تاثیر عامل هویت بر روابط ایران و عربستان سعودی پس از پیروزی انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار روابط بین‌الملل، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده
هویت یکی از عواملی است که همواره در روابط ایران و عربستان سعودی تأثیرگذار بوده است. ولیکن پیروزی انقلاب اسلامی این عامل را برجسته تر نمود. بویژه اینکه انقلاب اسلامی ایران مبتنی بر هویت اسلامی-ایرانی با تأکید بر عامل تشیع است. هویتی که در تعارض با هویت اسلامی-عربی سعودی ها با تأکید بر وهابیت قرار دارد. افزون بر این هویت سیاسی سعودی ها در نزدیکی و اتحاد با غرب تعریف شده ولیکن هویت ایرانی با اتحاد جهان اسلام و در تعارض با غرب معرفی می شود. لذا این سوال اصلی به ذهن متبادر می شود که هویت های سیاسی -اجتماعی متفاوت چه پیامدهایی بر روابط ایران و عربستان سعودی پس از پیروزی انقلاب اسلامی داشته است؟ یافته های پژوهش حاکی از آن است که هویت های سیاسی-اجتماعی متفاوت تحت تأثیر ایدئولوژی انقلاب اسلامی ایران با محوریت آموزه های مذهب شیعه در مقابله با نظام سلطه و تلاش برای فرهنگ مقاومت و عربستان سعودی با محوریت تفکر وهابیت در همکاری با نظام سلطه و در تقابل با فرهنگ مقاومت اسلامی موجب اتخاذ سیاست های تقابل گرایانه دو طرف در روابط دوجانبه، بحران های منطقه ای و رقابت های بین المللی شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و ابزار گردآوری اطلاعات نیز اسنادی-کتابخانه ای است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The impact of the identity factor on the relations between Iran and Saudi Arabia after the victory of the Islamic Revolution

نویسندگان English

Majid Abbasi 1
Nasrollah Askary 2
1 Associate Professor of International Relations,, Allameh Tabataba'I University
2 Phd student of international relations, Allameh Tabataba 'i University
چکیده English

Identity is one of the factors that has always been influential in the relations between Iran and Saudi Arabia. But the victory of the Islamic revolution made this factor more prominent. Especially, the Islamic revolution of Iran is based on the Islamic-Iranian identity with an emphasis on the Shiite factor. An identity that is in conflict with the Islamic-Arabic identity of the Saudis with an emphasis on Wahhabism. In addition, the political identity of the Saudis is defined in closeness and unity with the West, but the Iranian identity is introduced with the unity of the Islamic world and in conflict with the West. Therefore, the question is raised, what are the consequences of the different political-social identities on the relations between Iran and Saudi Arabia after the victory of the Islamic Revolution? The findings of the research indicate that different political and social identities are influenced by the ideology of the Islamic Revolution of Iran, centered on the Shiite religion in confronting the domination system and striving for a culture of resistance, and Saudi Arabia, centered on Wahhabi thinking, in cooperation with the domination system and in opposition to The culture of Islamic resistance has led to the adoption of confrontational policies by both sides in bilateral relations, regional crises and international competitions. The research method of this article is descriptive-analytical and the data collection tool is library-documentary.

کلیدواژه‌ها English

Islamic revolution
political sociology
identity
constructivism
Shia
Wahhabism
ازغندی، علیرضا و علیخانی، مهدی( ۱۳۹۲). بررسی عوامل منطقه‌ای واگرایی در روابط ایران و عربستان (۱۳۹۰_۱۳۸۴)، سیاست، 43(2)، 225-243.
آقایی، داود و احمدیان، حسن(۱۳۸۸). روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی، چالش‌های بنیادین و امکانات پیش رو، سیاست، 40(3)، 1-19.
برچیل اسکات و دیگران( ۱۳۹۵). نظریه‌های روابط بین الملل، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی.
چهر آزاد، سعید(1402). تفسیری بازنمایانه از سیاست بین المللی دولت سیزدهم در منظومه جهانی قدرت، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 4(13)، 167-190.
چهرآزاد، سعید(1400). تبارشناسی «تراگذرنده گیِ تحریم های ضد ایرانی» در جامعه شناسی سیاسی پساانقلاب اسلامی. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(2)، 51-72.
حسن خانی، سعید(1400). ایران و محیط امنیتی تغییر یافته(الزامات و راهبردها). راهبرد سیاسی، 5(19)، 23-62.
درخشه، جلال و جمیری، محمد(۱۳۹۰). انقلاب اسلامی ایران و تحول در حرکت شیعی عربستان سعودی، شیعه شناسی، 9(36)، 35-70.
ربیعی، حسین؛ محمودزاده، رسول و زارعی، هوشمند(1400). جایگاه شیعیان یمن در روابط ژئوپلتیکی جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی(1390-1400)، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(7)، 225-257.
رحمانی، مریم(1400). انقلاب اسلامی ایران و گفتمان سیاسی شیعه در حوزه جغرافیایی عربستان، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(6)، 121-145.
رفعت، مجتبی(1400). بررسی تأثیر نزدیکی عربستان و چین بر موقعیت منطقه ای ایران در خاورمیانه، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(8)، 225-242.
روحی‌دهبنه مجید و مرادی‌کلارده، سجاد(۱۳۹۴). نقش افزایش قدرت منطقه‌ای ایران در سیاست گذاری شورای همکاری خلیج فارس ۲۰۱۵-۲۰۰۵، پژوهش‌های روابط بین‌الملل، 5(18)، 277-310.
روحی‌دهبنه، مجید(1391). تبیینی سازه‌انگارانه از علل واگرایی ایران و شورای همکاری خلیج فارس، روابط خارجی، 4(13)، 79-112.
سازمند، بهاره(۱۳۸۴). تحلیلی سازه‌انگارانه از هویت ملی در دوران جنگ تحمیلی، مطالعات ملی، 6(22)، 39-70.
سوری، حسین؛ رنجبر، قاسم؛ محمدی، محمدرضا(1401). تحلیل جایگاه قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در بازدارندگی دفاعی. مطالعات دفاع مقدس، 8(2)، 163-183.
عباسی، مجید؛ محمودزاده، فاطمه(1401). تحلیلی بر حمایت ایدئولوژیک ایران از محور مقاومت اسلامی در غرب آسیا. مطالعات دفاع مقدس، 8(2)، 115-134.
عسگرخانی، ابومحمد و منصوری‌مقدم، جهانشیر(1389). همکاری و منازعه در روابط بین‌الملل نگاهی به نظریه سازه‌انگارانه الکساندر ونت، سیاست، 40(3)، 189-260.
علی پورگرجی، محمود؛ سامری، نادیا(1400). دگردیسی‌ قدرت سیاسی شیعیان عراق با تأثیرپذیری از انقلاب اسلامی ایران. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(2)، 103-119.
کامران، حسن و کرمی، افشین( ۱۳۹۳). بررسی روابط ایران و شورای همکاری خلیج فارس از منظر تئوری سازه‌انگاری، تحقیقات راهبردی علوم جغرافیایی، 14(33)، 153-169.
کریمی، حانیه؛ مدرس، محمد ولی؛ کریمی، غلامرضا(1400). سیاست های تهاجمی منطقه ای عربستان در قبال ایران از سال 2003 تا 2020. راهبرد سیاسی، 5(19)، 161-178.
کمالی، محمدرضا و الهامی، امیرحسین(1402). عوامل واگرایی ایران و عربستان در خلیج فارس در افق همکاری های جدید، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 4(15)، 217-238.
کیاکجوری، کیانوش؛ اسلامی، الماس(1401). ائتلاف سازی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: از دفاع مقدس تا محور مقاومت.. مطالعات دفاع مقدس، 8(2)، 135-161.
متقی، افشین(۱۳۹4). واکاوی زمینه‌های ناسازواری در روابط ایران و عربستان بر پایه نظریه سازه‌انگاری، پژوهش‌های راهبردی سیاست، 4(12)، 141-161.
محمدی، منوچهر(1385). بازتاب جهانی انقلاب اسلامی، تهران: نشر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
معصومی، ابراهیم؛ اسلامی، سعید؛ پولادی، کمال(1400). بررسی مقایسه ای جامعه شناسی اسلام سیاسی شیعی مبتنی بر امامت و رویکردهای انقلاب اسلامی و اسلام سیاسی نوسلفیه مبتنی بر خلافت با تاکید برداعش. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(1)، 159-178.
معینی‌علم‌داری، جهانگیر و راسخی، عبدالله(1389). روش‌شناسی سازه‌انگاری در حوزه روابط بین‌الملل، تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، 4(4)، 183-214.
نادری‌نسب، پرویز(1389). چالش‌های روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان در منطقه، سیاست، 40(1)، 315-336.
www.winener zeitung.at