جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

آموزش شهروندی در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

الهام فرهادی 1
محمد سالار کسرایی 2
مجید توسلی رکن آبادی 3

1 دانشجوی دکتری تخصصی سیاست‌گذاری عمومی، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار جامعه شناسی، پژوهشکده مطالعات اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده
در دنیای امروزی همانطور که شهروندی به عنوان یکی از ویژگی­های نظام­های دموکراتیک پذیرفته شده­است، آموزش شهروندی برای پیشرفت جامعه و همچنین حفظ آن، ضروری می­نماید. از سوی دیگر تنوع مفاهیم و موضوعات حول "شهروند" نشان می­دهد که نه تنها  پدیده­ی شهروندی حائز اهمیت است بلکه این پدیده در حال تغییر است. بر همین اساس از آنجا که انسان از بدو تولد به طرق مختلف تحت آموزش است و «آموزش سنگ بنای ایجاد، حفظ و پیشرفت تمام جوامع بشری است» آموزش شهروندی برای دستیابی به اهداف مطرح شده در هر جامعه الزامی می­نماید. هدف این تحقیق بررسی جایگاه آموزش شهروندی در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران می­باشد. روش تحقیق در این پژوهش تحلیل محتوای کیفی است. روش نمونه­گیری به صورت هدفمند و ابزار پژوهش کمی بوده­است. با توجه به یافته­های این تحقیق، الگوی آموزش شهروندی را می­توان در مؤلفه­ی دانش شهروندی، مهارت شهروندی و نگرش شهروندی و 27 شاخص مجزا مطرح و ارائه نمود. نتایج نشان می­دهد که بسیاری از شاخص­های آموزش شهروندی در متن سند تحول بنیادین آموزش و پرورش وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

آموزش شهروندی
سند تحول بنیادین آموزش و پرورش
سیاستگذاری آموزشی
تحلیل محتوای کیفی

عنوان مقاله English

Citizenship education in the Fundamental Transformation of Education document of the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

Elham Farhadi 1
mohammadsalar kasraie 2
majid tavasoli roknabadi 3
1 Islamic Azad University Science and Research Branch
2 a
3 a
چکیده English

In today's world, as citizenship is accepted as one of the characteristics of democratic systems, citizenship education is essential for the progress of society and its preservation. On the other hand, the diversity of concepts and topics around "citizen" shows that not only the phenomenon of citizenship is important, but this phenomenon is changing. Accordingly, since human beings are educated in different ways from birth and "education is the cornerstone of creation, preservation and progress of all human societies", citizenship education is required to achieve the goals set forth in every society.

The purpose of this research is to examine the place of citizenship education in the document of the fundamental transformation of education in the Islamic Republic of Iran. The research method in this study is qualitative content analysis. The sampling method was purposeful and the research tool was quantitative. According to the findings of this research, the model of citizenship education can be proposed and presented in the component of citizenship knowledge, citizenship skill and citizenship attitude and 27 separate indicators. The results showed that there are many indicators of citizenship education in the text of the fundamental transformation of education.

کلیدواژه‌ها English

Citizenship education
fundamental transformation document of education
educational policy
qualitative content analysis
برخورداری، مهین(1390). تبیین و ارزیابی چالش­های تربیت مدنی در نظام آموزش و پرورش ایران، تهران: پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی.
بل، لس؛ استیونسون، هوارد(1399). سیاست­گذاری آموزشی. حمیدی­فر، فاطمه. برومندفر، سعید. مسعودی، مارال، تهران: پادینا.
بهشتی، سعید. نیکویی، روشنک(1388). تحلیل و نقدی بر فلسفه­ی تربیتی کانت با تأکید بر نظریه­ی تربیت اخلاقی وی، علوم تربیتی، 5(3)، 27-50.
خورشیدی آباد شاپوری، حسن؛ توسلی نائینی، منوچهر؛ احمدی، سید محمد صادق(1401). جایگاه مشارکت سیاسی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 3(4)، 233-252.
جمالی تازه­کند، محمد؛ طالب­زاده نوبریان، محسن؛ ابولقاسمی، محمود(1392). تحلیل جایگاه مؤلفه­های تربیت شهروندی در محتوای برنامه درسی علوم اجتماعی دوره متوسطه، پژوهش در برنامه­ریزی درسی، 2(10)، 1-19.
سند تحول بنیادین آموزش و پرورش(1390).
شارع­پور، محمود(1389). جامعه شناسی آموزش و پرورش. چاپ هشتم، تهران: انتشارات سمت.
شاه­طالبی، بدری؛ قپانچی، اکرم(1392). «تأثیر آموزش­های شهروندی بر افزایش آگاهی شهروندی کودکان هشت­ساله شهر اصفهان (با تأکید بر نرم­افزارهای چند رسانه­ای)، فن­آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 3(3)، 129-150.
شیانی، ملیحه(1384). فقر، محرومیت و شهروندی در ایران، رفاه اجتماعی، 2(5)، 41-64.
کشور دوست، سمانه(1401). «پایش و ارزیابی اجرای سیاست­های عدالت در سال اول برنامه­ی ششم توسعه، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 3(3)، 65-90.
فتحی واجارگاه، کورش، واحد چوکده، سکینه(1398). آموزش شهروندی در مدارس، چاپ دوم، تهران: آییژ.
فتحی واجارگاه، کوروش و واحدچوکده، سکینه (1385). شناسایی آسیب­های تربیت شهروندی در برنامه درسی پنهان: نظام آموزشی متوسطه نظری از دیدگاه معلمان زن شهر تهران و ارائه راهکارهایی برای بهبود وضعیت آن، نوآوری­های آموزشی، 5(17)،   93 - 132.
قلتاش، عباس(1391). مبانی اجتماعی و سیاسی تعلیم و تربیت: بررسی تطبیقی رویکردها و دیدگاه­های تربیت شهروندی، پژوهشنامه مبانی تعلیم و تربیت، 2(1)، 47-64.
کیویستو، پیتر؛ فیست، توماس(1398). شهروندی (گفتمان، نظریه­ها و دیدگاه­های فراملی)، چاپ دوم، نیازی، محسن. بهرامی، ولی. تهران: گل آذین.
نیازی، محسن. رازقی­مله، هادی(1398). جامعه شناسی شهروندی. تهران: نقد فرهنگ.
نقیب­زاده، میرعبدالحسین(1397). نگاهی به فلسفه آموزش و پرورش، تهران: انتشارات طهوری، چاپ سی و سوم.
Almaamari, S.N.A. (2009). “Citizenship Education in Initial Teacher Education in the sultanate of Oman: An exploratory study of the perceptions of student teachers of social studies and their tutors”, PhD Thesis in curriculum studies, faculty of Education, University of Glasgow, Scotland, UK.
Homana. Gray, Barber.carolyn, Torney-Purta. Judith. (2006). Assessing School Citizenship Education Climate: Implications for the Social Studies. University of Maryland. CIRCLE WORKING PAPER 48.
Nelson, J., & Kerr, D. 2006. Active Citizenship in INCA countries: Definitions, policies, practices and outcomes. International review of curriculum and assessment framework.
OXFAM. 2004.
SEED: Scottish Executive Education Department. 2006. Education for Citizenship. HMIE.
Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development. (2015).
Tse, K. C. 2001. “society and Citizenship Education in Transition: The Case of Macau”. International Journal of Educational Research, 21 (4), 305-314.
جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی
دوره 4، شماره 2 - شماره پیاپی 14
تابستان 1402
صفحه 211-231

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما