نظریه راهبرد تأمینی در انقلاب اسلامی بر مبنای آموزه های اسلامی و بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی قم، قم، ایران

2 استادیار گروه معارف اسلامی دانشکده ادبیات و زبان های خارجه، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

3 دانش آموخته سطح 4 حوزه علمیه و دکتری مدرسی معارف دانشگاه معارف اسلامی قم، قم، ایران

چکیده
امنیت به‌عنوان یکی از ارکان بنیادین و حیاتی جامعه، از اهداف متعالی و آرمان‌های والای انقلاب اسلامی محسوب می‌گردد. بیانیه گام دوم انقلاب در کنار آموزه‌های اسلامی، به‌مثابه سندی راهبردی انقلاب اسلامی، پیشران‌های ثبات و عناصر امنیت کشور را در هفت مؤلفه کلیدی ترسیم نموده و در آغاز گام دوم انقلاب گام‌های بلندی در مسیر تحقق امنیت همه‌جانبه برداشته است. این بیانیه، که بر پایه اصول و ارزش‌های قرآنی تدوین شده، از سوی مقام معظم رهبری صادر شده و به‌عنوان نقشه‌ای راهبردی، مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی را هموار می‌سازد. پرسشی مقاله پیش رو این است که راهبردهای تأمینی انقلاب اسلامی برای نیل به امنیت همه‌جانبه، مبتنی بر آموزه‌های اسلامی و بیانیه گام دوم انقلاب کدام‌اند؟ در آموزه‌های اسلامی و بیانیه گام دوم انقلاب، بخشی از این راهبردها تبیین شده است. پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوا، به واکاوی بیانیه گام دوم انقلاب و سایر داده‌های تحلیلی با رویکردی قرآنی پرداخته است. راهبردهای تأمینی انقلاب اسلامی در دو وجه «تکمینی» و «تسکینی» بر اساس آیات قرآن کریم طراحی شده‌اند. راهبرد تکمینی ارصادی، با رویکرد آمادگی و محوریت دفع تهدیدات و ناامنی‌ها، و راهبرد تسکینی، با هدف تزریق اُمید و ایجاد آرامش و اطمینان خاطر برای مؤمنان، تدوین گردیده‌اند. هدف پژوهش بازخوانی دو وجه «تکمیلی» و «تسکینی» امنیت در قالب «راهبرد تأمینی» است تا بر پایه روش تحلیل متن ومحتوا، عناصر امنیت را در ساحت بیانیه گام دوم تحلیل نماید. دستاورد آن رویکرد نوینی است که می تواند زمینه ساز «نظریه اسلامی امنیت» از منظر رهبر فرزانه انقلاب اسلامی باشد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم. 
نهج البلاغه. 
خامنه‌ای، سید علی(1398). حدیث ولایت (مجموعه بیانات و مکتوبات رهبر معظّم انقلاب اسلامی سال 136۸). تهران: مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای. 
آشوری، داریوش(1387). دانشنامه سیاسی ،تهران: نشر مروارید. 
ابن ابی الحدید معتزلی، عبدالحمید بن هبه‌الله(1337). شرح نهج البلاغه ،مصحح ابوالفضل ابراهیم. قم: انتشارات کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی. 
امام خمینی، روح‌الله(1368). صحیفه امام (22 جلد). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره). 
انوری، حسن(1381). فرهنگ بزرگ سخن،تهران: انتشارات سخن. 
جعفری، یعقوب (1376). تفسیر کوثر(6 جلد) قم: انتشارات مؤسسه هجرت. 
راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1412). المفردات فی غریب القرآن، تحقیق صفوان عدنان داودی. دمشق، بیروت: دارالقلم، الدار الشامیه. 
خزایی، سعید و محمودزاده، امیر(1392). روش شناسی آینده‌نگاری، اصفهان: انتشارات علم آفرین، چاپ اول.
دارابی، علی(1396). آینده‌پژوهی انقلاب اسلامی بیم‌ها و اُمیدها، تهران: انتشارات امیر کبیر.
روشندل، جلیل(1370). تحوّل در مفهوم استراتژی، مجموعه مقالّات اولین سمینار بررسی تحوّل مفاهیم، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، چاپ اول.
سبحانی تبریزی، جعفر (1421). مفاهیم القرآن(10 جلد). قم: انتشارات مؤسسه الامام صادق (علیه السلام). 
طباطبایی، سید محمدحسین (1374). ترجمه تفسیر المیزان،مترجم سید محمدباقر موسوی همدانی (20 جلد). قم: دفتر اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم. 
طبرسی، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مصحح فضل الله طباطبایی یزدی و هاشم رسولی. تهران: انتشارات ناصر خسرو.
طبرسی، فضل بن حسن (1375). ترجمه تفسیر جوامع الجامع،ترجمه علی عبدالحمیدی و اکبر غفوری (6 جلد). مشهد مقدس: انتشارات آستان قدس رضوی بنیاد پژوهش‌های اسلامی. 
فارسی، جلال‌الدین(1374). فرهنگ واژه‌های انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. 
فیض‌الاسلام، سید علی نقی(1379). ترجمه و شرح نهج البلاغه، تهران: انتشارات فقیه. 
قرائتی، محسن(1388). تفسیر نور(10 جلد)تهران:انتشارات مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن. 
کاتوزیان، ناصر(1377). مبانی حقوق عمومی،تهران: انتشارات دادگستر. 
کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق(1429). الکافی(15 جلد)قم:انتشارات دار الحدیث. 
مجلسی،م حمد باقر بن محمد تقی(1403). بحارالانوار(110 جلد)بیروت: انتشارات دار احیاء التراث العربی. 
مطهری، مرتضی(1387). پیرامون انقلاب اسلامی، قم: انتشارات صدرا. 
مطهری، مرتضی(1376). مجموعه آثار(28 جلد)تهران: انتشارات صدرا. 
معصومی، سید ابراهیم(1400). همگرایی جمهوری اسلامی ایران با جمهوری آذربایجان (راهبردها، راهکارها)، قم، ایران، دانشگاه معارف اسلامی.
معین، محمد(1362). فرهنگ معین،تهران: انتشارات مؤسسه امیرکبیر. 
مکارم شیرازی، ناصر(1371). تفسیر نمونه(28 جلد)تهران:انتشارات دار الکتب الاسلامیه.
مهاجرنیا، محسن(1400). تبیین بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، قم: مؤسسه آموزش عالی طلوع مهر
مهاجرنیا، محسن(1397). راهبردهای انقلاب اسلامی در دهه پنجم، قم: انتشارات نور مطاف.
مهاجرنیا، محسن(1402). آینده پژوهی انقلاب اسلامی، قم: موسسه آموزش عالی طلوع مهر.
هانتینگتون، ساموئل(1370). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی،مترجم محسن ثلاثی. تهران: نشر علم.