چالش جهانی شدن برای نظریۀ حقوق شهروندی در گفتمان انقلاب اسلامی و قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

2 استادیار گروه حقوق عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم ، ایران

3 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی ، قم، ایران

چکیده
مسئلۀ شهروندی و حقوق ناشی از آن یکی از جدی‌ترین مسائل حوزۀ عمومی عصر جدید است که تقریباً همۀ دولتها با آن روبرو هستند. امواج جهانی شدن و رشد نیروهای اجتماعی مطالبه‌گر بر شدت اهمیت این مسئله افزوده است. مقاله توصیفی تحلیلی بوده و از روش کتابخانه‌ای استفاده شده است. شهروندیِ عصر جهانی‌شده از یک سو مطالبات داخلی دارد و از سویی دیگر همگام با تحولات جهانی مطالباتِ فراملی را تبدیل به مسائل فروملی می‌کند. پرسش اصلی این مقاله در همین راستا این است که جهانی شدن با توجه به نظریۀ حقوق شهروندی چه چالشهایی برای گفتمان انقلاب اسلامی و قوۀ قضاییه ایجاد می‌کند. فرضیۀ تحقیق این است که ایران نیز در امواج جهانی شدن قرار دارد و این پدیده بر مسائل شهروندی اثر گذشته و برای قوۀ قضاییه و گفتمان انقلاب اسلامی چالشهایی را ایجاد می‌کند. نتایج تحقیق نشان داده است که قوۀ قضاییه بایستی برای مقابله با چالشهای برآمده از جهانی شدن در حوزۀ حقوق شهروندی تعامل منعطف‌تری با بسترهای اجتماعی‌اش داشته باشد و با اتکای بر ظرفیت فقه پویای شیعه این امور مستحدثه را حل و فصل کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Globalization as a Challenge to the Citizenship Rights Theory in the Islamic Revolution Discourse and the Islamic Republic’s Judiciary Iran

نویسندگان English

Seyed Mehdi Qurashi 1
Hojatollah Ebrahimian 2
Maqsood Ranjbar 3
1 PhD student, Department of Public Law, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
2 Assistant Professor, Department of Public Law, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
3 Assistant Professor, Department of Political Science, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
چکیده English

The issue of citizenship and relevant rights constitute one of the most critical issues of the new age public domains which has involved almost all nations. The spread of globalization and development of demanding social forces have increased the significance of this issue. This article is descriptive-analytical and uses a library method. The citizenship of the globalized age has, on the one hand, involved domestic demands, and, on the other hand, transformed trans-national demands into sub-national issues, consistent with global demands. The main question of this article is: What challenges has globalization brought about for the Islamic Revolution discourses and the Judiciary, considering the citizenship rights theory? The research theory states that Iran is also subjected to the waves of globalization and this phenomenon has affected citizenship rights, thus causing challenges for the Judiciary and the Islamic Revolution discourse. Results from this article show that the Judiciary needs to have a more resilient interaction through its social context against the challenges arising from globalization in the area of citizenship rights domain, and to resolve these novel issues by relying on the dynamic capacity of the Shia jurisprudence.

جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1378). مبسوط در ترمینولوژی، تهران: نشر گنج دانش.
دگویر، استفان (1398). حقِّ حق داشتن، ترجمۀ حسین پیران، تهران: نشر نو.
راسخ، محمد (1382). «تئوری حق و حقوق بشر بین‌الملل»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 41.
راسخ، محمد (1395). حق و مصلحت (مقالاتی در فلسفۀ حقوق) تهران: نشر نی.
ساکت، محمدحسین (1376). شخصیت و اهلیت در حقوق مدنی، مشهد: انتشارات گوتنبرگ.
السان، مصطفی (1387). «حقوق شهروندی از چشم انداز نظریه شهروندی جهانی و قوانین و مقررات ایران»، مجلۀ حقوق بشر، سال سوم، پاییز و زمستان، شماره 2 (پیاپی 6).
شریفی‌طرازکوهی، حسین (1377). حقوق‌بشر در پرتو تحولات بین‌المللی، تهران: انتشارات دادگستر.
شفیعی، محمود (1399)، «حقوق شهروندی؛ از مطالبه عمومی تا نهادسازی (بررسی امکان تشکیل وزارت خانه حقوق شهروندی)»، پژوهشنامه حقوق بشری، 22(20)، صص 55-74.
طاهری، محسن (1395). «نقد و بررسی جایگاه حقوق شهروندی در نظام حقوقی ایران با نگاهی به منشور حقوق شهروندی»، دومین همایش ملی تببین حقوق شهروندی، ارومیه.
فالکس، کیث (1381). شهروندی، ترجمۀ محمد تقی دلفروز، تهران: نشر کویر.
فرهادی محلی، علی (1390). «بررسی تحلیلی پدیده جهانی شدن با تمرکز بر حوزه فرهنگ»، مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 2(5)، صص 63-96.
قاضی، ابوالفضل (1383). بایسته‌های حقوق اساسی، تهران: نشر میزان.
قرشی، سید مهدی؛ ابراهیمیان، حجت‌الله و رنجبر، مقصود (1401). «بررسی نقش قوه قضائیه در حفظ حقوق شهروندی در جمهوری اسلامی ایران در چارچوب رویکرد حکمرانی خوب»، رهیافت انقلاب اسلامی، 16(58)، صص 27-46.
گیدنز، آنتونی (1377). جامعه شناسی، ترجمۀ منوچهر صبوری، تهران: نشر نی.
گیدنز، انتونی (1382). فراسوی چپ و راست، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران: نشر علمی.
گیدنز، آنتونی (1390). تجدد و تشخص، ترجمۀ ناصر موفقیان، تهران: نشر نی.
گیدنز، آنتونی (1392). پیامدهای مدرنیّت، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران: نشر مرکز.
محسنی، رضا علی (1389). «ابعاد و تحلیل حقوق شهروندی؛ راهکارهایی برای تربیت و آموزش حقوق شهروندی»، فصلنامه مطالعات سیاسی، 3(10)، صص 117-144.
مهربانی‌مجد، لیلا (1399). «حقوق شهروندی و سازمانی در نظام اداری ایران»، فصلنامه تخصصی مطالعات و پژوهش‌های اداری، 7(3)، صص 28-47.