واکاوی و تحلیل پدیده مهاجرت بعد از انقلاب ، در رمان‌های پست‌مدرن رضا قاسمی از منظر مشترک ادبیات و جامعه شناختی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان وادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

2 استادیار گروه زبان وادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

چکیده
مقوله مهاجرت بی‌تردید یکی از موضوعات چالش‌برانگیز در دهه‌های اخیر قلمداد می‌شود که زمینه‌های مختلفی همچون جامعه، اقتصاد و فرهنگ را تحت‌تاثیر قرار داده‌است. بسیاری از نویسندگان معاصر بنا به جایگاه و اهمیت پدیده مهاجرت، این موضوع را دستمایه آثار خود قرارداده‌اند و با آثار خود رویکرد ادبی خاصی را در خارج از مرزهای سرزمین مادری پدید آورده‌اند. در میان رمان‌نویسان معاصر، رضا قاسمی را باید در شمار کسانی دانست که عمیقاً به موضوع مهاجرت پرداخته است. از یافته‌های این پژوهش که به روش توصیفی _ تحلیلی گردآمده برمی‌آید که نویسنده توانسته به‌خوبی وضعیت مهاجران ایرانی تبعیدشده از وطن را بازتاب دهد و روایتگر زندگی بشر امروز با دردها و رنج‌های پیوسته‌‌اش باشد. آثار قاسمی در عین داشتن ویژگی‌های ادبیات پسامدرنیستی، جهانی را ترسیم‌می‌کند که در آن بسیاری از ارکان زاییده باورها، عقاید، تضادها و حتی خرافات ذهن یک ایرانی در غربت است. عواملی همچون پریشانی ذهن راوی و ترس دائمی ناشی از دوری از وطن، بحران هویت و تناقض فرهنگی در هر سه رمان نویسنده دیده‌می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Study and analysis of the migration phenomenon after the revolution in Reza Ghasemi's post-modern novels From the common perspective of literature and sociology

نویسندگان English

leila rahnema 1
nozhat noohi 2
mehri talkhabi 2
heydar hasanlo 2
1 PhD student, Department of Persian Language and Literature, Zanjan Branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Zanjan Branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran
چکیده English

The category of immigration is undoubtedly one of the most challenging issues in recent decades, which has affected various fields such as society, economy and culture. Many contemporary writers, based on the status and importance of the migration phenomenon, have made this issue the basis of their works and have created a special literary approach outside the borders of the motherland with their works. Among the contemporary novelists, Reza Ghasemi should be considered among those who deeply dealt with the issue of migration. From the findings of this research, which was gathered by descriptive-analytical method, it is clear that the author was able to reflect the situation of Iranian immigrants exiled from the homeland and to be the narrator of human life today with its continuous pains and sufferings. Ghasemi's works, while having the features of postmodernist literature, depict a world in which many pillars are born of beliefs, opinions, contradictions and even superstitions of the mind of an Iranian in exile. Factors such as the distress of the narrator's mind and constant fear caused by being away from the homeland, identity crisis and cultural contradiction can be seen in all three novels of the author.

کلیدواژه‌ها English

migration
post-modern
Reza Ghasemi
nocturnal harmony of wood orchestra
Babel well
verse that the lambs sing
پیامی، محسن؛ محمدی، یاسمین و فهیم کلام، محبوبه (1401). جلوه‌های رئالیستی و اسطوره‌ای در رمان الدورادو و تحلیل جامعه شناختی بحران مهاجرت در این اثر، تداعی مشکلات پناهجویان و مهاجران ایرانی، جامعه شناسی ایران، 5(1)، 1168- 1156.
حسن، ایهاب (1992). کثرت گرایی در دیدگاه پست مدرن، لندن: نسخه های آکادمی، صص 196-207.
زمردی، حمیرا (1381). تجلیات قدسی درخت، ضمیمه مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، 197- 209.
سلطانی، فاطمه و غنی‌پور ملکشاه (1399). نقد پساساختارگرایانه داستان پسامدرنیستی همنوایی شبانه ارکستر چوب‌ها، پژوهش‌نامه مکتب ادبی، 3(11)، 59-79.
سیف، اسد (2002). ذهن دربند، سوئد: باران.
شایگان‌، داریوش، (۱۳۸۰). افسون‌زدگی جدید، هویت چهل تکه و تفکر سیار، تهران: فرزان ‌روز.
فریمن، دانیل و فریمن، جیسن (1392). پارانویا: مبانی، دیدگاه‌ها و کاربست‌های بالینی، ترجمه لیلا امیرپور و حمیدرضا خیامی، تهران: ارجمند.
فلاح، غلامعلی و دیگران (1395). چالش عناصر هویت‌ساز سرزمین مادری و میزبان در فضاهای بیناگفتمانی در رمان‌های ادبیات فارسی، جستارهای زبانی، 2(5)، 49- 19.
قاسمی، رضا (1390). وردی که بره‌ها می‌خوانند، نادر ارامن.
قاسمی، رضا (1399). همنوایی شبانه ارکستر چوبها، تهران: نیلوفر.
قاسمی، رضا (1378). چاه بابل، سوئد: باران.
قربان‌پور، حسین؛ شجری، رضا (1397). جریان شناسی ادبیات داستانی مهاجرت ایرانی، زبان و ادبیات فارسی، 13(49)، 121 -95.
مک هیل، برایان (1386). ترامتنیت: مطالعه روابط یک متن با دیگر متن‌ها، شناخت، 14(56)، 83ـ 98.
نوحی، نزهت و دادجو صوفیانی، رقیه (1396). گاه با اطلال و گاهی با دمن( تأملی در اشعار میهنی ایلیا ابوماضی)، قزوین: مینودر.
وو، پاتریشیا (۱۳۹۰). فراداستان، ترجمه شهریار وقفی پور، تهران: چشمه.