ولاء و پیوند میان جوامع مسلمان با اتکای بر شبکه ولاء در اندیشه امام خمینی(ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمی دانشکده معارف و اندیشه اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
ولاء و پیوند میان مسلمانان و برائت از کافران، از تعالیم بنیادی اسلام در حیات اجتماعی محسوب می‌شود که شکل‌دهندۀ هویت واحدی تحت عنوان امت واحده می‌باشد. امام خمینی(ره) در مسیر مبارزه و نیز در دوره حاکمیت، ولاء میان جوامع مسلمان را راهبردی اساسی تلقی نمودند. ویژگی ولاءِ میان جوامع مسلمان در اندیشه امام خمینی(ره)، نظام‌مندی و غایتمندی ولاء است. سؤال اصلی مقاله این است که در اندیشه امام(ره)، پیوند میان جوامع مسلمان در قالب چه نظام و الگویی امکان‌پذیر است؟ در پاسخ، با بهره‌گیری از نظریه شبکۀ ولاء آیت‌الله آصفی، این فرضیه بررسی می‌شود که امام(ره) ولاء و پیوند میان جوامع مسلمان را در چارچوب یک نظام و شبکه با غایت تقرّب الهی امکان‌پذیر می‌دانند. در این نظام ولاء – برائت که از سه بُعد طولی (مناسبات جامعه با خدا و اولی‌الامر)، عمقی (میراث الهی و سنّت معصومین) و عرضی(روابط و مناسبات امت اسلامی) برخوردار است، بُعد عرضی (پیوند میان جوامع مسلمان) تابع دو بُعدِ طولی (امّ‌القراء) و عمقی (سنّت و تاریخ معصومین) است. بُعد عمقی بسترساز فکری و تبیین‌کنندۀ حدود و ثغور شبکه ولاء و هویت‌بخشِ دو بُعد دیگر است و بُعد طولی تأمین‌کننده اقتدار و امنیت لازم برای بُعد عرضی و رابطه انسان‌های مسلمان است. این نظام ولایی، از یک سو بر پیوند میان «خود»(مسلمانان) و از سوی دیگر بر برائت از «غیر» (کفار) ابتنا دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Vela and the connection between Muslim societies based on the Vela network in the thought of Imam Khomeini (RA)

نویسنده English

Mohammad Esmaeil Nabatian
Assistant Professor, University of Tehran
چکیده English

Vala and bond between Muslims and innocence from infidels is considered as one of the fundamental teachings of Islam in social life, which forms a single identity under the title of one nation. In Imam Khomeini's thought, the characteristic of vala among Muslim societies is the systematicity and purposefulness of vala. The main question of the article is that in Imam's thought, the connection between Muslim societies is possible in the form of what system and model? In response, using Ayatollah Asefi's theory of Wala network, this hypothesis is examined that Imam Wala and the connection between Muslim communities are possible within the framework of a system and network with the goal of divine rapprochement. In this Wala-Barat system, which has three longitudinal dimensions (relationships of the society with God and the first things), depth (divine heritage and the tradition of the infallible) and transverse (relationships and relationships of the Islamic Ummah), the transverse dimension (link between Muslim societies) is subject to two It is a longitudinal dimension (Umm al-Qara) and a depth (Sunnah and History of the Innocents). The depth dimension is an intellectual foundation and explains the boundaries and gaps of the vala network and gives identity to the other two dimensions, and the longitudinal dimension provides the necessary authority and security for the transverse dimension and the relationship of Muslim people. This state system, on the one hand, is based on the connection between "self" (Muslims) and on the other hand, on the innocence of "others" (infidels).

کلیدواژه‌ها English

Imam Khomeini
Vela
Vela network
. Muslims
آصفی، محمدمهدی (1417ق)، السلام فی الاسلام، تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی.
آصفی، محمدمهدی (1366)، حق الامان فی المجالات المختلفه، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
ابن بابویه، محمد بن على (1413ق)‌، محقق / مصحح: علی اکبر غفارى، قم: دفترانتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم.
ابن فارس، احمد بن فارس(1399ق)، معجم مقاییس اللغۀ، بیروت: دارالفکر.
ابن منظور، محمد بن مکرم(1414ق)، لسان العرب، بیروت: دار صادر.
اربلی، علی بن عیسی(1426ق)، کشف الغمه فی معرفۀ الائمۀ علیهم السلام، تهران: مجمع اهل‌بیت(ع).
اصفهانی، راغب (1416ق)، المفردات فی الفاظ القرآن، بیروت: الدارالشامیه، 1416ق/1996م.
اعتصامی، عبدالمجید(1397)، مفهوم شناسی برائت و جایگاه آن در کتاب و سنّت، امامت پژوهی، 8(24)، 39-75.
امام خمینی، سید روح الله (1382)، شرح حدیث جنود عقل و جهل، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
امام خمینی، سید روح‌الله (1392)، تقریرات فلسفه امام خمینی(س)، تقریر: سید عبدالغنی اردبیلی، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
امام خمینی، سید روح الله (1368)، الرسائل، قم: موسسه اسماعیلیان، چاپ دوم.
امام خمینی، سید روح الله (1378)، صحیفه امام، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
امام خمینی، سید روح الله( 1373)، حکومت اسلامی، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
امام خمینی، سیدروح الله (1388)، آداب الصلاۀ، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
تبریزی، میرزا جواد (1417ق)، صراط النجاة، بیروت: دارالاعتصام.
جمشیدی، محمد حسین و ایران نژاد، ابراهیم (1391)، ویژگیهای همبستگی و وحدت اسلامی در اندیشه امام خمینی، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، 1(2)، 161- 186.
زائری، قاسم و زینب اعلمی (1392)، بررسی جهان مفهومی سنت در اندیشه امام خمینی (ره) نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، 1(2)، 161-190.
شریعتی، روح‌الله (1394)، قواعد فقه سیاسی، قم: نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
شیبانی، أحمد بن محمد بن حنبل (1403ق)، فضائل الصحابة، بیروت: مؤسسة الرساله.
طباطبائی، محمد حسین (1393ق)، المیزان، بیروت: مؤسسه اعلمی.
فتح الله، احمد(1415ق)، معجم الفاظ الفقه الجعفری، الدمام.
فراهیدی، خلیل بن احمد(1408ق)، کتاب العین، بیروت: موسسه الاعلمی.
کلانتری، ابراهیم، و کتابی، اصغر (1395)، فرآیند وحدت جهان اسلام در اندیشه حضرت امام خمینی، پژوهشهای انقلاب اسلامی، 4(16)، 208-216.
کلینی، محمد بن محمد یعقوب (1407ق)، الکافی، تصحیح: علی اکبر غفاری، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
کچویان، حسین (1385). تطورات گفتمان های هویتی ایران، ایرانـی در کـشاکش بـا تجـدد و مابعد تجدد، تهران: نشر نی.
مصطفوی، حسن (1360)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
مکارم شیرازی، ناصر(1377)، اخلاق در قرآن (پیام قرآن)، قم: هدف.
مکارم شیرازی، ناصر و دیگران (1386)، برگزیده تفسیر نمونه، تنظیم: احمد علی بابائی، تهران: دارالکتب اسلامیه.