جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

قحطی بزرگ در ایران و تاثیر آن بر اوضاع اجتماعی و اقتصادی ایران پیش از قدرت گیری پهلوی اول

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

زهرا قنبری مله

استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده
قحطی بزرگ سال (1298-1296 هجری شمسی-1917-1919میلادی) بی تردید بزرگترین قحطی بود که تلفات جانی فراوانی را در ایران سبب شد در برخی منابع در این قحطی نزدیک به 40درصد از جمعیت ایران به سبب گرسنگی و سوء تغذیه و بیماری های ناشی از آن از بین رفتند. علی رغم این که ایرانِ بی طرف، بزرگترین قربانی جنگ جهانی اول بوده است. اما قحطی بزرگ در ایران، یکی از بزرگترین قحطی های عصر جدید، و قطعاً یکی از بزرگترین فجایع قرن بیستم، ناشناخته و نامکشوف مانده است. حال با طرح این سوال که چه عواملی باعث به وجود آمد این قحطی بزرگ در سال 1296/1917 شده است؟ می توان گفت ترکیبی از مصادره نظامی، واسطه گری هنگام جنگ، احتکار و مشکلات کشاورزی و به علاوه جنگ باعث بهم خوردگی تجارت و تولید محصولات کشاورزی شده بود و همچنین احتکار احمد شاه قاجار، جنگ جهانی اول، ورود قوای روس و انگلیس به خاک ایران، خشکسالی و آفت زدگی را میتوان از عوامل به وجود آمدن قحطی در ایران ذکر کرد و تاثیر این قحطی بزرگ را میتوان بر اوضاع اجتماعی و اقتصادی مردم ایران دید.

کلیدواژه‌ها

قحطی بزرگ
ایران
جنگ جهانی اول
گرسنگی
احتکار

عنوان مقاله English

The great famine in Iran and its impact on the social and economic situation of Iran before Pahlavi first came to power

نویسنده English

ZAHRA GHANBARI MALEH
Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Payam Noor University
چکیده English

The Great Famine of the year (1296-1298 AH-1917-1919 AD) was undoubtedly the biggest famine that caused many casualties in Iran. According to some sources, in this famine, nearly 40% of Iran's population died due to hunger, malnutrition and related diseases. They were lost from it. Despite the fact that neutral Iran was the biggest victim of the First World War. But the great famine in Iran, one of the greatest famines of the modern era, and certainly one of the greatest disasters of the 20th century, remains unknown and undiscovered. Now, by raising the question, what factors caused this great famine in 1917/1296? It can be said that a combination of military confiscation, mediation during the war, hoarding and agricultural problems, and in addition, the war had caused the disruption of trade and the production of agricultural products, as well as the hoarding of Ahmad Shah Qajar, the First World War, the entry of Russian and British forces into Iran. Drought and pest infestation can be mentioned among the causes of famine in Iran, and the impact of this great famine can be seen on the social and economic conditions of Iranian people.

کلیدواژه‌ها English

Great Famine
Iran
World War I
Hunger
hoarding
اسلامی، سعید؛ سلمان تبارسوته، محمد(1400). بازتاب انقلاب اسلامی ایران در آمریکای لاتین(مطالعه موردی: جمهوری بولیواری ونزوئلا). راهبرد سیاسی، 5(19)، 109-128.
پردلی، محمدرضا(1394). بررسی علل قحطی ایران درخلال جنگ جهانی اول. تحقیقات جدید در علوم انسانی. 2(1)، 10-1.
تیمور زاده، مصطفی(1394). وحشت در سقز نگاهی به تحولات کردستان در فاصله جنگ اول جهانی تا اعاده‌ی اقدار دولت مرکزی 1293-1302 شمسی (1334 تا 1342قمری) چ اول. به کوشش شهباز محسنی، تهران: نشر پردیس دانش.
حسن خانی، سعید(1400). ایران و محیط امنیتی تغییر یافته(الزامات و راهبردها). راهبرد سیاسی، 5(19)، 23-62.
رجایی، عبدلمهدی(1395). مثلث قحطی، نا امنی و بیماری در اصفهان پس از جنگ جهانی اول. مطالعات تاریخی جنگ. 1(1)، 45-72.
علی صوفی، علیرضا و غفوری، شهرام(1396). علل و پیامد های قحطی ناشی از جنگ جهانی اول در همدان. تحقیقات تاریخ اجتماعی. 7(14)، 157-175.
عنوانی، سید حامد؛ فخار نوغانی، وحیده؛ سید موسوی، سید حسین؛ حسینی شاهردوی، سید مرتضی(1400). واکاوی تأثیر ابداع « واژه سازی» و «نهاد سازی» در سبک زندگی سیاسی امام خمینی(ره). راهبرد سیاسی، 5(19)، 63-83.
عین‌السلطنه، قهرمان میرزا(1378). روزنامه خاطرات عین السلطنه. ج6. چ اول. مسعود سالور و ایرج افشار، تهران: نشر اساطیر.
کریمی، حانیه؛ مدرس، محمد ولی؛ کریمی، غلامرضا(1400). سیاست های تهاجمی منطقه ای عربستان در قبال ایران از سال 2003 تا 2020. راهبرد سیاسی، 5(19)، 161-178.
کمره‌ای، سید محمد(1382). روزنامه خاطرات سید محمد کمره ای. ج1. چ اول. محمد جواد مرادی نیا، تهران: نشر شیرازه.
کوهستانی‌نژاد، مسعود(1381). سال دمپختک (قحطی سال 1296ش). گنجینه اسناد، 12(45و46)، 40-85.
مارتین هنری، دانوهو(1397). ماموریت به ایران در جنگ جهانی اول. مترجم شهلا طهماسبی، تهران: نشر ققنوس.
مجد، محمدقلی(1387). قحطی بزرگ. ویراست اول. به کوشش محمد کریمی، تهران: نشر موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی.
مجد، محمدقلی(1390). انگلیس و اشغال ایران در جنگ جهانی اول. مترجم مصطفی امیری، تهران: نشر موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی.
مجد، محمدقلی(1394). قحطی بزرگ نسل کشی های ایرانیان در جنگ جهانی اول (1296- 1298ش/ 1917-1919م) ویراست دوم. محمد کریمی، تهران: موسسات مطالعات و پژوهش های سیاسی.
معتمدالوزرا، رحمت الله خان(1396). ارومیه در محاربه عالم سوز از مقدمه نصارا تا بلوای اسماعیل آقا 1298-1300شمسی، چ اول. به کوشش کاوه بیات. تهران: نشر شیرازه کتاب ما.
ملایی توانی، علیرضا(1378). ایران و دولت ملی در جنگ جهانی اول. چ اول، تهران: موسسه تاریخ معاصر ایران.
ملک‌زاده، الهام(1392). روایت اسنادی قحطی شرق ایران در جنگ جهانی اول. مطالعات فرهنگی اجتماعی خراسان، 8(27)، 105-122.
ملک‌زاده، الهام(1394). روایت اسنادی نقشه روسیه و شوروی در بحران قحطی بزرگ جنگ جهانی اول در ایران. تاریخ اسلام و ایران، 25(115)،  219-237.

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما