ضرورت مختصات‌شناسی حکومت رضا شاه در ایمن‌سازی جامعه ایرانی در مواجهه با جنگ شناختی دشمن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ، تمدن و انقلاب اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری رشته جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

چکیده
در سالهای اخیر و به حسب وقوع برخی از اجتماعات اعتراضی شعارهایی در تمجید از حکومت رضا شاه سر داده می‌شود. شعارهایی که بیش از هر چیز بر عدم آگاهی دقیق جامعه ایرانی از مختصات واقعی حکومت رضا شاه و جنگ شناختی دشمن تاکید دارد. حکومتی که دوست و دشمن منصف بازگشت بدان و مشابه آن را ارتجاع می‌دانند. فارغ از طرح هدفمند و برنامه‌ریزی‌شده اینگونه شعارها توسط برخی گروه‌های اپوزسیون و برانداز، نباید از تمایل بخشی از جامعه ایرانی به این حرکت ارتجاعی غفلت شود. تمایلی که بیش از هر چیز از فقدان درک و آگاهی جامعه نشات گرفته و مصداقی از موفقیت جنگ شناختی دشمن است. موضوعی که انجام پژوهش‌هایی دقیق درباره ماهیت حکومت رضا شاه را ضروری می‌سازد. بسیاری از اندیشمندان حکومتهای دیکتاتوری را با توجه به ماهیتشان به انواع مختلفی تقسیم کرده اند. بر همین مبنا سئوال اصلی پژوهش حاضر جایابی دقیق حکومت رضا شاه از این منظر است. شواهد و قرائن موجود نشان از آن دارد که حکومت دیکتاتوری رضا شاه به‌رغم داشتن برخی از مشخصه های مشترک تمام دیکتاتوری ها با این حال انطباق کاملی با دیکتاتوری نظامی دارد. در این پژوهش تاریخی و توصیفی-تحلیلی تلاش شده تا با استناد به برخی اسناد جدید تاریخی بعد از بحثی نظری درباره شاخصه های حکومتهای دیکتاتوری و انواع دیکتاتوری ها، دیکتاتوری نظامی رضا شاه در ذیل سه شاخصه «همیشگی بودن جنگ و منازعه در سپهر زیست اجتماعی»، «تقدیس ارتش و قوای نظامی» و «ایجاد یک جامعه میلیتاریستی» مورد بررسی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Recognizing the dimensions of Reza Shah's government and securing the Iranian society against the enemy's cognitive warfare

نویسندگان English

javad haghgoo 1
hosein molaei 2
1 Assistant Professor of the Department of History, Civilization and Islamic Revolution, University of Tehran
2 PhD student of Political Sociology, Allameh Tabatabai University
چکیده English

In recent years, with the occurrence of some popular protests, slogans have been chanted in support of Reza Shah's government. Slogans that above all emphasize the lack of accurate knowledge of the Iranian society about the real coordinates of Reza Shah's government and the enemy's cognitive war. A government that friends and enemies consider fair return to it and similar to it as backward. Regardless of the purposeful and planned design of such slogans by some opposition groups and Branda, the desire of a part of the Iranian society for this reactionary movement should not be neglected. A desire that originates above all from the lack of understanding and awareness of the society and is an example of the success of the enemy's cognitive warfare. An issue that makes it necessary to carry out detailed research on the nature of Reza Shah's government. Many thinkers have divided dictatorial governments into different types according to their nature. Based on this, the main question of the current research is the exact location of Reza Shah's government from this point of view. The available evidence shows that Reza Shah's dictatorial government, despite having some common characteristics of all dictatorships, is in full compliance with the military dictatorship. In this historical and descriptive-analytical research, an attempt has been made to cite some new historical documents, after a theoretical discussion about the characteristics of dictatorial governments and the types of dictatorships, the military dictatorship of Reza Shah under the three indicators of "the perpetuity of war and conflict in the bio-social sky" ", "sanctity of the army and military forces" and "creating a militaristic society" should be examined.

آبراهامیان، یرواند (1395). ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی، چاپ بیست و چهارم، تهران: نشر نی.
اتابکی، تورج (1388). مدرن سازی در ایران و ترکیه، تهران، اعتماد ملی.
آرشیو اسناد موسسه مطالعات تاریخ معاصر (متما)، شماره بازیابی : (پ0-0-47307-0)
آرشیو اسناد موسسه مطالعات تاریخ معاصر(متما)، شماره بازیابی: (پ0-0-47315-0)
آرشیو اسناد موسسه مطالعات تاریخ معاصر(متما)، شماره بازیابی: (پ0-0-47319-0)
آرشیو اسناد وزارت دفاع ج.ا.ا (ودجا). بخش تشریفات، زونکن 6، پرونده 678.
بابایی، علی (1382). فرهنگ روابط بین الملل، تهران، مرکز چاپ وزارت خارجه.
بشیریه، حسین (1382). آموزش دانش سیاسی، تهران: نشر نگاه معاصر.
بصری علی (1335). یادداشتهای رضاشاه، ترجمه محمد حسین استخر، تهران: نشر مطبوعات.
البصری علی (1350). یادداشتهای اعلیحضرت رضاشاه کبیر در زمان ریاست الوزرایی و فرماندهی کل قوا، ترجمه شهرام کریملو، ستاد بزرگ ارتشتاران.
بنی احمد، احمد (1356). تاریخ شاهنشاهی پهلوی، جلد اول چاپ اول.
بهار، ملک الشعراء (1362). تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران: انقراض قاجاریه،  جلد دوم، تهران: انتشارات امیر کبیر.
بیگلری، حیدر قلی (2535). رضاشاه کبیر را بهتر بشتاسیم، چاپخانه خرمی.
پازارگاد، بهاءالدین (1343). مکتبهای سیاسی. تهران، اقبال.
پسیان، معتضد و نجفقلی، خسرو (1382). از سواد کوه تا ژوهانسبورگ؛ زندگی رضا شاه پهلوی، تهران: نشر ثالث.
پهلوی، محمدرضا (1350). ماموریت برای وطنم، شرکت سهامی کتابهای جیبی، چاپ سوم.
جهانبانی، امان الله (1345). خاطراتی از دوران درخشان رضاشاه کبیر: نبرد شکریازی و ساری‌داش، بی جا، بی نا.
رضاشاه (2535)، سفرنامه مازندران ( 1305). تهران: مرکز پژوهش و نشر فرهنگ سیاسی دوران پهلوی.
طلوعی، محمد (1372). پدر و پسر: ناگفته­ها از زندگی و روزگار پهلوی، تهران: نشر علم.
عاقلی، باقر (1377). رضا شاه و قشون متحدالشکل، تهران، نامک.
عالم، عبدالرحمن (1385). بنیادهای علم سیاست، تهران: نشر نی.
غنی، سیروس (1377). بر آمدن رضاخان افتادن قاجار و نقش انگلیسیها، ترجمه حسن کامشاد، تهران: انتشارات نیلوفر، چاپ اول.
فاستر، مایکل ب (1361). خداوندان اندیشه سیاسی، ترجمه جواد شیخ‌الاسلامی، تهران: امیرکبیر.
ماکیاولی، نیکولو (1366). شهریار، ترجمة داریوش آشوری. تهران: نشر پرواز.
مجله پهلوی، شماره 1، صفحه 1، اسد 1302.
مجله پهلوی، شماره مسلسل 60، آذر 1304، ص 1 ضمیمه
مجله قشون، شماره دو، سال 1300،(سه­شنبه 30 جمادی الثانی 1340 برابر با 9 برج حوت 1300) ص 2.
مسکوب شاهرخ (1373). داستان ادبیات و سرگذشت اجتماع، تهران: فروزان روز.
ناشناس (1367). گذشته چراغ راه آینده: ایران در فاصله دو کودتا، چاپ پنجم، تهران: انتشارات ققنوس.
ناشناس (1346). عصر پهلوی، تهران: وزارت اطلاعات.
نشریه قشون، سال 1300، شماره 2، ص 1.
Ansari, Ali (2003), Modern Iran since 1921: The Pahlavis and After, Harlow: Longman.
Boroujerdi, Mehrzad, "Triumphs and Travails of Authoritarian Modernisation in Iran," in Stephanie Clinton, Jerome W (translator) (1999), In the Dragon's Claws: The Story of Rostam and Esfandiyar from the Persian Book of Kings, Washington, DC: Mage Publishers.
Cottrell, Alvin J, "Iran's Armed Forces under the Pahlavi Dynasty," in George Lenczowski, ed. (1978), Iran Under the Pahlavis, Stanford: Hoover Institution Press.
Cronin, ed. The Making of Modern Iran: State and Society under Riza Shah, 1921-1941 (London: Routledge, 2003)
Ford, G. S (1939) Dictatorship in the Modern World, NewYork: University of Minnosota press.
Limbert, John (1987), Iran: At War With History, New York: Westview Press.