بررسی روی کار آمدن دولت مطلقه رضاخان براساس نظریه اسپریگنز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
دولت مطلقه رضا خان پی از بی نظمی ها و هرج و مرج های  دوران قاجاریه و مشکلاتی که در دوران مشروطه و پس از آن کشور را رو به جدایی طلبی و نا به سامانی های اقتصادی، سیاسی و فرهنگی پیش می برد، سر برآورد، رضاخان به عنوان دولتی مطلقه برای سرو سامان دادن به اوضاع مملکت از سوی جناح های گوناگونی که در کشور وجود داشتند حمایت شد، از جمله روشنفکران آن دوران، احزاب مانند حزب تجدد، نشریات همچون ایرانشهر و یا حتی سردمداران حکومتی مانند سیدضیاء با دیدن دردها و مشکلات جامعه، در پی راه حلی برای آن برآمدند و راه چاره را تنها روی کارآمدن دولتی مطلقه دانستند. در این مقاله با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی در پی بررسی روی کار آمدن رضاخان براساس نظریه ی بحران اسپریگنز می باشیم. در این راستا سؤالی که مطرح می شود این است که شکل گیری دولت مطلقه رضا خان  چگونه قابل تبیین است؟ فرضیه ای که در پاسخ به آن ارائه شد نیز عبارت است از: شکل گیری دولت مطلقه در ایران دوره رضاخان امری ناگهانی، اتفاقی یا خارجی نبود بلکه برآمده از تفکری اجتماعی بود که بحران را در جامعه آن روز درک کرده بود، علل بحران را شناخته بود و با در نظر داشتن یک الگوی ایده ال، ایجاد دولت مطلقه مدرن را راهکار رسیدن به نقطه ایده آل و درمان قطعی می دانست. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Investigating the coming to power of Reza Khan's absolute government based on Springs theory

نویسندگان English

Ehsan Kazemi 1
Mohammad Baqer Makramipour 2
Amir Mehdi Alipour 3
1 Assistant Professor of Political Science, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
2 Master student of political science, University of Tehran, Iran
3 PhD student in Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Reza Khan's absolute government, following the irregularities and chaos of the Qajar period and the problems that led the country to secession and economic, political and cultural disarray during and after the constitutional period, Reza Khan As an absolute government to support the situation in the country was supported by various factions in the country, including intellectuals of the time, parties such as the Modernist Party, publications such as Iranshahr or even government leaders such as Seyed Zia seeing the pain and problems The society sought a solution for it and considered the solution only on the efficiency of the absolute government. In this article, using a descriptive-analytical method, we seek to investigate Reza Khan's coming to power based on Springs's crisis theory. In this regard, the question that arises is how the formation of Reza Khan's absolute government can be explained? The hypothesis that was presented in response to this is also: the formation of an absolute government in Iran during Reza Khan's era was not a sudden, accidental or external, but came from social thinking that understood the crisis in the society of that day, knew the causes of the crisis And considering an ideal model, he considered the creation of a modern absolute state as the way to reach the ideal point and a definitive cure.

کلیدواژه‌ها English

Springs
Crisis Theory
Absolute Government
Reza Khan
Political System
  • آبادیان، حسین (1383). بحران مشروطیت در ایران، تهران: موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.
  • آبادیان، حسین (1384). «روزنامه کاوه؛ رهیافتی روشنفکرانه برای تجدد و هویت ایران»، فصلنامه مطالعات ملی، سال ششم، شماره 1.
  • آبراهامیان، یرواند (1377). ایران بین دو انقلاب، ترجمۀ احمد گل محمدی و ابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی.
  • اتابکی، تورج (1376). آذربایجان در تاریخ معاصر ایران، ترجمۀ محمد کریم اشراق، تهران: توس.
  • اسپریگنز،توماس (1370). فهم نظریه های سیاسی، فرهنگ رجایی، تهران: آگاه.
  • اسکات بلونت، ویلیام (1907). راز تاریخی اشغال انگلیسی مصر، لندن.
  • اشرف،احمد (1359). موانع تاریخی رشد سرمایه‌داری در ایران: دوره قاجاریه، تهران، زمینه.
  • بهنود،مسعود (1381)از سید ضیاء تا بختیار. تهران: جاویدان.
  • پورغلامی، محمد (1389). «چگونگی روی کار آمدن رضاخان»، در تاریخ 3 اسفند، قابل دسترسی در:http://www.mashreghnews.ir/fa/news/30926
  • تقوی، مصطفی (1388). «تاریخ معاصر: از مشروطه انگاری تا مشروطه انکاری؛ سیری در کاستی ها و ضرورت های مشروطه شناسی»، مجله زمانه، شماره 82، تیر.
  • دربیکی، بابک (1382). سازمان پرورش افکار، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  • رحیم زاده صفوی (1368). اسرار سقوط احمد شاه، به کوشش بهمن دهگان، تهران: فردوس.
  • زرشناس، شهریار (1387). «روشنفکری در عصر پهلوی اول(2)»، باشگاه اندیشه.
  • سیف پورفاطمی، نصراله (1378). آیینه عبرت؛ خاطرات دکتر سیف پورفاطمی، به کوشش علی دهباشی، تهران: سخن.
  • شمیم، علی اصغر (1378). ایران در دوره سلطنت قاجار، تهران: مدبر.
  • صلاحی، سهراب (1384). ایران و دوجنبش در نیم قرن، تهران، سازمان بسیج اساتید.
  • عنایت، حمید (1363). در حاشیه برخورد آرا در انقلاب مشروطیت، ‌یادنامه استاد مطهری، به کوشش عبدالکریم سروش، تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
  • قیصری، علی (بی تا).روشنفکران ایران در قرن بیستم. محمد دهقانی، تهران: هرمس.
  • کاتوزیان، محمدعلی همایون (1377). نه مقاله در جامعه‌شناسی تاریخ ایران، نفت و توسعه اقتصادی، ترجمه علیرضا طیب، تهران: نشر مرکز.
  • کاتوزیان، محمدعلی همایون (1380). تضاد دولت و ملت، نظریه تاریخ و سیاست در ایران، ترجمه: علیرضا طیب، تهران، نشر نی.
  • کرونین، استفانی (1387).رضاشاه و شکل گیری ایران نوین، ترجمۀ مرتضی ثاقب فر، تهران، جامی.
  • کسروی، احمد (1357). سرنوشت ایران چه خواهد بود‌؛ در موضوع پیشامد آذربـایجان‌، تـهران‌: رشدیه.
  • محمدی بلبلان آباد (1391). بررسی نقش حزب تجدد در استقرار و ثبات حکومت پهلوی اول، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز.
  • مرادی جو، علی جان (1390). «موافقان پادشاهی رضاخان که بودند»، در تاریخ 15 فروردین، قابل دسترسی در:http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid= 160875
  • مصباحی پور، جمشید (1358). ایرانیان، واقعیت اجتماعی و جهان داستان، تهران: امیر کبیر.
  • مکی، حسین (1357). انقراض قاجاریه و تشکیل سلسله دیکتاتوری پهلوی، چاپ جدید، تهران: نشر علمی.
  • ملکم‎خان، میرزا (1381). رساله‎های میرزا ملکم‌خان ناظم‌الدوله، ترجمه حجت‌الله اصیل، تهران: نشر نی.
  • نوذری، حسینعلی (1379). پست مدرنیته و پست مدرنیسم، تهران: نقش جهان.