جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

بررسی جامعه‌شناسی سیاسی مبانی فکری عقیدتی حقوق ملت در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و مشروطه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مصطفی امیری 1
سمانه رحمتی فر 2
علی اکبر گرجی ازندریانی 3

1 دانشجوی دکتری گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

3 دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده
مبانی فکری عقیدتی حقوق ملت در قانون مشروطه و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران از موضوعاتی است که محل بحث و اختلاف نظر است و کمتر مورد توجه قرار گرفته است. همین امر دستمایه نگارش مقاله حاضر شده است. هدف مقاله حاضر بررسی این سوال است که مبانی فکری عقیدتی حقوق ملت در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و مشروطه از منظر جامعه‌شناسی سیاسی چیست؟ فرضیه مقاله نیز عبارت است از:« تحولات سیاسی اجتماعی داخلی مانند تعامل با دنیای خارج و کشورهای اروپایی و همچنین حوادث خارجی مانند شکست روسیه از ژاپن مبانی جامعه شناسی سیاسی حقوق ملت در قانون مشروطه است. ادامه رویکرد آزادی‌خواهی در انقلاب اسلامی 1357 نیز مبانی جامعه شناسی سیاسی حقوق ملت در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است. مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است و از روش کتابخانه‌ای برای بررسی موضوع مورد اشاره استفاده ‌شده است. یافته‌ها بر این امر دلالت دارد که حوادث مختلفی مانند شکست ایران از روسیه، تحولات صنعتی شدن و انقلاب‌هایی مانند انقلاب فرانسه به‌عنوان عامل خارجی و اعزام دانشجویان ایران به خارج از کشور و تعامل آن‌ها با دنیای خارج از ایران، ناتوانی قاجارها در اداره درست امور کشور و نارضایتی طبقات مختلف ازجمله بازاریان و هم‌چنین نقش روحانیت زمینه‌های مشروطه و تحقق حقوق ملت در متمم قانون اساسی مشروطه را فراهم آورد. نتیجه اینکه ادامه روند ضد استبدای و مطالبات مردمی در جریان انقلاب اسلامی باعث تدوین فصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به تاسی از قانون مشروطه شد.

کلیدواژه‌ها

حقوق ملت
قانون اساسی
قانون مشروطه
مساوات
آزادی
امنیت

عنوان مقاله English

Political Sociology Investigation of the Intellectual and Ideological Foundations of Nation's Rights in the Constitution of the Islamic Republic of Iran and the Constitution

نویسندگان English

Mostafa Amiri 1
Samaneh Rahmatifar 2
Ali Akbar Gorji Azandaryani 3
1 PhD student, Department of Public Law, Faculty of Law, Theology and Political Sciences, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor of Law Department, Faculty of Humanities, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran
3 Associate Professor of Public Law Department, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده English

The intellectual and ideological foundations of the nation's rights in the constitutional law and the constitution of the Islamic Republic of Iran is one of the topics that is the subject of debate and disagreement and has received little attention. Therefore, this is the basis for writing the present study. The aim of this paper is to examine the question of what are the ideological foundations of the nation's rights in the constitution of the Islamic Republic of Iran and the constitution from the perspective of political sociology. The hypothesis of the article is: Internal socio-political developments, such as interaction with the outside world and European countries as well as external events, such as the defeat of Russia against Japan are the foundations of the political sociology of the nation's rights in the constitutional law. The continuation of the libertarian approach in the Islamic Revolution of 1979 is also the basis of the political sociology of the nation's rights in the Constitution of the Islamic Republic of Iran. The present study is descriptive and analytical, and the library method was employed to explore the mentioned topic. The findings indicate that various events, such as the defeat of Iran by Russia, industrialization developments and revolutions, such as the French Revolution as a foreign factor and the sending of Iranian students abroad and their interaction with the world outside of Iran, the inability of the Qajars to manage the affairs of the country properly and the dissatisfaction of various classes,.

کلیدواژه‌ها English

Constitution
Constitutional Law
Equality
Freedom
Nation'
s Rights
Security
اشرف، احمد(1359). موانع تاریخ رشد سرمایه‌داری در ایران (دوره قاجاریه)، چاپ اول، تهران: انتشارات زمینه.
افضلی، رسول(1388). دو نظام سیاسی- جغرافیایی در ایران، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
آدمیت، فریدون(1365). اندیشه ترقی و حکومت قانون، چاپ اول، تهران: خوارزمی.
بابایی زارچ، علی‌محمد(1383). امت و ملت در اندیشه امام خمینی، چاپ دوم، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
البرزی ورکی، مجید(1389). حقوق بشر دوستانه در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مطالعات حقوق خصوصی، 40(1): 21-41.
بشیریه، حسین(1386). آموزش دانش سیاسی، چاپ هشتم، تهران: نشر نگاه معاصر.
بهمنی قاجار، محمدعلی(1387). مبانی و سیر تحول آزادی و امنیت شخصی، اطلاعات سیاسی- اقتصادی، 22(11): 166-187.
پورممتاز، علیرضا(1378). فرهنگ وبستر (فرهنگ و گنجواژه- براساس فرهنگ و گنج‌واژه وبستر انگلیسی - انگلیسی - فارسی)، چاپ اول، تهران: انتشارات فراآوری اطلاعات مهندسی دانشگاهی.
پیلتن، فرزاد(1389). وضع مطبوعات پیش و پس از انقلاب مشروطه، اطلاعات سیاسی – اقتصادی، 45(278): 251-228.
تنکابنی، حمید(1389). تأثیر انقلاب مشروطیت در دیوان‌سالاری دوره قاجار، جستارهای تاریخی، 1(1): 44-21.
جوانی، احمد(1389). اندیشه سیاسی حاج‌آقا نورالله در مشروطه اصفهان، معرفت، 19(۱۵۳): 96-87.
جهانگیری، مهرداد(1394). حقوق شهروندی در ادبیات طنز دوره مشروطه، تهران: نشر روزنامه جام جم.
چهرآزاد، سعید(1400). تبارشناسی «تراگذرنده گیِ تحریم های ضد ایرانی» در جامعه شناسی سیاسی پساانقلاب اسلامی. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(2)، 51-72.
چهرآزاد، سعید؛ بائی، فاطمه(1400). رهیافتی مقایسه‌ای به جامعه‌شناسی سیاسی انقلاب اسلامی (مطالعه موردی: اثرات جامعه‌شناختیِ درآمدهای نفتی در دو کشور ایران و نروژ). جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(1)، 71-82.
حافظ‌نیا، محمدرضا؛ احمدی‌پور، زهرا و قادری حاجت، مصطفی(1389). سیاست و فضا، چاپ اول، مشهد: انتشارات پاپلی.
حبیب‌زاده، محمدجعفر و رحیمی‌نژاد، اسماعیل(1386). کرامت انسانی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مدرس علوم انسانی، 11(۴): 51-82.
حسینی، سیده‌مطهره(1390). نقش منطقة آذربایجان در انقلاب مشروطه، سیاست، 41(۳): 77-92.
حقانی، مستانه (1378). ترجمه فرهنگ جامع آکسفورد، چاپ دهم، تهران: انتشارات رهنما.
خانی آرانی، الهه و برزگر، ابراهیم(1389). بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر اروپای غربی، مطالعات انقلاب اسلامی، 8(26): 125-152.
خوب پور، محمدجواد؛ مکرمی پور، محمدباقر(1400). بررسی نقش مولفه های مردم سالاری دینی انقلاب اسلامی در افزایش مشارکت سیاسی (شناسایی حقوق مردم و حاکمیت قانون). جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(2)، 29-50.
خورشیدی آباد شاپوری، حسن؛ توسلی نائینی، منوچهر و احمدی، سید محمدصادق(1401). جایگاه مشارکت سیاسی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 3(4): 233-252.
خورشیدی آزاد، مهدی؛ حضرتی صومعه، زهرا؛ ودیعه، ساسان(1400). شناسایی مولفه های اثر گذار بر عدم تحقق توسعه اقتصادی در جمهوری اسلامی ایران. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(2)، 187-205.
دیلمی ­معزی، امین(1389). مطالعة مقایسه‌ای اختلافات نظری غرب‌گرایان و روحانیون مذهبی در انقلاب مشروط ایران، رهیافت انقلاب اسلامی، ۴ (۱۲): 31-48.
ذوالفقاری، غلامرضا؛ پرتوی، اصغر؛ ذوالقدر، مالک؛ جعفری پابندی، سید فرشید(1400). نقش طبقات اجتماعی در شکل گیری دولت مدرن در ایران معاصر. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(1)، 215-236.
رفیع پور، فرامرز(1379). توسعه و تضاد، چاپ چهارم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
سالوین ‌شاپیرو، ‌جان(1385). لیبرالیسم (معنا و تاریخ آن)، ترجمه‌ محمد ‌سعید ‌حنایی، چاپ دوم، تهران: انتشارات مرکز.
سردارنیا، خلیل‌الله(1389). چرا جنبش مشروطه‌خواهی به جامعه مدنی پایدار و قانونمند نینجامید؟، اطلاعات سیاسی اقتصادی، 45(278): 174-191.
شجیعی، زهرا (1372). نخبگان سیاسی ایران، جلد چهارم، چاپ سوم، تهران: انتشارات سخن.
شهرام نیا. امیر مسعود(1379). پارلمانتاریسم در ایران، چاپ اول، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
شیخ شعاعی، محمدعلی(1386). ناسیونالیسم از دیدگاه اسلام، چاپ سوم، قم: انتشارات دفتر عقل.
عراقی، عبدالله؛ بیدگلی، محمد؛ رجبی ده برزوئی، اصغر(1401). واکاوی اهداف جنگ شناختی دشمن و راهکارهای تاب آوری مقابله با آن با تاکید بر آموزه های قرآن. مطالعات دفاع مقدس، 8(4)، 143-162.
عمیدزنجانی، عباسعلی(1366). فقه سیاسی، چاپ اول، جلد دوم، تهران: انتشارات امیرکبیر.
قاسم‌زاده، قاسم(1334). حقوق اساسی، چاپ ششم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
قاضی‌، ابوالفضل(1370). حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، چاپ ششم، تهران: نشر میزان.
قاضی، ابوالفضل(1383). حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، چاپ دوازدهم، تهران: انتشارات دادگستر.
قریشی محمدی، فاطمه السادات(1401الف). بررسی جامعه‌شناسی سیاسی فصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در پرتو اسناد بین‌المللی، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 3(3): 223-246.
قریشی محمدی، فاطمه السادات(1401ب). الزامات تحقق تمدن نوین اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی در حوزه حقوق اجتماعی و سیاسی، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 3(1): 219-238.
کاتوزیان، ناصر(1383). اصول منطقی حاکم بر تفسیر قانون اساسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 15(66): 329- 339.
کواکبیان، مصطفی(1380). گفتمان آزادی و مردم‌سالاری در انقلاب، اندیشه انقلاب اسلامی، 1(1): 112-111.
مجتهدزاده، پیروز(1391). جغرافیای سیاسی و سیاست جغرافیایی، چاپ پنجم، تهران: انتشارات سمت.
مرزبانی، حسین؛ ترابی، محمد؛ شیرخانی، علی(1401). نقش دیپلماسی دفاعی درتحقق امنیت تمدن اسلامی در عصر جهانی شدن. مطالعات دفاع مقدس، 8(4)، 163-188.

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما