تبیین جامعه شناختی دوگانه جمهوریت و اسلامیت در انقلاب اسلامی ایران؛ مطالعه موردی دیدگاه های آیت الله مرتضی مطهری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گرایش اندیشه سیاسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار علوم سیاسی واحد تکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران

3 استادیار علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده
رابطه میان جمهوریت و اسلامیت در نظام جمهوری اسلامی از جمله مباحث نظری است که از پیش از شکل‌گیری این نظام سیاسی همواره مطرح بوده و به دلیل عمق محتوایی و نظری آن بعید به نظر می‌رسد به راحتی از فضای بحث‌ها و شبهات سیاسی رخت بربندد.تحقیق توصیفی تحلیلی حاضر با هدف تبیین جامعه شناختی دوگانه جمهوریت و اسلامیت در انقلاب اسلامی ایران در اندیشه آیت الله مرتضی مطهری به عنوان یکی از تئوریسین های انقلاب اسلامی نگاشته شده است. یافته های تحقیق حاضر بیانگر آنستکه در جامعه ایرانی پس از انقلاب اسلامی تفکیک جمهوریت و اسلامیت و بررسی مجزای این دو خود یکی از عوامل نشناختن این پدیده و مواجه‌نشدن صحیح با این موضوع مهم است. در اندیشه های مطهری جمهوریت بدون اسلامیت و اسلامیت بدون جمهوریت تحقق پیدا نمی‌کند .فی الواقع مشروعیت نظام مربوط به اسلام است و مقبولیت و پذیرش مربوط به مردم است. او «جمهوریت» را به عنوان فرم و شکل حکومت می داند تا احکام و قوانین اسلام در آن قالب اجرا شود و آن را ملازم با آنچه در غرب رواج دارد، نمی داند؛ چرا که بسیاری از آن عناصر، ارتباطی با جمهوریت به عنوان شکلی از اشکال حکومت ندارد، بلکه به مبانی انسان شناختی، جهان شناختی و جامعه شناختی آنان مربوط می شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The Sociological Explanation of the Duality of Republicanism and Islamism in Iran's Islamic Revolution; A Case Study of the Views of Ayatollah Morteza Motahari

نویسندگان English

Seyed mohammad Ahmadi 1
Hasan Shamsini 2
nafiseh sadat ghaderi 3
1 student
2 Department of Political Sciences, Karaj Branch, Islamic Azad University
3 a
چکیده English

The relationship between republicanism and Islamism in the Islamic Republic system is one of the theoretical issues that have always been discussed before the formation of this political system, and due to its content and theoretical depth, it seems unlikely that it will easily disappear from the atmosphere of political debates and doubts.The present descriptive and analytical research is written with the aim of explaining the sociological duality of republicanism and Islamism in the Islamic Revolution of Iran in the thought of Ayatollah Morteza Motahari as one of the theorists of the Islamic Revolution. The findings of the present research show that in the Iranian society after the Islamic revolution, the separation of republicanism and Islamism and the separate investigation of these two is one of the factors of not recognizing this phenomenon and not facing this important issue correctly. In Motahari's thoughts, republic without Islam and Islam without republic cannot be realized. In fact, the legitimacy of the system is related to Islam, and its acceptance is related to the people. He considers "republic" as a form of government so that Islamic rules and laws can be implemented in that format, and he does not consider it to be associated with what is prevalent in the West; Because many of those elements have nothing to do with republicanism as a form of government, but are related to their anthropological, cosmological and sociological foundations.

کلیدواژه‌ها English

Republic
Islamism
political system
Islamic revolution
ارسطا، محمد جواد(1382). جمهوریت و اسلامیت؛ تضاد یا توافق؟، روش شناسی علوم انسانی، 9(36)،  25-8.
اسماعیلی، محمدمهدی(1397). اندیشه جمهوریت در جهان اسلام و تاثیر آن بر حرکت‌های اسلامی معاصر، اندیشه تقریب، 9(36)، 38-9.
پتی، فیلیپ(1401). جمهوری خواهی؛ نظریه ای در آزادی و حکومت، ترجمه فرهاد مجلسی پور، تهران: نشر شیرازه.
جاسمی، محمد و جاسمی، بهرام(2537). فرهنگ علوم سیاسی، چاپ اول، تهران: انتشارات گوتنبرگ.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر(1367). ترمینولوژی حقوق، چاپ دوم، تهران: گنج دانش.
حجاریان، سعید(1388). جمهوریت (افسون‌زدایی از قدرت)، تهران: طرح نو.
حسنی، علیرضا و شیخی، پریسا(1394). رابطه جمهوریت و اسلامیت در قانون اساسی جمهوری اسلامی، تهران: اولین کنفرانس بین المللی علوم انسانی با رویکرد بومی - اسلامی و با تاکید بر پژوهش های نوین.
دبیرنیا، علیرضا(1397). جمهوریت و اسلامیت در قانون اساسی ایران؛ حاکمیت دوگانه یا واحد، پژوهش های حقوق تطبیقی، 22(101)، 104-83.
قاضی شریعت پناهی، ابوالفضل(1368). حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، تهران: مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران.
گنجی، اکبر(1381). مانیفست جمهوری خواهی: جمهوریخواهی در برابر مشروطه خواهی مدلی برای خروج از بن بست سیاسی، تهران: بی نا.
مدیر شانه چی، محسن  و شریعتی، حسین(1395). برداشت‌های گوناگون از مفهوم جمهوریت در تاریخ جمهوری‌خواهی ایران، سیاست، 10(39)، 740-727.
مصباح یزدی، محمد تقی(1380). پرسشها و پاسخها، ج1، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
مطهری، مرتضی(1356). نهضت‌های اسلامی در صدساله اخیر، تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1364). پیرامون جمهوری اسلامی، قم: صدرا.
مطهری، مرتضی(1381). امامت و رهبری، تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1383). بیست گفتار، تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1385). حکمت‌ها و اندرزها، تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1387). آینده انقلاب اسلامی ایران، تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1390). مجموعه آثار، تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی(1379). پیرامون انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی(1396). انسان و سرنوشت، تهران: انتشارات صدرا.
معینی پور، مسعود و عبدالله نسب، محمدرضا(1395). رابطه ی ولایت و جمهوریت در اندیشه ی سیاسی آیت الله خامنه ای، سیاست متعالیه، 4(15)، 100-83.
مقیمی، غلامحسن(1385). مشروطیت، جمهوریت، اسلامیت، تهران: نشر معناگرا.
موسوی خلخالی، سید محمد مهدی(1380). حاکمیت در اسلام ، قم: نشر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم؛ دفتر انتشارات اسلامی.
موسوی خمینی، امام روح الله(1385). صحیفه امام خمینی: مجموعه آثار امام خمینی (س) (بیانات، پیام‌ها، مصاحبه‌ها، احکام، اجازات شرعی و نامه‌ها)، نوبت چهارم، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
مهرداد، محمود(1363). فرهنگ جدید سیاسی، چاپ اول، تهران: انتشارات قصّه.
واعظی، احمد(1380). ‌حکومت اسلامی، ‌قم: نشر سامیر.