بررسی تاثیر توسعة ناموزون بر ظهور و تداوم «قوم‌گرایی» در ایران معاصر: مطالعه موردی شمال‌غرب کشور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

2 استادیار، گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی زنجان، ایران

3 استادیار، گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی زنجان، ایران

چکیده
این مقاله در پی آن است که ریشه ها و علل رویدادهای سیاسی شدن تفاوت های فرهنگی، نژادی، زبانی و منطقه ای در شمال‌غرب در دورۀ معاصر را در هر دو رهیافت «کهن» و «مدرن» بررسی نماید. تبیین جریان های سیاسی قومی-ملی، رهیافت های پیچیده تری را درخصوص مسئلۀ ملیّت و ملّت «به طور عام» و قوم گرایی «به طور خاص» می طلبد. لذا براین اساس، یکی از نظریه‌های مدل علمی «مایکل هشتر» (به عنوان یک مدل مطلوب) با تبیین ساختاری (یعنی تأثیر توسعة ناموزون) برای تحلیل قوم گرایی در آذربایجان، استخوان بندی و مسیر مقاله را تشکیل می دهد. مقالۀ پیش رو تنوعات قومی، فرهنگی و هویتی در ایران را نعمتی بزرگ می داند. زیرا بقا، تداوم و عرض اندام ایران در صحنه های مختلف، قائم به تنوعات آن می باشد. نتایج به دست آمده در مقاله، تأثیر مستقیم شاخص ها و متغیرهای برآمده از نظریۀ توسعة ناموزون منطقه ای در ظهور و تداوم تحولات ناسیونالیستی و قوم گرایانه در آذربایجان در سدۀ اخیر را نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Investigating The impact of “uneven development & regional inequalities” on the appearance and continuation of “Ethnicism” in contemporary Iran: A case study of northwest of the country

نویسندگان English

moharamali erfani 1
malek zolghadr 2
Mehdi Khoshkhatti 3
1 znjan
2 Department of political science and ternationa Relations. Zantan Branch, Islamic Azad university, Zantan, Iran
3 Assistant Professor of International Relations, Department of International Relations, Faculty of Humanities, Zanjan Branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran
چکیده English

The movement ‌of “ethnicism” (in ‌the‌ sense ‌of right - seeking and central demand against The‌ “ethnocentrism “of the‌ dominant ethnic group in Iran) in the ‌form‌ of “Turkish nationalism” is an important par t‌of political Life in Azerbaijan. This article seeks to trace the‌ roots and causes‌of the‌ events ‌of the‌ politicization of cultural, racial, linguistic and regional differences in Azerbaijan in the‌ contemporary peried; and especially after the‌ Islamic Revolution to ‌look‌ at both ‌the ‌“primordial” and “modern” approaches to ethnicity. Explaining the ethnic-national political currents of Azerbaijan requires more coplex approaches to the‌ issue‌ of nationality and nation in “general” and nationalism in “particular”. The refore, one ‌of‌ the the ories‌ of Michael Hechter’s scientific model (as a ‌desirable model) with a‌structural explanation (ie, the ‌effect‌ of the uneven development & regional inequalities) for the ‌analysis of ethnicism in Azerbaijan, forms the‌ skeleton and direction‌ of the article. The present article considers ethnic, cultural and identity diversity in ‌Iran as a great blessing. Because the ‌survival, continuity and ‌width ‌of the Iranian‌ body in different scenes depends ‌on its diversity. However, in‌ the ‌last‌ century, the ‌multi faceted ‌‌tree‌ of‌ existence, the diverse Iranig culture and identity, has been plagued by wounds of “internal” and “external” origin. The‌ results obtained in this article clearly show the‌ direct effect of indicators and variables derived from the‌ theory of the‌ in ‌the‌ occurrence, emergence and continuation of nationalist and ethnocentr developments in Azerbaijan in the‌ last‌ century.

کلیدواژه‌ها English

Unbalanced development
ethnicism
parties
elites
geographical differences
contemporary Iran
احمدی، حمید (۱۳۹۵). قومیت و قوم­گرایی در ایران: افسانه و واقعیت، چاپ دوازدهم، تهران: نشر نی.
اسمیت، برایان­کلایو (۱۳۸۷). جهان سوم: نظریه ­های توسعه و دگرگونی سیاسی، ترجمۀ  امیراحمد حاجی­ یوسفی و محمدسعید قائنی­ نجفی، چاپ دوم، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­ المللی انتشارات وزارت امور­خارجه.
اصغرزاده، علیرضا (2007م/1386ش). (ایران و چالش تنوع: بنیادگرایی اسلامی-راسیسم آریائیستی و مبارزات دموکراتیک)، چاپ اول، کانادا: دانشگاه تورنتو.
بیجارلی، سهند (1397). استعمار داخلی آذربایجان جنوبی، چاپ اول، تبریز: بی‌نا.
زارع کهنمویی، اصغر (۱۳۹۴الف). پایان تک­زبانی؛ سیزده گفتگوی پژوهشی دربارۀ حق زبان مادری)، چاپ اول، تبریز: نشر موغام.
زارع کهنمویی، اصغر (۱۳۹۴ب). (برابری و رفع تبعیض؛ پانزده گفتگوی پژوهشی دربارۀ حقوق قومیت­ها، چاپ دوم، تبریز: نشر موغام.
سلیمی­فر، مصطفی (1376). ناهمگونی­های اقتصادی منطقه­ای در ایران، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، 12(121- 122).
عرفانی، محرمعلی؛ ذوالقدر، مالک و خوشخطی، مهدی (1401). بررسی تاثیر «موازنه فایده» در ظهور و تداوم قوم گرایی در ایران معاصر: مطالعه موردی شمال‌غرب کشور، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 3(11)، 197-221.
فانون، فرانتس (1353). پوست سیاه و صورتک­های سفید، ترجمةمحمدامین کاردان، چاپ اول، تهران: شرکت­ سهامی انتشارات خوارزمی.
کاتوزیان، محمدعلی(همایون) (1377). اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسه پهلوی، ترجمه محمدرضا نفیسی، کامبیز عزیزی، چاپ ششم، تهران: نشر مرکز.
کاریزر، رابرت (1383). جغرافی و ناسیونالیسم، سرپرستان ترجمه: کامران فانی، محبوبه مهاجر (دایره المعارف ناسیونالیسم)جلد آول، تهران، وزرات­خارجه.
کتابی، امیرعلی (1400). نسبت­سنجی عدالت اجتماعی با الگوهای توسعه دولت­های پس از انقلاب اسلامی، جامعه­شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(8)، 52-29.
ماتیل، الکساندر (۱۳۸۳). دایره ­المعارف ناسیونالیسم، سرپرستان ترجمه: کامران فانی و محبوبه مهاجر، جلد اول (مفاهیم اساسی آ-خ)، تهران: ناشر کتابخانۀ وزارت خارجه.
مقصودی، مجتبی(1378). نظریه استعمار داخلی و توسعة ناموزون در تحلیل منازعات قومی، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، 15 و 149.