واکاوی چرخش خرده‌پاردایم‌های قدرت در جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۷۶ تا ۱۴۰۳

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده
رهیافت پاردایم قدرت، برای جابجایی حکومت‌ها و در حوزه مطالعه تغییرات قدرت در سطح عاملیت و ساختار در چهار حوزه انباشت، هژمونی، هویت و مشروعیت، تبیین کننده است. اما در سطح تغییرات دولت‌ها در یک نظام واحد مانند نظام جمهوری اسلامی، باید یک رهیافت دیگری برای تبیین تغییرات خُرد در ذیل پارادایم قدرت کلان جمهوری اسلامی به کار بست. سوال اصلی مقاله آنست که با چه رهیافتی میتوان تغییرات سطح دولت به معنای قوه مجریه را به بهترین شکل، تبیین کرد. به نظر می‌رسد، بهترین معیار تمیز، تفاوت‌های گفتمانی در کنار تغییرات عاملیت است. در جمهوری اسلامی، از سال ۱۳۷۶، دو گفتمان اصلاح‌طلبی و اصول‌گرایی، با یک پیوستگی، در حال جابجایی و چرخش قدرت هستند. این چرخش گفتمانی، به دلیل همراه بودن با چرخش عاملیت اعم از سرآمد پاردایم، شارحان اصلی، کارورزان پاردایمی و نیروهای پاردایمی، به مفهوم پاردایم قدرت ستاری شباهت دارد که به دلیل تغییرات گفتمانی به جای تغییرات در علیت‌های ساختی چهارگانه، یک چرخش خُرده‌پاردایمی تلقی می‌شود. در این مقاله از رهیافت پارادایم قدرت ستاری برای تبیین چرخش خرده‌پاردایم‌های قدرت در جمهوری اسلامی استفاده شده و نتیجه حاصله نشان‌دهنده آن است که دولت‌های خاتمی، روحانی و پزشکیان ذیل خرده‌پاردایم قدرت اصلاح‌طلبی و دولت‌های احمدی‌نژاد و شهید رئیسی، ذیل خرده‌پاردایم اصول‌گرایی تعریف می‌شود که این خرده‌پاردایم‌ها، پس از دوران مسئولیت خود، جریان قدرت را به خرده‌پارادایم قدرتِ رقیب واگذار می‌کنند. از این فرآیند جابجایی و چرخش جریان قدرت در جمهوری اسلامی، به چرخش خرده‌پاردایم‌های قدرت در جمهوری اسلامی تعبیر می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The rotation of sub-paradigms of power in the Islamic Republic of Iran from 1376 to 1403

نویسندگان English

saeed soorkuhi 1
Rahmat Abbastabar 2
1 Department of Political Science/Faculty of Law and Political Science/Mazandaran University/Babolsar/Mazandaran/Iran
2 Department of Political Science/Faculty of Law and Political Science/Mazandaran University/Babolsar/Mazandaran/Iran
چکیده English

The power paradigm approach is an explanation for the transfer of governments and in the context of investigating power changes at the level of agency and structure in four areas of accumulation, hegemony, identity and legitimacy. But at the level of government changes in a single system like the Islamic Republic, another approach should be used to explain the micro-changes under the macro-power paradigm of the Islamic Republic. The main question of the article is what approach can be used to explain the changes in the level of power under a political system. It seems that the best criterion for investigation is the investigation of discursive differences alongside the investigation of changes in agency and persons. In the Islamic Republic, since 1376, the two discourses of reformism and fundamentalism, with a continuity, are shifting and rotating power. This discursive turn is similar to the concept of Sattari power paradigm, which is considered a micro-paradigm turn due to discursive changes instead of changes in the four structural causes. In this article, the Sattari power paradigm approach is used to explain the rotation of sub-paradigms of power in the Islamic Republic. The result shows that the governments of Khatami, Rouhani, and the doctors are defined under the sub-paradigm of reformist power, and the governments of Ahmadinejad and Shahid Raisi are defined under the sub-paradigm of fundamentalism. This process of movement and rotation of power flow in the Islamic Republic is interpreted as the rotation of sub-paradigms of power in the Islamic Republic.

کلیدواژه‌ها English

Paradigm
discourse
power paradigm
paradigm shift
sub-paradigm
احمدی، حمید؛ ستاری، سجاد(۱۳۹۲). اقتصاد سیاسی توسعه نیافتگی خصوصی سازی در ایران: رویکردهای موجود، رهیافت جدید، سیاست، 43(2)،
اسپریگنز، تامس(۱۳۸۹). فهم نظریه‌های سیاسی، ترجمه فرهنگ رجایی، تهران:‌ انتشارات آگه.
آشوری، داریوش(۱۳۷۳). دانشنامه علوم سیاسی، تهران: مروارید.
امیری، عبدالله(۱۳۸۵). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: علم نوین.
برزگر، ابراهیم(۱۳۸۳). تاریخ تحول دولت در اسلام و ایران، تهران: انتشارات سمت.
جوادی ارجمند، محمدجعفر؛ دلبر، حسین(۱۳۹۵). رویکرد نظری به نسبت احزاب و ثبات سیاسی؛ با نگاهی به احزاب در جمهوری اسلامی ایران، مطالعات انقلاب اسلامی، شماره ۴۴
حسینی زاده، سیدمحمدعلی(۱۳۸۹). اسلام سیاسی در ایران، قم: انتشارات دانشگاه مفید.
خدادی، حسن(۱۳۹۶). انسان شناسی امنیت تیموس (روح) به مثابه بعد مغفول نظریه‌های امنیتی، رساله دکتری، تهران: دانشگاه تهران
دوورژه، موریس(۱۳۹۵). اصول علم سیاست، تهران: نشر میزان.
راهور منفرد، کریم(۱۳۸۲). احزاب، تشکلها و جناحهای سیاسی، تهران: انتشارات سیاست.
رسایی، حمید(۱۳۸۰). پایان داستان غم‌انگیز، دفتر اول و دوم، تهران: انتشارات کیهان.
رسایی، حمید(۱۳۷۹). تحصن چرا و چگونه؟: نگاهی به خروش روحانیت در اعتراض به فتنه فرهنگی، تهران: موسسه فرهنگی قبله.
ستاری، سجاد(۱۳۹۰). پاردایم قدرت به مثابه رهیافت نظری جدید و جایگزین نظریات دولت و نظام سیاسی، پژوهشنامه علوم سیاسی، شماره 6(23)، ۴۵-۷۴.
شهریاری، مجتبی(۱۳۹۵) ایدئولوژی سیاسی و توسعه اقتصادی در جمهوری اسلامی ایران، پایان نامه ارشد، تهران: دانشگاه تهران.
عیوضی، محمدرحیم(۱۳۸۲). انقلاب اسلامی و تاثیر احزاب سیاسی بر روند رفتار انتخاباتی، زمانه، شماره ۱۵
غلامرضا کاشی، محمدجواد(۱۳۷۵). جادوی گفتار ذهنیت فرهنگی و نظام معانی در انتخابات دوم خرداد ۱۳۷۶، تهران: روزنامه سلام.
فتحی‌زاده، مرتضی(۱۳۸۴). ناعقلانیت علمی از دیدگاه توماس کوهن، ذهن، شماره ۲۳
کوهن، تامس(۱۳۶۹). ساختار انقلاب‌های علمی، ترجمه احمد آرام، تهران: انتشارات سروش.
کوهن، تامس(۱۳۹۷). ساختار انقلاب‌های علمی، ترجمه سعید زیباکلام، تهران: انتشارات سمت.
مرتجی، حجت(۱۳۹۵). جناح های سیاسی در ایران امروز : دهه ۷۰، تهران: نقش و نگار، چاپ ششم.
مصباح یزدی، محمدتقی(۱۳۹۱). نظریه سیاسی اسلام، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
مصباح یزدی، محمدتقی(۱۳۹۱). نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
مظفری، آیت(۱۳۹۲). جریان شناسی سیاسی ایران معاصر، قم: زمزم هدایت چاپ هشتم.
معین، محمد(۱۳۷۷). فرهنگ معین، تهران: امیرکبیر، چاپ پنجم.
مومنی تذرجی، احسان؛ شهابی، مهدی؛ طبیبی جبلی، مرتضی؛ نوروزی، قدرت الله(۱۴۰۲). تحلیل اندیشه پاردایمی تامس کوهن با تاکید بر حقوق قراردادهای ایران، مطالعات حقوق عمومی، 1(2)، ۸۷۸ – ۸۹۷.
میرسلیم، مصطفی(۱۳۸۴). جریان شناسی فرهنگی بعد از انقلاب اسلامی ایران، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.