توسعه‌ نیافتگی سیاسی در ایران معاصر: واکاوی گسست‌های فرهنگی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه صنعتی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

چکیده
توسعه سیاسی در هر جامعه‌ای عمیقاً با فرهنگ عمومی و فرهنگ سیاسی آن پیوند خورده است. برای دستیابی به توسعه پایدار، ضروری است که الگوهای بومی و متناسب با ویژگی‌های جغرافیایی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و تاریخی هر کشور مورد توجه قرار گیرد. الگوبرداری صرف از مدل‌های وارداتی و عمومی، بدون درک واقعی از بافت ملی، نه تنها کارآمد نیست بلکه می‌تواند مانع توسعه شود. این پژوهش نشان می‌دهد که علی‌رغم رشد نهادهای جامعه مدنی و گسترش مطالبات توسعه‌گرایانه در حوزه سیاسی پس از انقلاب مشروطه، توسعه سیاسی در ایران با چالش‌های جدی مواجه بوده است. این چالش‌ها عمدتاً ناشی از سیستم متمرکز حکومتی، ضعف زمینه‌های اجماع در میان نیروهای سیاسی، عدم هماهنگی میان صاحبان ثروت، علم و قدرت، و سیاست‌های نامطلوب قومیتی است که همگی تأثیر منفی بر فرآیند توسعه داشته‌اند. این یافته‌ها به طور خاص بر نقش هویت فرهنگی و "ایرانیت" در درک و پرداختن به این موانع تأکید می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Political Underdevelopment in Contemporary Iran: An Analysis of Cultural Discontinuities

نویسنده English

seyed mohammadreza mousavi
Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Kermanshah University of Technology, Kermanshah, Iran
چکیده English

Political development in any society is deeply linked to its general culture and political culture. To achieve sustainable development, it is essential to consider indigenous models that are appropriate to the geographical, social, economic, cultural, and historical characteristics of each country. Merely emulating imported and general models without a true understanding of the national context is not only ineffective but can also hinder development. This research shows that despite the growth of civil society institutions and the expansion of developmentalist demands in the political sphere after the Constitutional Revolution, political development in Iran has faced serious challenges. These challenges are mainly due to the centralized system of government, the weakness of consensus among political forces, the lack of coordination between the owners of wealth, knowledge, and power, and undesirable ethnic policies, all of which have had a negative impact on the development process. These findings specifically emphasize the role of cultural identity and "Iranianness" in understanding and addressing these obstacles.

کلیدواژه‌ها English

Political development
underdevelopment
contemporary Iran
cultural ruptures
اخباری، محمد؛ غم‌پرور، احمد؛ بزله، احمد(1394). تبیین توسعه پایدار سیاسی؛ مطالعه موردی: ایران، ژئوپلیتیک، 11(39)، 33-58.
اخوان کاظمی، مسعود؛ صادقی، سید شمس الدین؛ نیکونهاد، ایوب(1397). روندپژوهی فرآیند توسعه سیاسی در ایران معاصر، مجلس و راهبرد، 25(95)، 209-246.
برزگر، نصرت؛ لطفی، حیدر؛ حسن آبادی، داود؛ رضویان، محمدتقی(1398). نقش سیاست‌های قومی و مذهبی در مشارکت اقوام در امنیت، توسعه همه جانبه و همگرایی با تاکید بر ترکمن‌های شمال و شمال شرق ایران، جغرافیا (برنامه ریزی منطقه ای)، 9(34)، 433-455.
بشیریه، حسین(1380). موانع توسعه سیاسی در ایران، تهران: گام نو.
پرهام نیا، روزبه؛ رنجبر، ایرج؛ ابطحی، سیدمصطفی؛ مرشدی زاد، علی(1403). رویکرد نهادگرایانه نسبت به نقش نیروهای اجتماعی در توسعه‌نیافتگی ایران میان سال‌های 1320 تا 1357، راهبرد سیاسی، 8(4)، 327-356.
پهلوانی راد، علیرضا؛ اژدری، بهناز؛ حسنی باقری، مهدی(1402). تبیین جامعه شناسی رفتار سیاسی با فرهنگ سیاسی مشارکتی بعد از انقلاب اسلامی ایران، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 4(2)، 233-252.
تقی لو، فرامرز؛ بهرامی، علی(1403). سرمایه اجتماعی و توسعه اجتماعی در دولتهای متکی بر اقتصاد رانتی، راهبرد سیاسی،  8(2)، 91-114.
توحیدفام، محمد(1382). تنگناهای توسعه سیاسی به مثابه تهدیدی علیه امنیت ملی، راهبرد، بیست و نهم،
حقمرادی، محمد(1392). تحلیل انتقادی روابط قدرت و قومیت در ایران، ژیوار، 6(15-16).
دوست محمدی، حسین؛ رادمرد، محمد(1403). جامعه یا اجتماع؛ معضله توسعه سیاسی در ایران، راهبرد سیاسی،  8(1)، 119-141.
رحمانی، کامران؛ ازغندی، علیرضا؛ توسلی رکن آبادی، مجید؛ زیباکلام، صادق(1395). اجماع نظر نخبگان سیاسی و توسعه سیاسی (84-76)، پژوهش‌های سیاسی و بین‌المللی، 7(29)، 47-81.
رضا قلی، علی(1386). جامعه شناسی خودکامگی: تحلیل جامعه شناسی ضحاک ماردوش، تهران: نشرنی.
شفیعی فر، محمد(1394). روند توسعه سیاسی در جمهوری اسلامی، سیاست، 45(1)، 103-123.
شفیعی‌فر، محمد؛ صفیارپور، علی(1403). تحولات طبقه متوسط جدید در ایران 1401 و پیامدهای آن، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(2)، 7-28.
عراقی، مهدی؛ نقیب زاده، احمد؛ مطلبی، مسعود(1403). تحلیل جامعه شناختی چالش های فرهنگی حوزه نخبگی سیاسی در فرایند تحقق حکمرانی خوب در جمهوری اسلامی ایران، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(1)، 31-49.
قاضی مرادی، حسن(1384). نوسازی سیاسی در عصر مشروطه ایرانی، تهران: اختران.
قاضی مرادی، حسن(1386). کار و فراغت ایرانیان، تهران: نثر اختران.
قاضی مرادی، حسن(1387). ملکم خان؛ نظریه پرداز نوسازی سیاسی در عصر مشروطه، تهران: اختران.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
مطهری، مصطفی(1393). فرهنگ سیاسی و ماهیت فرهنگ سیاسی ایران، قابل دست یابی در آدرس اینترنتی زیر:   https://basirat.ir/fa/news/266304
موثقی، سید احمد؛ کرم زادی، مسلم(1390). بررسی تأثیر ثبات سیاسی بر توسعه، سیاست، 41(3)، 321-340.
موسوی رکعتی، سید سیاوش(1402). تحلیل ساختارهای جامعه‌ی ایران؛ در دوران معاصر، راهبرد سیاسی، 7(3)، 243-270.
میرزایی، حسین؛ رحمانی، جبار(1387). فرهنگ و شخصیت ایرانیان در سفرنامه‌های خارجی، تحقیقات فرهنگی، 1(3)، 77-55.
نقی لو، علی(1402). بررسی جایگاه توسعه سیاسی در نظام جمهوری اسلامی ایران، راهبرد سیاسی، 7(3)، 229-242.
هانتینگتون، ساموئل(1375). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر علم.
همایون کاتوزیان، محمدعلی(1380). تضاد دولت و ملت، ترجمه علیرضا طیب، تهران: نشر نی.
الهی منش، محمدحسین(بی تا). نقش هویت فرهنگی در توسعه سیاسی، بی جا.