بررسی جامعه شناسی موانع ساختاری توسعه در ایران بعد از انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای گروه جامعه شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه جامعه شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه جامعه شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده
با مطالعه برنامه‌های توسعه و نتایج بدست آمده درایران بعد از انقلاب می توان گفت که کشور ایران به رغم برخورداری از یک غنای منابع طبیعی و دسترسی به منابع معدنی نفت و گاز، هنوز از نظر اقتصادی در زمره کشورهای توسعه یافته جهان به شمار نمی آید. لذا هدف این مقاله بررسی جامعه شناسی مهم ترین موانع ساختاری توسعه اقتصادی در ایران بعد از انقلاب اسلامی است. رویکرد پژوهش حاضر کیفی و به لحاظ هدف کاربردی است. در این پژوهش جهت گردآوری اطلاعات در زمینه مبانی نظری و ادبیات تحقیق و همچنین پیشینه موضوع تحقیق از مطالعات کتابخانه ای استفاده شد که بر اساس روش تحلیل مضمون شاخص هایی از دیدگاه نظری با نقاط مورد توجه تحقیق و مولفه‌های آن تناسب داشته اند استخراج و در قالب الگو ارائه شد. در ابتدا نظریه‌های توسعه اقتصادی (نظریه نوسازی، نظریه وابستگی، نظریه نظام جهانی، نظریه دولت رانتیر، نظریه روستو، نظریه تودارو، نظریه توسعه لوئیس) مورد مطالعه قرار گرفتند سپس برنامه‌های توسعه پس از انقلاب اسلامی که شامل شش برنامه می باشند تحلیل و واکاوی شدند کم و کیف این برنامه ها یکسان نبوده و تفاوت‌هایی داشته‌اند. در مجموع با توجه به بررسی و مطالعه ادبیات نظری پژوهش پیرامون بررسی جامعه شناسی موانع ساختاری توسعه در ایران بعد از انقلاب اسلامی الگویی به منظور دستیابی به توسعه اقتصادی ترسیم نمود که شامل توسعه سیاسی، اصلاح سیاست های پولی و قیمتی، توسعه تجارت جهانی و جذب سرمایه، کاهش حجم دولت و تقویت اقتصاد خصوصی، افزایش بهره‌وری و تدوین برنامه جامع فقرزدایی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

A Sociological Investigation Structural Obstacles to Development in Iran after the Islamic Revolution

نویسندگان English

Mahdi Khorshidi Azad 1
Zahra Hazrati Someeh 2
Sasan vadièa 3
1 PhD Student, Department of Sociology Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Sociology Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Sociology Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

By examining the development plans and their results in Iran after the revolution, we can say that despite an abundance of natural resources and access to mineral resources of oil and gas, Iran is still not a developed country in the world economically. Therefore, this article delves into the most important structural obstacles to economic development in Iran after the Islamic Revolution. The research approach is qualitative. In terms of purpose, it is applied research. It used library studies to collect information on theoretical foundations and research literature, as well as the background of the research subject. It drew out some indicators that were theoretically relevant to the research and its components and displayed them in a pattern. First, we studied the economic development theories (modernization theory, dependency theory, world system theory, rentier government theory, Rostow's theory, Todaro's theory, and Lewis's development theory), then analyzed the development programs after the Islamic revolution, which include six programs. These programs were not similar and had variations and differences. The research drew a model to achieve economic development according to the review of the theoretical literature of the research on the sociology of the structural obstacles to development in Iran after the Islamic Revolution. It includes political development, reforming monetary and price policies, developing global trade and absorbing capital, reducing the size of the government and strengthening the private economy, increasing productivity, and developing a comprehensive plan for poverty alleviation.

کلیدواژه‌ها English

structural obstacles
development
sociological theories
government
Iran after the Islamic Revolution
احتشامی، انوشیروان (1378). سیاست خارجی ایران در دوران سازندگی: اقتصاد، دفاع، امنیت، ترجمه ابراهیم متقی و زهره پوستین­چی، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
ازکیا، مصطفی (1370). «مراکز خدمات کشاورزی به مثابه الگوی توسعه روستایی»، نشریه نامه علوم اجتماعی، 2(2).
افتخاری، اصغر (1384). «سرمایه اجتماعی: اعتماد، دموکراسی و توسعه» تألیف: کیان تاجبخش، فصلنامه دانش سیاسی، 2(1).
بهشتی، محمدباقر (1378). تاثیر ارزیابی برنامه­های گذشته در تدوین برنامه های آینده ایران، مجموعه مقالات همایش پنجاه سال برنامه­ریزی توسعه در ایران، برگزارکنندگان: دانشگاه علامه طباطبایی، سازمان برنامه و بودجه، تهران: انتشارات مرکز تحقیقات اقتصاد ایران.
خورشیدی آزاد، مهدی؛ حضرتی صومعه، زهرا و ودیعه، ساسان (1400). «شناسایی مولفه های اثر گذار بر عدم تحقق توسعه اقتصادی در جمهوری اسلامی ایران»، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(2).
دین پرست فائز، ساعی علی (1391). «دولت رانتیر و سیاست‌گذاری توسعه: تحلیل موانع توسعه اقتصاد ملی در ایران (۱۳۶۸- ۱۳۸۴)»، جامعه‌شناسی تاریخی، ۴(۲).
رفعتی، محمدرضا (1370). «بازرگانی داخلی: صادرات و سیاستهای ارزی اخیر»، بررسی های بازرگانی، 49(1).
زکوی، مهدی و الفتی، حسن (1400). «بررسی اخلاق حرفه‌ای قضا پس از انقلاب اسلامی»، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 2(3).
عظیمی، حسین (1380). «شرایط و سیاست­های اقتصادی در دوره جنگ ایران و عراق»، فصلنامه مطالعات دفاعی و امنیتی، 8(27).
کاتوزیان، همایون (1397). نظریه حکومت استبدادی و جامعه کوتاه مدت. جامعه شناسی تاریخی، 10(2).
محتشم دولتشاهی، طهماسب (1387). مبانی علم اقتصاد، تهران: نشر پژمان، چاپ بیست و هشتم.
نادری، عزت‌الله و سیف‌نراقی، مریم (1385). روشهای تحقیق در علوم انسانی (با تاکید بر علوم تربیتی)، تهران: نشر بدر.
Furtado, C. (2018). Economic Development of Latin America. In Promise of Development Routledge.
Palvia, P., & Baqir, N., & Nemati, H. (2018). ICT for socio-economic development: A citizens’ perspective. Information & Management, 55(2): 160-176.
Castellanos, CB. (2018). World‐Systems Theory. The International Encyclopedia of Anthropology.
Khan, Z., & Slavador, M. (2017). Summarizing the Miscellaneous Criticism on Rostow’s Model of Economic Growth: An Overview. International Journal of Social Science & Economic Research, 2(2): 2301-2312.
Park, TG. (2001). WW Rostow and economic discourse in South Korea in the 1960s. Journal of International and Area Studies, 6(2): 55-66.
Parr, JB. (2001). On the regional dimensions of Rostow's theory of growth. Review of Urban & Regional Development Studies, 13(1): 2-19.
Coccia, M. (2019). Theories of Development. Global Encyclopedia of Public Administration, Public Policy, and Governance.
Knight, J. (2020). A Tale of Two Countries and Two Stages: South Africa, China and the Lewis Model. South African Journal of Economics.