مسئولیت اجتماعی رسانه و حقوق جنگ؛ رهیافتی بر جامعه شناسی رسانه انقلابی در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات اجتماعی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار، گروه علوم ارتباطات اجتماعی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده
جوامع بشری گاهی از حالت طبیعی خود خارج می شوند و اسیر بحران و جنگ می شوند. جهان مدرن هنوز رویکردی سنتی به جنگ دارد. شاید توسل به نظام رسانه و عمل رسانه های جمعی بوِیژه رسانه های انقلابی به مسئولیت اجتماعی خود بتوان دکترین جدیدی در احقاق حقوق بیگناهان، ضمانت اجرای بهتر حقوق بین‌الملل بویژه حقوق جنگ و حفظ و تحکیم صلح و امنیت جهانی ایجاد کند. اینکه رویکرد رسانه های جمعی به جنگ چیست و مسئولیت اجتماعی رسانه ها در جنگ و در این راه کدام است محور این نوشتار است که به روش تحلیلی – توصیفی به عملکرد خبرگزاری های ایرنا، بی بی سی، سی ان ان در جنگ روسیه – اوکراین پرداخته است. نتایج نشان می دهد که رسانه ها می توانند با تاسی از سیاست های دولت متبوع خود و ایئولوژی حاکم و تمکین به آن به تحقق گفتمان عدالت اجتماعی کمک نمایند، گرچه برخی دولت ها با تحدید آزادی رسانه ها علیرغم انعکاس برخی واقعیات اجازه ایفای کامل اصل مسولیت اجتماعی خود و احقاق حقوق افراد بیگناه در مخاصمات را نداشته اند و با آگاهی از میزان تأثیرگذاری رسانه‌های جمعی بر افکار عمومی تلاش می‌کنند تا با سانسور گسترده اخبار، حقیقت را آنگونه که می‌خواهند تحریف نمایند. این نیازمند بازنگری در اصل مسئولیت اجتماعی رسانه و ایجاد نظام مخصوص حمایت از آزادی رسانه‌های جمعی در زمان مخاصمات و نیز تبیین مبانی جامعه شناسی رسانه انقلابی و تقویت و افزایش اینگونه رسانه ها در حوزه ارتباطات اجتماعی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Social Responsibility of the Media and the Law of War; an Approach to the Sociology of Revolutionary Media in the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

Jamshid Arasteh 1
Mandana Saniee 2
1 PhD student of Social Communication Sciences, East Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Social Communication Sciences, East Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Occasionally, human societies go out of their natural state and become captives of crisis and war. The modern world still has a traditional approach to war. Maybe, the appeal of the media system and the mass media practice, especially the revolutionary media, to social responsibility can create a new doctrine in the innocent rights justification, the guarantee of a better implementation of international law, especially the law of war, and the preservation and consolidation of global peace and security. This research focuses on the mass media's approach to the war and the social responsibility of the media in the war analytically and descriptively, which deals with the performance of IRNA, BBC, and CNN news agencies in the Russia-Ukraine war. The results reveal that the media can help to realize the discourse of social justice via assessing the policies of their respective government and the ruling ideology and obeying it. Although some governments, by limiting the freedom of the media, despite reflecting some facts, may not fully fulfill their social responsibility principle and uphold innocent people's rights in conflicts, being aware of the influence of the mass media on public opinion, they try to distort the truth as they want by censoring the news. This necessitates a review of the media social responsibility principle and the special system creation to support the freedom of mass media during conflicts, as well as explaining the foundations of the sociology of revolutionary media and strengthening and increasing such media in social communication.

کلیدواژه‌ها English

Media social responsibility
Law of war
Russia-Ukraine war
Sociology
Revolutionary media
Islamic Republic of Iran
بی پروا، امیر (1397). رسانه، حقوق بشر و شهروندی در عصر جهانی شدن، تهران: اتشارات میزان، چاپ نخست.
جهان بین، فرزاد، و معینی پور‌، مسعود (1393). فرایند تحقق تمدن اسلامی از منظر آیت الله خامنه ای. مطالعات انقلاب اسلامی، 11(39)، 29-46.
حسینی پناه، رمضان؛ جوان آراسته، حسین، و ابراهیمیان، حجت الله (1400). آمادگی دفاعی با رویکرد اصل ۱۵۱ قانون اساسی با تاکید بر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(3): 173-196.
حیدری، اسماعیل؛ جعفری نژاد، مسعود، و اسماعیلی گنهرانی، بشیر (1402). بررسی موانع نهادینه سازی ارزش‌های دفاع مقدس در نظام آموزشی در چهل ساله‌ی دوم انقلاب اسلامی. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 4(1)، 31-42.
داوری اردکانی، رضا )1379(. اوتوپی و تفکرغربی، تهران: انتشارات ساقی.
ساروخانی‌، باقر (1393). روش‌های‌ تحقیق‌ در علوم‌ اجتماعی. تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
سلطانی‌فر، محمد (1386). رسانه‌ها، صلح و امنیت ملی بین‌المللی. پژوهشنامه رسانه، فرهنگ و مدیریت، مرکز تحقیقات استراتژیک، 13(1)، 11-39.
شکوهی، حسین، و یوسفی صفاپور، جمال (1401). نقش انگیزش در بسیج ملی در جمهوری اسلامی ایران. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 3(4): 163-186.
شیرزادی، رضا (1391). نوسازی، توسعه، جهانی‌شدن (مفاهیم، مکاتب، نظریه‌ها ). تهران: نشر آگه.
عالمی، سید علیرضا (1386). رهیافتی بر تمدن و تمدن اسلامی از دیدگاه سید حسین نصر، نشریه تاریخ و تمدن اسلامی، 3(6)، 157-182.
عباسی، مجید، و نوروزی فیروز، رسول (1397). نقش رسانه ها در توسعه هنجارهای حقوق بشر در عصر جهانی شدن. علوم خبری، 27(1)، 49 -66.
فصیح رامندی، منصوره (1394). مسئولیت رسانه ها در قبال حقوق مخاطبان، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
کازنو، ژان (1387)، جامعه‌شناسی وسایل ارتباط جمعی. مترجم؛ باقر ساروخانی و منوچهر محسنی، تهران: انتشارات اطلاعات.
مستقیمی، حسین (1390). نقش آفرینی رسانه ها در جامعه دانایی، تهران: انتشارات دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها.
Babu Koyye, J. (2016). Media and Human Rights. Publisher: Dominant Publishers & Distributors (P) Ltd. Year.
Balabanova, E. (2015). The media and human rights: the cosmopolitan promise Routledge. New York.
Chunsi, W., & Xiang, Y. (2022). Russia-Ukraine Crisis:Where Do We Go From Here? Perspectives From Chines Think Tanks, Shanghai Institutes for International Studiesand
Iyengar, S., & Hahn, K. S. (2009). Red media, blue media: Evidence of ideological selectivity in media use. Journal of Communication, 59(1), 19-39. http://dx.doi.org/10.1111/j.1460-2466.2008.01402
Kaplan, A. M., & Haenlein, M. (2009). Consumers, companies, and virtual social worlds: A qualitative analysis of Second Life. Advances in Consumer Research, 36(1), 873-887.
Roy, P. (2018). The “Development Media” Model and Its Role in the Implementation of South Asia’s Developmental Policies Led by the Government, Amity University, Kolkata, India.
Steinberg, G. M., & Herzberg, A. (2018). NGO Fact-Finding for IHL Enforcement: In Search of a New Model. Published online by Cambridge University Press.
Venkatesh, A., Sherry, J. F. J., & Firat, A. F. (1993). Postmodernism and the marketing imaginary. International Journal of Research in Marketing, 10(3), 215-223.