تاثیر اصلاحات ارضی بر مهاجرت مردم از روستاها به شهرها در دوره پهلوی دوم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

چکیده
در دوره حکومت محمد رضا شاه پهلوی آمریکایی ها به بهانه رشد کشاورزی و بهبود وضعیت روستائیان و در اصل برای جلوگیری از نفوذ شوروی و کمونیسم و وابستگی اقتصادی و سیاسی به این نتیجه رسیدند که ایران را به عنوان اولین کشوری که می تواند اصل ۴ ترومن اجرا نماید، انتخاب نمودند. علاوه بر این مجموعه ای از عوامل داخلی باعث شد که محمدرضا شاه پهلوی برای تقویت پایه های قدرت خود ، کسب حمایت های خارجی و حمایت قشر عظیم روستایی به اصلاحاتی از جمله اصلاحات ارضی(۱۳۵۰-۱۳۴۱) که از اصول شش گانه انقلاب سفید بود بپردازد. اصلاحات ارضی از لحاظ سیاسی برای رژیم پهلوی موفق بود ولی از لحاظ اقتصادی و اجتماعی باعث رکود کشاورزی و تبدیل شدن ایران به یکی از وارد کنند گان غلات و به دنبال آن مهاجرت گسترده روستائیان به شهر ها بودکه این مورد اخیر پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مهمی را برای شهر و روستا به دنبال داشت. سوال اصلی در این پژوهش تاثیر اصلاحات ارضی بر مهاجرت مردم از روستاها به شهرها در دوره پهلوی دوم می باشد. (سوال)اصلاحات ارضی در کوتاه مدت از لحاظ سیاسی موفق بود ولی در بلندمدت از لحاظ سیاسی، اقتصادی و اجتماعی ناموفق بود.(فرضیه) روش تحقیق در این پژوهش، از نوع توصیفی- تحلیلی است. روش گردآوری اطلاعات نیز کتابخانه ای و بررسی اسناد است و در بررسی کتابخانه‌ای منابع دست اولی که راجع به مهاجرت روستائیان به شهرها در دوره محمدرضا شاه نوشته شده در اولویت هستند.(روش)

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The impact of land reforms on the migration of people from villages to cities during the second Pahlavi period

نویسنده English

Rohollah Tahernia
Faculty member
چکیده English

The impact of land reforms on the migration of people from villages to cities during the reign of Mohammad Reza Shah Pahlavi During the reign of Mohammad Reza Shah Pahlavi, the Americans, under the pretext of agricultural growth and improving the situation of the villagers, and in essence to prevent the influence of the Soviet Union and communism and economic and political dependence, came to the conclusion that they chose Iran as the first country that could implement the Truman Principle 4. In addition, a set of internal factors caused Mohammad Reza Shah Pahlavi to strengthen the foundations of his power, gain foreign support and support from the large rural population to carry out reforms, including land reforms (1341-1350), which were one of the six principles of the White Revolution. Land reforms were politically successful for the Pahlavi regime, but economically and socially, they caused agricultural stagnation and Iran became an importer of grains, followed by widespread migration of villagers to the cities, which had important economic, social and cultural consequences for the city and the countryside.The main question in this study is the impact of land reforms on the migration of people from villages to cities during the second Pahlavi period. (Question) Land reforms were politically successful in the short term, but politically, economically, and socially unsuccessful in the long term. (Hypothesis) The research method in this study is descriptive-analytical.

کلیدواژه‌ها English

Land reform
migration
Mohammad Reza Shah Pahlavi
city
village
ازغندی، علیرضا (1382). تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران ۱۳۵۷-۱۳۲۰، تهران:  سمت.
ازکیا ، مصطفی (1374). جامعه‏شناسی توسعه و توسعه‏نیافتگی روستایی ایران، تهران: اطلاعات.
اشرف، احمد و بنوعزیزی، علی (1388). طبقات اجتماعی،  دولت و انقلاب در ایران، ترجمه سهیلا ترابی فارسانی، تهران: نیلوفر.
امینی، علیرضا (1381). تحولات سیاسی و اجتماعی ایران در دوران پهلوی، تهران: صدای معاصر.
انصاری ، هرمز (1379). مقدمه ای بر جامعه شناسی اصفهان،  ترجمه احمد جواهری، تهران: نقش جهان.
آبادیان، حسین (۱۳۹۷). اصلاحات ارضی و تبعات اجتماعی مهاجرت روستائیان به شهر تهران، تحقیقات تاریخ اجتماعی، 8(2)، ۲۰-۱.  
آبراهامیان، یرواند (1384). ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی، تهران:  نی.
بصیرت منش، حمید؛ سادات، سیدمحمود؛ ابراهیمی فیلوری، محمد (1402). نقش اصلاحات ارضی در افزایش تنش‌های اجتماعی طی سالهای1342تا13۵۷ه.ش در استان اصفهان. تاریخ‌های محلی ایران، 11(2)، 16-1.
پور افضل، حسن؛ نجفی، بهاءالدین (1351). اصلاحات ارضی و واحدهای دسته جمعی تولید کشاورزی، چاپ نخست، شیراز: انتشارات دانشگاه پهلوی.
خرمشاد، محمدباقر؛ موسی نـژاد، محمـدجواد (1396). دولـت پهلـوی، اصـلاحات ارضـی و نظریـه ی  روسـتو. علـوم اجتماعی، 24(1)، 174-145.
دلدم، اسکندر (1372). زندگی و خاطرات امیرعباس  هویدا، تهران:  گلفام.
دهخدا، علی اکبر (1364). مقالات دهخدا، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران: تیراژه.
راستگو، ایرج؛ ادهمی، عبدالرضا؛ خادمیان، طلیعه (1403). پیامدهای اجتماعی ـ فرهنگی اصلاحات ارضی در ایران (مطالعۀ موردی: نواحی شرق استان گیلان). جامعه شناسی فرهنگ و هنر، 6(2)، 152-160.
رزاقی،  ابراهیم (1367). اقتصاد ایران،  تهران: نی.
سوداگر، محمد (1359). نظام ارباب- رعیتی در ایران،  تهران: موسسه تحقیقات اقتصادی و اجتماعی پازند.
ﺷﺠﻴﻌﻲ، زﻫﺮا (1344). ﻧﻤﺎﻳﻨﺪگان ﻣﺠﻠﺲ ﻣﻠﻲ ﺷﻮرای در ﻳﻚ و ﺑﻴﺴﺖ دوره قانونگذاری، ﺗﻬﺮان: موسسه تحقیقات اجتماعی.
صمیمی، مینو (1372). پشت پرده تخت طاووس، تهران: اطلاعات.
طالبوف، عبدالرحیم (1356). مسالک المحسنین،  چاب دوم، تهران: شبگیر.
عظیمی، حسین (1361). توزیع و درآمد کشاورزی در آستانه اصلاحات ارضی، مسائل ارضی و دهقانی، تهران: نشر آگه.
کاتوزیان، محمد علی(همایون) (1373). اقتصاد سیاسی ایران، ترجمه‏ احمد نفیسی‏ و کامبیز عزیزی، تهران: نشر مرکز.
کدی، نیکی آر (1369). ریشه های انقلاب ایران، ترجمه عبدالرحیم گواهی، تهران: قلم.
کرمی، طاهری مقدم و شایان، سید محمد (1400). گذار از نظام زمین داری به نظام مالکیت زمین از نهضت تنباکو تا اصلاحات ارضی، تاریخ اسلام، 22(86)، ۲۹۴-۲۷۱.
کرمی، شایان (1398). پیامدهای اصلاحات ارضی در غرب ایران، (مطالعه ی موردی: ایلام ، کرمانشاه و لرسـتان)، فرهنگ ایلام، 20(63-62)، 165-145.
لمبتون، آن (1381). اصلاحات ارضی در ایران، ترجمه مهدی اسحاقیان، تهران: امیر کبیر.
محیط طباطبایی، محمد (1327). مجموعه آثار میرزا ملکم خان،  تهران: علمی.
مرشدی زاده، علی (1386). حزب توده،  تحولات سیاسی- اجتماعی  ایران ۱۳۵۷-۱۳۲۰، به اهتمام مجتبی مقصودی، تهران:  روزنه.
 مقصودی، مجتبی (1380). تحولات سیاسی- اجتماعی ایران1357-1320، تهران: روزنه.
مهدوی، مسعود (1377). مقدمه ای بر جغرافیای روستایی ایران، جلد اول ، تهران: سمت.
وثوقی، منصور؛ عبداللهی، حسین (1393). ساختار طبقاتی جامعه ی ایران و روند تحولات آن فاصـله‌ی سـالهای 1335 الی1390، مطالعات جامعه شناختی شهری (مطالعات شهری)، 5(13)، 88-82.
هالیدی، فرد (1358). ایران: دیکتاتوری و توسعه سرمایه داری در ایران، ترجمه فضل الله نیک آیین، تهران: امیرکبیر.
هوگلاند، اریک (1381). زمین و انقلاب در ایران (1360-1340)، ترجمه فیروزه مهاجر، تهران: شیرازه.