جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

ارائه مدل مفهومی تدوین خط‌مشی مقابله با جنگ شناختی دشمن در فضای سایبر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

نیما مجد 1
حسن محجوب عشرت آبادی 2
محسن آقایی 3
هادی صادقی 4

1 دانشجوی دکتری مدیریت راهبردی فضای سایبر دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

2 استاد و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران.

3 استادیار و عضو هیات علمی دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران.

4 استاد و عضو هیات علمی دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

چکیده
با مطرح‌شدن ذهن انسان به‌عنوان عرصه جدید نبرد و تغییر ماهیت جنگ‏ها‏‏‏، دامنه فعالیت‏‏‏‏ها ‏از حوزه‏های فیزیکی و اطلاعاتی به حوزه درک و آگاهی انتقال‌یافته و مغز انسان به صحنه نبردی جدید تبدیل‌شده است. برگرفته از موارد فوق و باهدف ایجاد تحول در نحوه نگرش به محیط پیرامون و زمینه‌سازی برای انجام اقداماتی خاص، فرایندی ‌برنامه‌ریزی‌شده و هدفمند تحت عنوان «جنگ شناختی» صورت می‌پذیرد. بر این اساس تدوین هرگونه ‏‏خط‏مشی جهت مقابله با جریانات جنگ شناختی دشمن در فضای سایبر مستلزم طراحی یک مدل مفهومی واقع‌گرا و قابل‌اجرا می‌باشد. این پژوهش بامطالعه تحقیقات انجام‌شده مرتبط، بررسی ادبیات موضوعی، شناسایی تهدیدات مرسوم و استخراج مفاهیم مشترک با طرح این پرسش که «الگوی ‏‏خط‏مشی ‏گذاری مقابله با جنگ شناختی دشمن در فضای سایبر چیست و چه مدلی را می‌توان از این مطالعه ترسیم کرد؟» تلاش می‌کند با به‌کارگیری روش تحقیق کیفی از نوع زمینه بنیاد (GT)، مدل مفهومی جهت تدوین الگوی ‏‏خط‏مشی ‏گذاری مقابله با جنگ شناختی دشمن در فضای سایبر را‏‏‏ منطبق با دغدغه‏های بومی و به‌منظور جلوگیری از غافلگیری راهبردی و پرهیز از موازی کاری‏های معمول ارائه نماید. مهم‌ترین روش‌های گردآوری اطلاعات در این پژوهش مطالعات کتابخانه‌ای و پژوهش‌های میدانی است و مدل مفهومی حاصل‌شده دارای سه بخش اصلی شامل جنگ شناختی، فضای سایبر و فرایند خط‌مشی گذاری می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

جنگ شناختی
فضای سایبر
خط مشی گذاری
روش کیفی
مدل مفهومی

عنوان مقاله English

Presenting a conceptual model for developing a policy to deal with the enemy's cognitive warfare in the cyber space

نویسندگان English

Nima Majd 1
Hassan Mahjub Eshratabadi 2
Mohsen Aghaee 3
Hadi Sadeghi 4
1 Ph.D. student of strategic management of cyberspace at National Defense University
2 Professor and faculty member of Shahid Sattari University of Aviation Sciences and Technology. Tehran. Iran
3 Professor and member of the academic staff of the National Defense University. Tehran. Iran.
4 Professor and member of the academic staff of the National Defense University, Tehran, Iran
چکیده English

With the emergence of the human mind as a new field of battle and the change in the nature of wars, the scope of activities has been transferred from the physical and information fields to the field of understanding and awareness, and the human brain has become a new battlefield. has been Derived from the above and with the aim of creating a transformation in the way of looking at the surrounding environment and setting the stage for carrying out specific actions, a planned and purposeful process under the title of "cognitive warfare" is taking place. Based on this, formulating any policy to deal with the enemy's cognitive warfare in the cyberspace requires the design of a realistic and applicable conceptual model.This research is based on the study of related researches, literature review, identification of conventional threats, and extraction of common concepts by posing the question, "What is the model of policy making to deal with the enemy's cognitive warfare in cyber space and what model can be drew from this study? By using the qualitative research method of the foundation type (GT), it tries to develop a conceptual model for developing a policy model for dealing with the enemy's cognitive warfare in the cyber space in accordance with local concerns and in order to prevent provide strategic surprise and avoid the parallelism of usual work. The most important methods of collecting information in this research are library studies and field research, and the resulting conceptual model has three ...

کلیدواژه‌ها English

Cognitive warfare
cyber space
policy making
qualitative method
conceptual model
آقایی‏‏‏، ‏محسن؛ ‏معینی‏‏‏، ‏علی؛ ‏عرب سرخی، ابوذر؛ محمدیان، ایوب؛ زارعی‏‏‏، ‏علی‌اصغر(1398). ارائه مدل مفهومی منطقی طبقه‌بندی تهدیدات سایبری زیرساخت‌های حیاتی. ‏امنیت ملی، 9(2)،201- 231.
ابوذری، مهرنوش(1402). هوش مصنوعی ابزار قدرت نرم در حوزه سیاست عمومی. مطالعات قدرت نرم، 13(4)، 81-100.
اخوان‏‏‏، محمدجواد(1397). جنگ شناختی مکمل جنگ اقتصادی‏‏‏، ‏تارنمای روزنامه جوان‏‏‏، ‏‏‏‏ https://www.javann.ir/003szf.
اسلامی، سیدمحمود(1402). تبیین نقش رسانه‌های همگانی در خط‌مشی عمومی به‌مثابه قدرت نرم. مطالعات قدرت نرم،13(1)، 125-140.
الوانی، سیدمهدی؛ خنیفر، حسین؛ حاجی ملامیرزایی، حامد(1393). تدوین الگوی خط‌مشی گذاری فضای مجازی کشور. راهبرد اجتماعی فرهنگی. 4 (13)، 75– 100.
باقری دولت‌آبادی، علی؛ زارعیان جهرمی، فرج‌الله(1392)‏‏‏. ‏تأثیر فضای مجازی بر هویت و همبستگی ملی‏‏‏، ‏ مطالعات راهبردی بسیج، 16(60)‏‏‏، 149-182.
جان‌پرور، محسن؛ صالح‌آبادی، ریحانه؛ احمدی، سیروس(1397). کنترل تروریسم سایبری با مدیریت مرزهای فضای سایبر راهبردی. مطالعات قدرت نرم،8(2)، 126-99.
جمشیدی بروجردی، علیرضا؛ امامی، مجتبی؛ بنی اسد، رضا(1397). طراحی چهارچوب مفهومی خط‌مشی‌های تنظیمی در حوزه محتوای فضای مجازی جمهوری اسلامی ایران. سیاست‌گذاری عمومی.4(1)، 99-125.
حاجی ملامیرزایی. حامد(1398). الگوی خط‌مشی گذاری فضای مجازی. تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.
خانیکی، هادی؛ بابائی، محمود(1390). فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی، مطالعات جامعه اطلاعاتی. 1(1).
دانایی‌فرد، حسن(1395). گفتارهایی جدید در ‏‏خط‏مشی ‏گذاری عمومی‏‏‏، تهران: ‏انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
دانش فرد، کرم الله(1395). فرایند خط‌مشی گذاری عمومی. تهران: انتشارات صفار.
زابلی زاده‏‏‏، ‏اردشیر؛ وهاب پور، پیمان(1397). قدرت بازدارندگی در فضای سایبر.رسانه و فرهنگ‏‏‏، 8(1)، ‏47-74.
شیخی دیزجگان، محبوبه(1394). مجمع تشخیص مصلحت نظام و استراتژی ‏‏خط‏مشی ‏گذاری عمومی‏‏‏، ‏سومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‏های نوین در مدیریت‏‏‏، ‏اقتصاد و حسابداری. استانبول‏‏‏، ‏ترکیه.
علوی، سیدحسین؛ حسینی، محمدرضا؛ رامک، مهراب(1402). بررسی چگونگی اعمال حاکمیت بر قلمرو سایبری ملی به‌مثابه قدرت نرم در پرتو حقوق بین‌الملل. مطالعات قدرت نرم،13(4)، 35-54.
گاستون، بوتول(1387). جامعه‌شناسی جنگ، ترجمه هوشنگ فرخجسته، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
محجوب عشرت‌آبادی، حسن؛ شکوری مغانی، سعید(1401). جنگ شناختی مدرن: از شناخت در رزم تا عرصه جنگ شناختی. مطالعات منابع انسانی،12(2)، 156-180.
محمدی نجم، سیدحسین(1396). جنگ شناختی: بُعد پنجم جنگ، انتشارات موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی. چاپ دوم. تهران، ایران.
Bell, David, (2001), An introduction to cyberculturse, USA, Rout ledge.
Bernal, Alonso.Carter, Cameron.Ishpreet, Singh.Cao, Kathy.Mareperla, Olivia; (2020), Cognitive Warfare.Jhon Hopkins university.
Cluzel, François.(2020); Cognitive Warfare, Innovation Hub.
Corbin, J. & Strauss, A. (2007). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Critical Terminology Foundations 2 Russia-U.S. Bilateral on Cybersecurity.(2014).
DoD, Department of Defense Dictionary of Military and Associated Terms, Joint Publication (JP)‏‏‏ 1-02, Nov. (2010).
Kania, Elsa B, Minds at War, (2019), PRISM, Vol. 8, No. 3 (2019), pp. 82-101.
Lewis, James A. (2018); Cognitive Effect and State Conflict in Cyberspace. center for strategic international studies. washington D.C. USA.
Lord, Kristin.M & Sharp, Travis, (2011); “America’s Cyber future Security and Prosperity in the Information Age”, Center for a New American Security, Volume I.
Rugge, Fabio,(2018). Mind Hacking: Information Warfare in The Cyber Age. Analysis No.319.
Rosner, Yotam & Siman-Tov, David. (2018). Russian Intervention in the US Presidential Elections: The New Threat of Cognitive Subversion. INSS Insight, No. 1031.URL: Russian Intervention in the US Presidential Elections: The New Threat of Cognitive Subversion | INSS
Stone, R (1991), will the Real Body please stand up? This essay was first published in the anthology cyberspace: First steps. ed. Michael Benedikt. Cambridge.
http://globaltaiwan.org/2018/11/vol-3-issue-22

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما