جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

تبیین جامعه شناختی سیاسی نقش قدرتهای خارجی در کنشگری ژئوپلتیکی گروه‌های تروریستی (مطالعه موردی منطقه بلوچستان ایران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

رسول افضلی 1
مرجان بدیعی ازنداهی 2
حمیدرضا اله یاری 3

1 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
در بحث از فعالیت گروههای تروریستی و شبه‏نظامی در ناحیه‏ی بلوچستان که صبغه‏ی کنشگری ژئوپلیتیک و گرایشات بنیادگرایانه (ضدشیعی) دارند، نقش دولت‏های خارجی منطقه‏ای و فرامنطقه‏ای از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است؛ چون در فضای رقابتی یا خصمانه که پیرامون جمهوری اسلامی ایران در مقام یک قدرت منطقه‏ای با تمایلات غرب‏ستیزانه و ایدئولوژیک شیعی وجود دارد، بی‏ثبات جلوه دادن ایران و تهدید امنیت مرزهایش می‏تواند گامی در جهت تضعیف این کشور و تغییر احتمالی موازنه‏ی قوا به نفع خودشان باشد. سئوال اصلی تحقیق حاضر این است: قدرت‏های خارجی چه نقشی در کنشگری ژئوپلیتیکی گروههای تروریستی در بلوچستان دارند؟ فرضیه‏ای که متعاقب این سئوال مطرح می‏شود: قدرت‏های منطقه‏ای و فرامنطقه‏ای از موقعیت ژئوپلیتیک خاص بلوچستان بهره‏برداری کرده و با حمایت‏های مستقیم و غیرمستقیمِ عمدتاً مالی، از تحرکات این گروهها برای بی‏ثبات ساختن مرزهای ایران و ضربه زدن به منافع این کشور استفاده می‏کنند. نتایج تحقیق نشان می‏دهد که درهم‏تنیدگی مرزهای بلوچستان بین دو کشور ایران و پاکستان و همجواری آن با طالبان افغانستان، در کنار وضعیت اقتصادی نامطلوب و انزوای سیاسی و تبعیضات اجتماعی این ناحیه (که دارای اقلیت سنی‏ است)، به قدرت‏های خارجی اجازه‏ داده تا اغراض و هدف‏های خود را بهتر دنبال نمایند. روش تحقیق در مقاله‏ی حاضر، گردآوری اسناد و منابع موجود تاریخی و غیرتاریخی به شیوه‏ی کتابخانه‏ای و سپس تحلیل داده‏های به دست‏آمده است. 

کلیدواژه‌ها

جمهوری اسلامی ایران
بلوچستان
تروریسم
قدرت‏های خارجی
امنیت

عنوان مقاله English

Political Sociological Explanation of the Role of Foreign Powers in the Geopolitical Activism of Terrorist Groups (A Case Study of the Baluchistan Region of Iran)

نویسندگان English

Rasoul Afzali 1
Marjan Badei Aznadahi 2
Hamidreza Alah Yaari 3
1 Associate Professor of Political Geography, University of Tehran
2 Assistant Professor of Political Geography, University of Tehran
3 Doctoral student of Political Geography, University of Tehran
چکیده English

In discussing the activity of terrorist and militia groups in Baluchistan region, which have the color of geopolitical activism and fundamentalist (anti-Shia) tendencies, the role of regional and extra-regional foreign governments is of special importance; because in the competitive or hostile atmosphere that exists around the Islamic Republic of Iran as a regional power with anti-Western and Shiite ideological tendencies, making Iran appear unstable and endangering the security of its borders can be a step towards weakening this country and the possible change of the balance of power in their favor. The main question of the current research is: What role do foreign powers play in the geopolitical activism of terrorist groups in Baluchistan? The hypothesis that is raised following this question: Regional and extra-regional powers have taken advantage of the special geopolitical situation of Baluchistan and with direct and indirect support, mainly financial, they use the movements of these groups to destabilize Iran's borders and attack the country's interests. The results of the research show that the entanglement of Baluchistan's borders between the two countries of Iran and Pakistan and its proximity to the Afghan Taliban, along with the unfavorable economic situation and political isolation and social discrimination of this area (which has a Sunni minority), have given power foreign countries have allowed them to pursue their goals and objectives better. The research method in this article is to collect historical and non-historical documents and sources in a library manner and then analyze the obtained data.

کلیدواژه‌ها English

Islamic Republic of Iran
Baluchistan
terrorism
foreign powers
security
افشردی، محمدحسین و اکبری، حسین (1393). «تاثیر عوامل ژئوپلیتیکی شیعه بر توسعه نفوذ انقلاب اسلامی»، مجموعه مقالات همایش ژئوپلیتیک شیعه، تهران: انجمن ژئوپلیتیک ایران.
بشیری، قاسم و امیری، سروش (1399). «نفوذ و ظهور تروریسم و بنیادگرایان مذهبی در مناطق مرزی ایران (مورد مطالعه؛ مناطق مرزی شرق)»، فصلنامه‏ پژوهش‏های اطلاعاتی و جنایی، سال 15، شماره 3، پاییز، صص 36ـ9.
بهادرخانی، محمدرضا (1400). «تروریسم در مجموعه امنیتی خاورمیانه و پیامدهای آن بر امنیت جمهوری اسلامی ایران (2019ـ2001)»، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، بهار، شماره 103، صص 210ـ163.
پیری، محمد و دورانی، عبدالغفور (1391). «پیدایش تفکر دیوبندی در هندوستان و تاثیر آن بر بلوچستان ایران»، فصلنامه‏ مطالعات شبه قاره هند، سال 4، شماره 13، زمستان، صص 26ـ7.
التیامی‏نیا، رضا و کامران، حسن (1394). «امنیت و فضاهای پیرامونی ایران، چالش‏های پیش رو، مطالعه موردی: شرق ایران و افغانستان»، فصلنامه جغرافیا، سال 13، شماره 47، صص 357ـ325.
خالدی، حسین؛ دلالت، مراد و پناهی، حمید (1395). «تبیین ژئوپلیتیک بستر و بنیان‏های تروریسم در سیستان و بلوچستان»، فصلنامه امنیت ملی، زمستان، سال 6، شماره 22، صص 168ـ147.
شعبانی اصل، محمدرضا و پاشایی هولاسو، امین (1396). «شناسایی و اولویت‏بندی عوامل ژئوپلیتیکی موثر بر شکل‏گیری تروریسم در استان سیستان و بلوچستان با رویکرد فازی»، فصلنامه علوم و فنون مرزی، تابستان، شماره 21، صص 30ـ1.
محسنی، رضا علی (1390). «بازشناسی و تحلیل پدیده تروریسم»، فصلنامه مطالعات سیاسی، تابستان، شماره 12، صص 221ـ199.
Christensen, Janne Bjerre (2011), “Strained Alliances: Iran’s Troubled Relations to Afghanistan and Pakistan”, DIIS REPORT, 2011: 03.
Conan, Neal (2009), “Insurgent Group Jundallah Worries Iranians.” Produced by NPR. Talk of the Nation. October 26, 2009. Podcast, transcript. https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=114178606.
Faramarzi, Scheherezade (2018), “Iran’s Sunnis Resist Extremism, but for how long?”, Atlantic Council, 2018. Stable URL: http://www.jstor.com/stable/resrep16800
Fatemeh Shayan (2020), “A Critical Perspective on Terrorism: Case Study of Jundallah and Jeish ul-Adl in Iran”, Critical Studies on Terrorism, DOI: 10.1080/17539153.2020.1759956
Hardy, Roger (2010), “Profile: Iran’s Jundullah militants.” BBC News, June 20th.
Harrison, Selig. S. (2009), “Tehran’s Biggest Fear”, The New York Times, 28 December 2009.
Hussain, Zahid (2007), Frontline Pakistan. The Struggle with Militant Islam, Columbia University Press.
Kakar, Sher Ali; Abdul Manan Kakar; Adil Zaman and Mumtaz Ali Baloch (2018), “Saudi-Iranian Relations; The Proxy Conflicts and Implications for Balochistan”, Bi-Annual Research Journal “BALOCHISTAN REVIEW” ISSN 1810-2174 Balochistan Study Centre, University of Balochistan, Quetta (Pakistan) VOL. XXXVIII NO. 1, 2018.
Lynch, Colum (2010), “Ahmadinejad’s Letter to Ban Ki-moon,” Foreign Policy, April 23, 2010, https://foreignpolicy.com/2010/04/13/ahmadinejads-letter-to-ban-ki-moon/.
MESH (2009), “Iran-Pakistan pipeline: Iran’s new lifeline”, Middle East Strategy at Harvard, Harvard University Press, May 29th, 2009.
Noraiee, Hoshang (2005), “Sunni Militants in Iran: Activities, Ideological Sources and Political Strategies” International Research Journal of Social Sciences, Vol. 4(3), March 2005, 79-87.
Ommani, Ardeshir (2007), “U.S. Support for Terrorism Targeting Iran”, Tehran Times, April 24, 2007, NewsBank; “U.S. Terrorism,” Iran News, February 19, 2007, NewsBank. 
Rosie, G. (1987), The Dictionary of International Terrorism, New York: Paragon House.
Roy O. (2001), “Has Islamism a future in Afghanistan?” W. Maley and W. Maley. L. (Ed.). Fundamentalism Reborn? Afghanistan and the Taliban, London: Hurst and Company.
Ryan, Maria (2002), “Inventing the ‘Axis of Evil’: The Myth and Reality of U.S. Intelligence and Policy-Making After 9/11,” Intelligence and National Security 17, no. 4 (December 1, 2002).
Seymour M. Hersh (2006), “The Iran Plans,” The New Yorker, April 10, https://www.newyorker.com/magazine/2006/04/17/the-iran-plans.
Ur Rehman, Zia (2014), “The Baluch insurgency: linking Iran to Pakistan”, NOREF Report, May 2014.
Warnaar, Maaike (2011), “So Many Similarities: Linking Domestic Dissent to Foreign Threat in Iran”, Working paper, Knowledge Program Civil Society in West Asia, March 2011, 8, https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/32220/WP%2020%20Warnaar.pdf?sequence=1. 

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما