علل انقلاب 1357 در ایران و دستاوردهای چهل ساله؛ با استفاده از نظریه توسعه نامتوازن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد روابط بین الملل دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده
با وقوع انقلاب 1357، محققان و اندیشمندان علوم اجتماعی به مطالعه در مورد دلایل وقوع این انقلاب پرداخته و درصدد برآمدند تا چارچوب­های نظری در این زمینه ارائه دهند. هر یک از چارچوب­های نظری، ضمن پذیرش وجود عوامل مختلف در وقوع انقلاب ایران بر یک عامل به عنوان عامل اصلی اشاره می­کنند. بر طبق نظریه توسعه نامتوازن، انقلاب ایران به این علت رخ داد که شاه ایران در حوزه­های اجتماعی ـ اقتصادی به نوسازی­هایی پرداخت و در نتیجه طبقات کارگر و متوسط جدید را گسترش داد اما از نوسازی در حوزه­ی سیاسی ناتوان ماند، در نتیجه شکاف عمیق میان نظام اقتصادی ـ اجتماعی توسعه یافته و نظام سیاسی توسعه نیافته چنان وسیع شد که منجر به سقوط رژیم گردید. بایندر، آبراهامیان، میلانی و زیباکلام از جمله نویسندگان معتقد به این نظریه در وقوع انقلاب ایران هستند. بررسی نظریه توسعه نامتوازن در تبیین علت وقوع انقلاب ایران مسأله­ای است که در این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع و تحقیقات در دسترش، مورد پژوهش قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The causes of the 1979 revolution in Iran and the achievements of forty years; Using unbalanced development theory

نویسندگان English

saeed mohammadi gomari 1
Hamid Salehi 2
1 Graduated from Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Associate Professor of Political Science, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
چکیده English

With the outbreak of the 1979 Revolution, researchers and thinkers in the social sciences studied the reasons for the outbreak of this revolution and sought to provide theoretical frameworks in this field. Each of the theoretical frameworks, while accepting the existence of different factors in the occurrence of the Iranian revolution, points to one factor as the main factor. According to the theory of unbalanced development, the Iranian revolution occurred because the Shah of Iran undertook reforms in the socio-economic spheres, thus expanding the new working and middle classes, but was unable to modernize in the political sphere. As a result, the deep divide between the developed socio-economic system and the underdeveloped political system became so wide that it led to the fall of the regime. Binder, Abrahamian, Milani and Zibakalam are among the authors who believe in this theory in the occurrence of the Iranian revolution. The study of the theory of unbalanced development in explaining the cause of the Iranian revolution is an issue that has been studied in this research by descriptive-analytical method and using the sources and research at its disposal.

کلیدواژه‌ها English

Revolution
1979 Iranian Revolution
Theory of Unbalanced Development
Huntington
آبراهامیان، یرواند (1377). ایران بین دو انقلاب، ترجمه کاظم فیروزمند، حسین شمس آوری و محسن مدیرشانه چی، تهران: نشر مرکز.
آرامش، احمد (1371). پیکار من با اهریمن (یادداشت های زندان 1349)، به کوشش خسور آرامش، تهران: انتشارات مجید.
بشیریه، حسین (1386). آموزش دانش سیاسی (مبانی علم سیاست نظری و تأسیسی)، تهران: انتشارات نگاه معاصر، چاپ هشتم.
تیلور، استن (1388). علوم اجتماعی و انقلاب ها، ترجمه علی مرشدی زاد، تهران: انتشارات دانشگاه شاهد.
رهبری، مهدی (1377). «توسعه اقتصادی و دموکراسی»، مجله کار و جامعه، شماره 24، صص 39 ـ 36.
رهبری، مهدی (1383). اقتصاد و انقلاب اسلامی ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ دوم.
صادقی، سعید (1389). تئوری های انقلاب، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
عباسی، ابراهیم (1383). دولت پهلوی و توسعه اقتصادی، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
فیوضات، ابراهیم (1375). دولت در عصر پهلوی، تهران: انتشارات چاپخش.
کاتوزیان، محمدعلی (همایون) (1372). استبداد، دموکراسی و نهضت ملی، تهران: نشر مرکز.
گازیوروسکی، مارک (1371). سیاست خارجی آمریکا و شاه، ایجاد یک حکومت سلطه پذیر در ایران، ترجمه جمشید زنگنه، تهران: انتشارات رسا.
مخبر، عباس (1371). تاریخ کمبریج (سلسله پهلوی و نیروهای مذهبی به روایت تاریخ کمبریج)، تهران: قیام، چاپ اول.
مشیرزاده، حمیرا (1374). «نگرشی به نظریه های انقلاب»، مجموعه مقالات انقلاب اسلامی و ریشه های آن، جلد 1، قم: انتشارات معاونت امور اساتید و دروس معارف اسلامی.
ملکوتیان، مصطفی (1388). سیری در نظریه های انقلاب، تهران: نشر قومس، چاپ پنجم.
میلانی، محسن (1383). شکل گیری انقلاب اسلامی از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی، ترجمه مجتبی عطارزاده، تهران: انتشارات گام نو، چاپ سوم.
نجاتی، غلامرضا (1371). تاریخ بیست و پنج ساله ی ایران، تهران: انتشارات رسا.
نگاهی به برترین جایگاه های ایران در آمارهای بین المللی در حوزه های مختلف در چهلمین سالگرد انقلاب شکوهمند اسلامی (ایران 20) (1379)، دانشگاه مذاهب اسلامی.
واقفی، مجید (1360). نقش دولت در اقتصاد ایران: 1357 ـ 1332، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشکده اقتصاد.
هانتینگتون، ساموئل (1386). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علم، چاپ چهارم.
Bashiriyeh, Hossein (1984). The State and Revolution in Iran(1962-1982), New York: St. Martin’s Press.