شکاف سیاسی_ فکری و بحران اعتماد سیاسی و نهادی در ایران از دهه 1370تا 1400

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد علوم سیاسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه شیراز ، شیراز ، ایران

3 کاندیدای دکتری تخصصی علوم سیاسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده
ظهور و بروز شکاف‌های اجتماعی در ظهور جریان های سیاسی- اجتماعی، تعیین نوع نظام های سیاسی، حزبی، انتخاباتی و ماهیت و فرایند رقابت ها و غیره موثر بوده اند. رقابت سیاسی - اجتماعی تشکل های سیاسی- حزبی و مدنی و جریان های سیاسی- اجتماعی در جوامع مدرن و مدعی دموکراسی، گریزناپذیر است. این پژوهش با روش تبیینی- تحلیلی و توصیفی به دنبال پاسخ به این پرسش اساسی است که چرا مشارکت و رقابت ها جریان های سیاسی، اجتماعی و فکری در ایران عمدتا به بحران اعتماد نهادی ( به نهادهای مدنی و تشکل های سیاسی) از میانه دهه 1370 تا سال 1400 انجامیده است؟ فرضیه پژوهش آن است که دوقطبی شدگی نامنعطف و رقابت های سیاسی قدرت طلبانه، قانون گریز، ناشفاف، نانهادمند و نامتعهدانه به اصول و اخلاق مدنی و دموکراتیک، استقلال و انسجام ملی منجر به بحران اعتماد نهادی به حکومت و نهادهای مدنی عدم پویایی سیاسی مسالمت آمیز در پویش یا فرایندهای سیاسی کشور شده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که دو قطبی شدگی بین دو جریان اجتماعی و سیاسی رقیب اصولگرا و اصلاح طلب منجر به تزلزل های نسبی در سامان سیاسی - اجتماعی جامعه، کاهش قابل توجه سرمایه‌ اجتماعی با محوریت اعتماد عمومی به جریان های سیاسی- حزبی و حتی حکومت شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The political_ intellectual gap and the crisis of political and institutional trust in Iran from the 1990s to the 2010s

نویسندگان English

Khalilallah Sardarnia 1
Hafizollah Rostam Yeganeh 2
Jamil Ghoreyshi 3
1 Prof of University
2 Master of Political Science, University of Shiraz، Shiraz, Iran
3 PhD candidate of Political Science at University of Shiraz
چکیده English

The emergence of social divisions have been effective in the emergence of social-political currents, determining the type of political, party, electoral systems and the nature and process of competitions, etc. Political-social competition of political-party and civil organizations and political-social currents in modern societies claiming democracy is inevitable. This thesis seeks to answer this basic question with explanatory-analytical and descriptive method, why the participation and competition of political, social and intellectual currents in Iran is mainly due to the crisis of institutional trust (to civil institutions and political organizations) since the middle of the 1370s. Has it lasted until 1400? The hypothesis of the research is that inflexible polarization and power-hungry, law-abiding, non-transparent, unorganized and non-committed to civil and democratic principles and ethics, national independence and cohesion lead to a crisis of institutional trust in the government and civil institutions, lack of peaceful political dynamism. It has been in the political processes of the country. The findings of this research show that the polarization between two competing social and political currents, fundamentalist and reformist, leads to relative instability in the social-political system of the society, a significant decrease in social capital centered on public trust in political-party currents and It has even been ruled.

کلیدواژه‌ها English

social gaps
institutional trust
crisis of trust
polarization
Iran
اثنی عشری، شهراد (1385). «اصلاح‌طلبان از اوج تا افول» ماهنامه گزارش، شماره ۱۵۳
اخوان کاظمی، بهرام (1380). علل ناکارآمدی احزاب سیاسی در ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
آزاد ارمکی، تقی و کمالی، افسانه (1383). «اعتماد، اجتماع و جنسیت»، مجله جامعه شناسی ایران، سال 2، شماره 5.
ازکیا، مصطفی و غفاری، غلامرضا (1384). جامعه شناسی توسعه، تهران: نشر کیهان.
اسکیدمور، ویلیام (1385). تفکر نظری در جامعه‌شناسی، علی‌محمد حاضری و دیگران، قم: پژوهشکده علوم و فرهنگ اسلامی، چاپ اول.
اصغری، حرمت و اسدی، اسماعیل(1392). «تاثیر پاسخگویی بر اعتماد عمومی و اعتماد سیاسی (مورد مطالعه: سازمان‌های دولتی ایران)»، نشریه خط مشی گذاری عمومی در مدیریت، سال چهارم، شماره ۹، بهار و تابستان.
اطاعت، محمدجواد (1383). «نتخابات و نظارت شورای نگهبان»، نشریه حقوق اساسی، شماره2.
افشانی، علیرضا؛ احمدی، اصغر؛ نوریان نجف آبادی، محمد و زارعان، احمد (1391). «تحلیلی بر رابطه بین میزان دینداری و میزان اعتماد اجتماعی»، مطالعات امنیت اجتماعی، شماره 29.
باقری، محمد امین؛ سیف الهی، سیف الله؛ شهبازی، مظفرالدین و باصری، علی (1401). «مطالعه‌ی جامعه شناختی تحولات سبک زندگی ایرانی- اسلامی در بین خانواده‌های ایرانی از انقلاب اسلامی سال 1357 تا کنون: وفاق، تفاوت یا شکاف ارزشی؟ (مطالعه موردی: خانواده های ساکن شهر اراک)»، پژوهش‌های انقلاب اسلامی، دوره 11، شماره 3.
بشیریه، حسین (1381). دیباچه­ای بر جامعه شناسی سیاسی ایران: دوره جمهوری اسلامی، تهران: نگاه معاصر.
بشیریه؛ حسین (1389). جامعه شناسی سیاسی: نقش نیروهای اجتماعی سیاسی، چاپ هجدهم، تهران: نشر نی.
بهستانی، مجید و عباس زاده، مرتضی (1401). «تحلیل تنش میان سیاست‌های هویتی اسلام حکومتی و اسلام سازمانی (از 1357 ه.ش تا 1360ه.ش)»، پژوهش‌های انقلاب اسلامی، دوره 11، شماره3.
بوردیو ،پیتر (1389). شکل‌های سرمایه در سرمایه اجتماعی: اعتماد، دموکراسی و توسعه، ترجمه: کیان تاج‌بخش، تهران: نشر شیرازه.
جابر انصاری، محمدرضا؛ نجف بیگی، رضا و الوانی، سید مهدی (1397). «راهکارهای ارتقای اعتماد عمومی به سازمانهای دولتی»، دو فصلنامه مطالعات قدرت نرم، دوره 6، شماره 15.
خضری، محمد (1385). «دولت و سرمایه اجتماعی»، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال نهم، شماره ۳۱.
خواجه سروی، غلامرضا (1382). رقابت سیاسی و ثبات سیاسی در جمهوری اسلامی ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
دارابی، علی (1382). سیاستمداران اهل فیضیه: نقد و پیشینه و عملکرد جامعه روحانیت مبارز تهران: سیاست، چاپ دوم.
دیلینی، تیم (1388). نظریه‌های کلاسیک جامعه‌شناسی، بهرنگ صدیقی و وحید طلوعی، تهران، نی، چاپ دوم.
ربانی خوراسگانی، علی و میرزایی محمد (1394). «تحلیل تقابل گفتمانی اصولگرایی و اصلاح طلبی در دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری»، فصلنامه جامعه شناسی کاربردی، سال بیست و ششم، شماره ۶۰، زمستان.
ریترز، جورج (1394). نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاتی، تهران: انتشارات علمی، چاپ ۴.
زتومکا، پیتر (1384). اعتماد یک نظریه جامعه شناختی، ترجمه فاطمه گلابی، تهران، انتشارات گلابی.
زیدآبادی؛ احمد، شکاف‌های اجتماعی در اسرائیل، شماره 10 چشم انداز ایران.
سردارنیا، خلیل‌الله و دیگران (1388). «تاثیر حکمرانی خوب و سرمایه اجتماعی بر اعتماد سیاسی: مطالعه موردی؛ شهرهای مشهد و سبزوار»، پژوهش‌نامه علوم سیاسی، سال پنجم، شماره ۱۷، زمستان. 
سردارنیا، خلیل الله (1393). «تحلیل جامعه شناختی نهادینه نشدن و ناکامی تحزب در ایران در سده اخیر»، پژوهش‌های تاریخی، سال ششم، شماره چهارم، زمستان.
طالبی، ابوتراب؛ حیدری، سیامک و فاطمی نیا، سیاوش (1387). «عوامل موثر بر اعتماد سیاسی: پیمایش در میان دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف»، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال سوم.
طرح‌های ‌ملی‌ وزارت ‌فرهنگ‌ و ارشاد اسلامی (1383). اعتماد به نیروی انتظامی: نتایج پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان (موج اول و دوم).
عبداللهی، محمد (1397). «مبانی و چالش‌های سیاست خارجی ایران در دوران ریاست جمهوری روحانی»، ششمین کنگره بین المللی توسعه و ترویج علوم و فنون بنیادین در جامعه.
کلمن، جیمز (1390).  بنیادهای نظریة اجتماعی، ترجمة منوچهرصبوری، تهران: نشر نی.
کلمن؛ جیمز سیموئل (1377). بنیادهای نظریه اجتماعی، ترجمه منوچهر صبوری، چاپ سوم، تهران: نشر نی.
کوزر، لوئیس و روزنبرگ برنارد (1378). نظریه‌های بنیادی جامعه‌شناختی، فرهنگ ارشاد، تهران: نی، چاپ اول.
نوریس پیپا، آر.کدی نیکی و دیگران (1388). جامعه شناسی سیاسی شکاف‌های اجتماعی چاپ اول، نگارش و برگردان: پرویز دلیرپور و علیرضا سمیعی اصفهانی، تهران: انتشارات کویر.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (1381 ). ارزش ها و نگرش های ایرانیان، دفتر طرح های ملی، ویرایش اول، تهران.
Coleman, James S. (1990). Foundations of Social Theory. Cambridge MA: The Belknap press of Harvard University press.
Coleman, James Samuel (1994), Foundations of Social Theory, Harvard University Press.
Delhey, J., and Newton, K. (2003). “Who trusts? The origins of social trust in seven societies” European Societies, 5,2: 93-137.
Manza, jeff and Brooks, Clem. (1999), Social cleavages and political change, Oxford, Oxford University Press.
March, J.G &.Olsen J.P. (1989), "Rediscovering of institution, the organizational Basis of politics", New York, free press.
Pour_Ahmadi, Hossein and Mohseni, Sajjad, (2012), “ The Obama and Securitization of Iran Nuclear Energy program, Iranian Review of Foreign Affairs, Vol 3, No2.
putnam, Robert D .(1993). Making Democracy Work: Civic Traditions in Modern Italy. SIGrinceton: SIGrinceton University press.
putnam, Robert D .(2000) .Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. New York: Simon & Schuster.
putnam, Robert D., and Lewis D. Feldstein .(2003). Better Together: Restoring the American Community. New York: Simon and Schuster.
R.L. Cole,(1973), "Toward a Model of Political Trust: A Causal Analysis". American Journal of Political Science, Vol 17, No 4.
Turner, Jonathan H. (1999). Toward a General Sociological Theory of Emotions.
Warnaar, maaike. (2013). Iranian Foreign Policy during Ahmadinejad: Ideology and Action, Macmillan, Macmillan Press.