نقش پیشرفت سیاسی در تحقق تمدن نوین اسلامی از منظر اندیشه های مقام معظم رهبری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

2 سطح 4 حوزه علمیه، حوزه علمیه قم، قم، ایران

چکیده
تمدن نوین اسلامی در اندیشه‌ی مقام معظم رهبری آیت‌ الله العظمی امام سید علی خامنه‌ای، نه یک شعار آرمانی، بلکه راهبردی عملیاتی مبتنی بر مراحل پنج‌گانه‌ی انقلاب، نظام، دولت، جامعه و تمدن است. این پژوهش با هدف تبیین نقش پیشرفت سیاسی در تحقق این غایت تمدنی، به روش توصیفی تحلیلی و با بهره‌گیری از بیانات، اسناد بالادستی و منابع معتبر، به این پرسش پاسخ می‌دهد که «پیشرفت سیاسی» در منظومه فکری مقام معظم رهبری چه جایگاهی دارد و چگونه به تحقق تمدن نوین اسلامی می‌انجامد. یافته‌ها نشان می‌دهد که پیشرفت سیاسی در این نگاه، فرآیندی ارزشی و غایت‌مند است که قدرت سیاسی را در خدمت عدالت، استقلال، مردم‌سالاری دینی، اخلاق و کارآمدی قرار می‌دهد. بر این اساس، پیشرفت سیاسی حلقه‌ای از زنجیره‌ی تمدن‌سازی است که بدون آن، دستیابی به تمدن نوین اسلامی ناممکن خواهد بود. این پژوهش در نهایت به این نتیجه می‌رسد که الگوی پیشرفت سیاسی در اندیشه‌ی مقام معظم رهبری ، با عبور از دوگانه‌های رایج در نظریه‌های توسعه، چارچوبی بومی برای سنجش و ارزیابی پیشرفت در جمهوری اسلامی ایران ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The Role of Political Progress in Realizing the New Islamic Civilization from the Perspective of the Supreme Leader’s Thought

نویسندگان English

seyedali tabatabaei nasab 1
Mojtaba Khandan 2
1 Department of Political Science, Islamic Azad University, Qom Branch, Qom, Iran
2 Level 4 of the Islamic Seminary, Qom Seminary, Qom, Iran
چکیده English

In the thought of the Supreme Leader, Ayatollah Seyyed Ali Khamenei, the "New Islamic Civilization" is not merely an idealistic slogan but an operational strategy grounded in a five-stage progression: Revolution, System, Government, Society, and Civilization. Aiming to elucidate the role of political progress in realizing this civilizational goal, this study employs a descriptive-analytical method—drawing upon the Leader's statements, upstream documents, and authoritative sources—to address the question of the status of "political progress" within his intellectual framework and how it leads to the realization of the New Islamic Civilization. The findings indicate that, from this perspective, political progress is a value-laden, teleological process that harnesses political power in the service of justice, independence, religious democracy, ethics, and efficiency. Accordingly, political progress constitutes a vital link in the chain of civilization-building; without it, achieving the New Islamic Civilization would be impossible. Ultimately, the study concludes that the model of political progress in the Supreme Leader's thought transcends the dichotomies common in development theories, offering an indigenous framework for assessing and evaluating progress within the Islamic Republic of Iran.

کلیدواژه‌ها English

Political progress
the new Islamic civilization
the Supreme Leader Grand Ayatollah Imam Khamenei
religious democracy
justice
Guardianship of the Islamic Jurist (Velayat-e Faqih)
آقاتقی، محمدنبی(۱۴۰۳). عدالت سیاسی در ساختار سیاسی جمهوری ‌اسلامی ایران. پژوهش های راهبردی سیاست، ۱۳(48)، ۶۱‑۹۲.
احمدی، فردین(۱۴۰۴). مردم سالاری دینی در منظومه فکری امام خمینی(ره) و امتداد آن در اندیشه رهبر انقلاب آیت الله خامنه ای. چهارمین کنفرانس ملی مطالعات خانواده و مدرسه، ۱۵۴‑۱۷۰.
الهی خراسانی، علی(۱۴۰۱). کتاب دیگری در گفتمان اسلام تمدنی. تهران: نشر آرما.
پارسانیا، حمید(۱۴۰۰). حدیث پیمانه: پژوهشی در انقلاب اسلامی. تهران: دفتر نشر معارف
پیروزمند، علیرضا(۱۴۰۱). مبانی نظری الگوی پیشرفت با تأکید بر الگوی اسلامی. تهران: انتشارات فرهنگ و اندیشه.
جعفری، مهدی و قیصری، رجبعلی(۱۴۰۰). الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و اقتصاد مقاومتی. تهران: انتشارات نور علم.
جمشیدی، محمد حسین(۱۳۸۸). اندیشه سیاسی امام خمینی. تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب.
خامنه‌ای، سیدعلی(۱۳۹۷). بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی. ۲۲ بهمن ۱۳۹۷.
خامنه‌ای، سیدعلی(۱۳۹۷). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن. تهران: انتشارات صهبا.
خسروپناه، عبدالحسین(۱۳۹۳). طراحی الگوی جامع رهبری اثربخش سازمانی با رویکرد الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت. مدیریت در دانشگاه اسلامی، 3(1)، ۸۷‑۱۰۴.
خسروپناه، عبدالحسین(۱۴۰۲). حکمت و فقه حکمرانی. تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.
خمینی، سید روح الله(۱۴۰۹ق). ولایت فقیه(حکومت اسلامى). تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى(س).
خمینی، سید روح الله(۱۳۸۵). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)
داوری اردکانی، رضا و شاکری، سید رضا(۱۳۸۸). امنیت سیاسی در اندیشۀ امام خمینی(ره). دانش سیاسی، ۵(10)، ۷۶‑۹۸
دهخدا، علی‌اکبر(۱۳۷۷). لغت‌نامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
رضایی زاده، کریم(۱۴۰۰). اخلاق سیاسی و سیاست اخلاقی. تهران: نشر عطران.
رکابیان، رشید(۱۴۰۰). امنیت سیاسی در روابط بین الملل از منظر متون دینی. تهران: نشر گنجور.
سعدآبادی، علی اصغر(۱۳۹۳). مختصات پیشرفت سیاسی جامعه. پنجمین کنگره پیشگامان پیشرفت، ۸۲‑۱۰۵
سعدآبادی، علی اصغر؛ پورعزت، علی اصغر؛ عباسی، طیبه(۱۳۹۱). شناسایی مؤلفه‌های همبستگی ملی در اقوام ایرانی. راهبرد دفاعی، ۱۱(42)، ۱۷۳‑۱۹۸.
سیاهپوش، امیر(۱۳۹۲). الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت. تهران: نشر انتشارات انقلاب اسلامی
سیدمحمدجواد قربی(۱۳۹۸). مبانی الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت از منظر آیت‌الله خامنه‌ای. تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
طباطبایی، سید محمد حسین(۱۳۵۲). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
عمید زنجانی، عباسعلی(۱۳۷۹). مبانی اندیشه سیاسی اسلام. تهران: مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.
عمید زنجانی، عباسعلی(۱۳۹۹). فقه سیاسی: مبانی و اصول مردم‌سالاری دینی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
قاضی زاده، کاظم(۱۳۸۵). مردم‌سالاری دینی. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س).
کچویان، حسین(۱۴۰۲). تحولات توسعه و پیشرفت؛ از غرب‌گرایی تا الگوی بومی. تهران: نشر نی.
کلمن، جیمز(۱۳۷۷). بنیادهای نظریه اجتماعی. مترجم: منوچهر صبوری. تهران: نشر نی.
مرکز الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت(۱۳۹۷). سند الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت. تهران: انتشارات مرکز الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت.
مصباح یزدی، محمدتقی(۱۳۹۱). نظریه سیاسی اسلام. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مشکات، محمد(۱۳۸۲). مبانی و مولفه‌های مردم‌سالاری دینی. پژوهشنامه انقلاب اسلامی، 5(۹ و ۱۰)، ۵‑۲۸.
مطهری، مرتضی(۱۳۷۵ش). اسلام و مقتضیات زمان. تهران: صدرا.
میرباقری، سیدمحمد‌مهدی(۱۳۹۸). الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت. قم: نشر تمدن نوین اسلامی.
میرباقری، سیدمحمد‌مهدی(۱۴۰۲). نظریه پیشرفت: درآمدی بر فلسفه تمدن اسلامی. قم: نشر تمدن نوین.
میرباقری، سیدمحمد‌مهدی و عبداللهی، یحیی(۱۳۹۴). جستاری در مبانی نظری «ولایت فقیه». قم: نشر تمدن نوین اسلامی.
نصر، سید حسین(۱۴۰۱). آرمان‌ها و واقعیت‌های اسلام. ترجمه انشاالله رحمتی. تهران: نشر سوفیا.
Dallmayr, Fred. (2001). Islam, Christianity, and the West: A Troubled History. New York: Oxford University Press.
Esposito, John L. & Voll, John O. (1996). Islam and Democracy. New York: Oxford University Press.
March, Andrew F. (2009). Islam and Liberal Citizenship: The Search for an Overlapping Consensus. New York: Oxford University Press.
North, Douglass C. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge: Cambridge University Press. [DOI: 10.1017/CBO9780511808678
Osborne, David & Gaebler, Ted. (1992). Reinventing Government. Reading: Addison-Wesley