. مطالعه حاضر از نوع پژوهش‌های کاربردی و اکتشافی آینده‌نگر طبقه‌بندی می‌شود که با روش تحلیل محتوای کیفی بیانات مقام معظم رهبری (مدظله العالی) از بهمن ۱۳۹۷ تاکنون انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد دشمن با ابزارهایی مانند رسانه‌ها، نفوذ فرهنگی، در سه محور تحریف حقایق تاریخی و هویتی، ترویج فردگرایی و مصرف‌زدگی، و تشدید شکاف‌های نسلی و قومی، به دنبال تضعیف انسجام ملی و تغییر باورهای جامعه است. نوآوری این تحقیق در ارائه مدل بومی مقابله با جنگ شناختی است که بر سه پایه تقویت سرمایه اجتماعی، جهاد تبیین و مقابله هدفمند با نفوذ دشمن استوار شده است. نتایج نشان می‌دهد که این پژوهش بر ضرورت هوشیاری، وحدت ملی و برنامه‌ریزی راهبردی برای کاهش آسیب‌پذیری‌ها تأکید دارد و می‌تواند مبنای مناسبی برای سیاست‌گذاری‌های کلان در حوزه مقابله با تهدیدات نرم باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Analysis of the situation and counter-strategic policies of the Islamic Republic of Iran in cognitive warfare in the social arena according to the orders of the Supreme Leader (Mudhazullah al-Ali)

نویسنده English

mahmoud keshavarz
a
چکیده English

The Islamic Republic of Iran, due to its anti-arrogance positions and its strategic position, has always been the target of the enemies' warlike threats. This research was conducted with the aim of investigating the social situation of Iran in the face of cognitive warfare and providing coping strategies. The present study is classified as prospective applied and exploratory research, which was carried out using the method of qualitative content analysis of the Supreme Leader's statements from February 2017 until now. The findings show that the enemy seeks to weaken national cohesion and change the beliefs of the society with tools such as media, cultural influence, in the three axes of distorting historical and identity facts, promoting individualism and consumerism, and intensifying generational and ethnic gaps. The innovation of this research is in presenting the indigenous model of dealing with cognitive warfare, which is based on the three pillars of strengthening social capital, explaining jihad, and targeting the enemy's influence. The results show that this research emphasizes the necessity of vigilance, national unity and strategic planning to reduce vulnerabilities and can be a suitable basis for macro policies in the field of dealing with soft threats.

کلیدواژه‌ها English

situation scene
social arena
cognitive warfare
confrontation policy
بیانات مقام معظم رهبری مندرج در سایت نشر آثار معظم له  www.khamenei.ir
باردن، لورنس(1374). تحلیل محتوا، ترجمه ملیحه آشتیانی و محمد یمنی دوزی سرخابی، تهران، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی،
پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات(1401). بررسی روند نفوذ رسانه‌های خارجی در ایران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات. https://ricac.ac.ir/Foreign-Media-Influence
حاجی باباعلی، رضا؛ هوشمندیار، نادر؛ عباسی کلیمانی، عاطفه؛ طاهری، ابوالقاسم(1399). تحولات سیاستگذاری جمعیت در ایران بعد از انقلاب، مطالعات دفاع مقدس، 6(24)، 16ـ77.
خلیلی، م.، محمدی، ع.، و حسینی، س. (1401). تحلیل راهبردهای جنگ شناختی در فضای مجازی علیه ایران، مطالعات رسانه‌ای، 12(3)، 45-67
دووژه، موریس(1366). روش های علوم اجتماعی، ترجمه خسرو اسدی، تهران، انتشارت امیر کبیر.
دهخدا،علی اکبر(1374)، لغت نامه دهخدا، تهران: موسسه چاپ و نشر دانشگاه تهران، جلد 2.
رحیمی، ع. (1400). راهکارهای ارتقای سواد رسانه‌ای در نظام آموزشی ایران. پژوهشنامه مطالعات امنیت ملی، 8(2)، 89-104.
رهبر، عباسعلی؛ حیدری، فاطمه(1390). تأثیر سرمایه‌های اجتماعی بر ارتقای سیاستگذاری، علوم سیاسی و روابط بین الملل، 4(14)، 253-219.
سازمان فضای مجازی کشور (1401). گزارش سالانه پایش محتوای ضدایرانی در فضای مجازی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.  https://internet.ir/Report/1401/Content-Monitoring
سیروس و همکاران(1390)، مدل مدیریت استراتژیک مبنا، انتشارات دانشگاه امیرکبیر، چاپ دوم.
فتحی،یوسف (1395). مطالعات جامعه‌شناختی رابطه سبک زندگی و جمعیت جوان و تأثیر آن بر سرمایه اجتماعی، جامعه شناسی سبک زندگی، 2(6)، 133-101.
فولادی، قاسم و همکاران(1398). بررسی تغییر و تحولات فضای سایبر و شناسایی جهت‌گیری آینده آن: شکل‌گیری فضای شناخت، راهبرد دفاعی، 15(4)،
قاسمی، علی اصغر(1393). آسیب شناسی شکاف‌های اجتماعی و ارائه راهبرد‌هایی برای تقویت همبستگی ملی، راهبرد، 23(71)، 77-47.
قاسمی،علی‌اصغر، ابراهیم آبادی،غلامرضا(1390). نسبت هویت ملی و وحدت ملی در ایران، راهبرد، 20(59)، 138-107.
کشاورز، محمود (1400). جنگ شناختی1، قم: انتشارات سیاهه.
کشاورز، محمود(1398). راهبرد دشمن در جنگ شناختی علیه انقلاب اسلامی، قم: دانشگاه معارف اسلامی .
کشاورز، محمود(1402). رهیافت مقابله ای جمهوری اسلامی علیه دشمن در جنگ شناختی با تاکید بر شبکه‌سازی هوشمند سرمایه انسانی، قم: دانشگاه معارف اسلامی.
کوزر، لوئیس‌آلفرد و برنارد، روزنبرگ(1394). نظریه‌های بنیادی جامعه‌شناختی، ترجمه فرهنگ ارشاد، تهران: نشر نی.
گلریز، حسن(1378). فرهنگ توصیفی لغات و اصطلاحات علوم اقتصادی، تهران، مرکز آموزش بانکداری.
محمدی نجم، حسین (1389). جنگ شناختی، بعد پنجم جنگ، تهران: دانشگاه جامع امام حسین(ع).
مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران(1402). سنجش میزان اعتماد اجتماعی در بین جوانان ایرانی، دانشگاه تهران. https://ispa.ut.ac.ir/1402/Social-Trust
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی(1398). تبیین وضعیت جمهوری اسلامی ایران در گزارش شاخص توسعه انسانی 2018، تهران: مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی(1402). تحلیل بودجه‌های اختصاص یافته به مقابله با جنگ شناختی، مجلس شورای اسلامی.  https://rc.majlis.ir/fa/report/1402/Cognitive-Warfare-Budget
میرشکاری، جواد(1386). فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
نصری، قدیر و مرسلی، فاطمه(1398). شکاف‌های اجتماعی نوپدید و تحلیل مشروعیت سیاسی؛ با تمرکز بر روندهای راهبردی در ایران امروز، جستارهای سیاسی معاصر، 10(1)،
نوذری، حسینعلی(1380). فلسفه تاریخ، روش‌شناسی و تاریخ‌نگاری، تهران: طرح نو.
نوروزی، ح.، و رضایی، ک. (1402). بررسی تأثیر جنگ شناختی بر شکاف نسلی در ایران. علوم اجتماعی، 15(1)، 112-130.
Claverie Bernard, Cluzel  François Du,(2022) “Cognitive Warfare”: The Advent of the Concept of“Cognitics” in the Field of Warfare.
Hartley III ،Dean S. Kenneth O. Jobson(2021) ،Cognitive Superiority: Information to Power 1st ed.
Kauppi, Niilo.(2021) Knowledge Warfare: Social Scientists as Operators of Global Governance.