مردم سالاری دینی، بدیلِ نظامهای سیاسی سکولار و بنیادگرا در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

2 استادیار جغرافیای سیاسی گروه جغرافیا، محیط زیست و پدافند غیرعامل، پژوهشکده امنیت داخلی، پژوهشگاه دفاع مقدس، تهران، ایران

چکیده
مردم‌سالاری دینی به عنوان یک مفهوم بدیع در فضای سیاسی و فرهنگی جامعه ما مطرح شده و به مثابه یک فلسفه‌ سیاسی و الگوی حکومتی خاص و مستقل، در مقابل فلسفه‌های سیاسی و الگوهای حکومتی بدیل، به ویژه سکولاریسم و بنیادگرایی خود را عرضه کرده است. مدعای اصلی مردم‌سالاری دینی در ایران این است که بدون نگاه صرف مادی به اصول عرفی، انسان‌محورانه، فردگرایانه و سودانگارانه؛ می‌توان حکومتی مردمی، اما مبتنی بر ارزش‌های دینی و در چارچوب احکام الهی نیز برپا کرد. در واقع مسأله اصلی تحقیق این است که تاکنون تلاشی جدی، برای مقایسه‌ سه نوع نظام سیاسی بدیل (مردم سالاری دینی، سکولاریسم و بنیادگرایی) به منظور نشان دادن نقاط افتراق آنها از یکدیگر یا احیاناً برخی وجوه تشابه آنها صورت نگرفته است. در این مقاله برآنیم تا با استفاده از روش توصیفی-تحلیلیِ مبتنی بر استدلال منطقی، به مقایسه تطبیقی بین مردم سالاری دینی با سکولاریسم و بنیادگرایی بپردازیم تا ضمن احصاء نقاط افتراق و اشتراک آن‌ها، مولفه‌ها و شاخص‌های مردم‌سالاری دینی را نیز تبیین نماییم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Religious democracy, an alternative to secular and fundamentalist political systems in Iran

نویسندگان English

abbas ali jabbari-e-sani 1
Amir Hosein elhami 2
1 PhD student in Political Science, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor of Political Geography, Department of Geography, Environment and Passive Defense, Internal Security Research Institute, Holy Defense Research Institute, Tehran, Iran
چکیده English

Religious democracy has emerged as a novel concept in the political and cultural space of our society and has presented itself as a political philosophy and a special and independent model of government, as opposed to political philosophies and alternative models of government, especially secularism and fundamentalism. The main claim of religious democracy in Iran is that without a purely materialistic view of customary, humanistic, individualistic and commercial principles; A popular government can be established, but based on religious values ​​and within the framework of divine commandments. In fact, the main point of the research is that so far no serious attempt has been made to compare the three types of alternative political systems (religious democracy, secularism and fundamentalism) in order to show their differences or possibly some similarities. In this article, using a descriptive-analytical method based on logical reasoning, we make a comparative comparison between religious democracy and secularism and fundamentalism in order to enumerate their differences and commonalities, components and indicators of democracy. Let us also explain religion.

کلیدواژه‌ها English

Religious democracy
secularism
fundamentalism
Islam
democracy
قران کریم
نهج البلاغه (1381). ترجمه‌ دشتی، نشرالهادی.‏
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
اسپوزیتو، جان و پیسکاتوری، جیمز (1377). مقالة «اسلام و دموکراسی»، در کتاب (ایران، اسلام، تجدد)، مرتضی اسعدی، تهران، طرح نو.
آشوری، داریوش (1355). واژگان فلسفه و علوم اجتماعی، تهران، آگاه.
آشوری، داریوش (1374). فرهنگ‌ علوم‌ انسانی تهران، نشر مرکز،.
افتخارى، اصغر (1386). معنا و مقام حاکمیت در سیره نبوى‌، تهران‌: پژوهشکده مطالعات فرهنگى و اجتماعى.
بشیریه،‌ حسین (1383). تاریخ اندیشه‌هاى سیاسى در قرن بیستم(لیبرالیسم و محافظه‌کارى)، تهران: نشر نى.
بشیریه،‌ حسین (1387). گذار به مردم سالاری، نشر نگاه معاصر.
حقیقت، سـید صـادق (1382). «مبانی نظری حقوق‌ بـشر: نـسبت سـنجی ادله برون متنی و دورن متنی»، دومین همایش حقوق بشر دانشگاه مفید.
خرمشاد، محمدباقر (1383). «مردم سالاری دینی، دموکراسی صالحان»، فصلنامه دانشگاه اسلامی، سال هشتم، شماره 21و22.
سروش، عبدالکریم (1381). (مجموعه مقالات)، تهران: صراط.
شجاعی زند،‌ علیرضا (1383). تکاپوهای دین سیاسی، تهران: باز.
علمداری، کاظم (1385). چرا ایران عقب ماند و غرب پیش رفت، تهران: توسعه.
فیرحی، داود (1394). فقه و سیاست در ایران معاصر (فقه سیاسی و فقه مشروطه)، تهران: نشر نی، چاپ پنجم.
فیرحی، داود (1394). فقه و سیاست در ایران معاصر (تحول حکومت داری و فقه حکومت اسلامی)، تهران: نشر نی، چاپ دوم.
قدردان ملکی، محمدحسن (1379). سکولاریسم در مسحیت و اسلام، تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
لیپست، سیمور مارتین (1383). دائره المعارف دموکراسی، گروهی از مترجمان، تهران: انتشارات وزارت خارجه، جلد دوم.
ماهرو زاده، طیبه (1367). سکولاریسم‌ و تاثیر آن در تعلیم و تربیت دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده‌ علوم انسانی، پایان‌نامه.
مجتهد شبستری، محمد (1375). هرمونیک، کتاب و سنت. تهران: طرح نو.
مجتهد شبستری، محمد (1380) «سه قرائت از سنت در عصر مدرنیته»، آفتاب، سال اول، شماره نهم، آبان.
مصباح یزدى، محمد‌ تقى (1378). نظریه سیاسى اسلام، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خـمینى، جـلد چهارم.
مطهّری، مرتضی (1372). مجموعه آثار، انتشارات صدرا، تهران.
مکارم شیرازی، ناصر (1374). تفسیر قرآن کریم (تفسیر نمونه)، تهران: دارلکتب‌اسلامیه.
مودودی، ابـوالاعـلی (1396). مسلمانان و تمدن غرب، ترجمه ابراهیم امینی، تهران: کانون انتشار، چاپ اول.
موثقی، احمد (1388). نوسازی و اصلاحات در ایران، تهران: نشر قومس، چاپ دوم.
میراحمدی، منصور (1384). اسلام و دموکراسی مشورتی، تهران: انتشارات غزال، چاپ اول.
میراحمدی، منصور (1390). سکولاریسم اسلامی (نقدی بر دیدگاه روشنفکران اسلامی)، تهران: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
نصر، سیدحسین (1383). اسلام و تنگناهای انسان متجدد، تهران: دفتر پژوهش و نشر سهروردی.
نصری، عبدالله (1382). گفتمان های مدرنیته، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
هانا، آرنت (1384). «دین و سیاست»، ترجمه‌ محمد سعید حنایی کاشانی، اشراق، شماره 2 و 3، بهار و تابستان.
هانتر، شیرین (1380). آینده اسلام و غرب، ترجمه همایون مجد، تهران: نشر ثالث.
هلد، دیوید (1369). مدل های دموکراسی، ترجمه عباس مخبر، تهران: انتشارات روشنگران.
هی وود، اندرو (1383). درآمدی بر ایدئولوژی های سیاسی، ترجمه محمّد رفیعی مـهرآبادی، تـهران:‌ دفتر‌ مطالعات‌ سیاسی و بین المللی وزارت خارجه.
هیگ، جان (1379). «عیسی و ادیان جهانی»، ترجمه عبدالرحیم سلیمانی، فصلنامه هفت آسمان، سال دوم، شماره هشتم، تابستان.
وینسنت، اندرو (1378). ایدئولوژی های مدرن سیاسی، ترجمه مرتضی ثاقب فر، تهران: انتشارات ققنوس.
یثربی، سیدیحیی (1387). مقدمه­ای بر فلسفه سیاست در اسلام، تهران: انتشارات امیر کبیر، چاپ اول.
www.fa.wikipedia.org