جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

انقلاب اسلامی ایران، ظهور ژئوپلیتیک شیعه، تغییر موازنه قدرت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دیان جانباز 1
محسن رحمانی 2
کاظم عالی بیگی 3

1 دانش آموخته دکتری روابط بین الملل دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد مطالعات منطقه ای ایران دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 دانشجوی دکتر مطالعات منطقه ای دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

چکیده
ژئوپلیتیکی شدن تشیع پس از انقلاب اسلامی و در پی آن، گسترش نقش و عملکرد ایران در روابط بین الملل خاورمیانه، تشیع به یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار دنیای ژئوپلیتیک تبدیل شد. تشکیل یک حکومت شیعی با رهبری علمای دینی در کشوری بزرگ و با اکثریت شیعه، هرگز درگذشته روی نداده بود. به‌این‌ترتیب، انقلاب ایران کانون توجه ای برای زنده کردن و رواج هویت دینی شیعیان و حتّی در نگاهی کلی‌تر، هویت دینی مسلمانان پدید آورد و موجب ظهور دولت‌ها و جنبش‌های شیعی در منطقه خاورمیانه گردید که در پی آن موازنه قدرت در این منطقه را دگرگون یا به عبارتی متحول ساخت که نتیجه آن افزایش قدرت و نفوذ شیعیان در تحولات منطقه است. براین اساس تبیین این تحولات در چارچوب ژئوپلیتیک شیعه، موضوع مورد بحث این مقاله است. 

کلیدواژه‌ها

انقلاب اسلامی
تشیع
ژئوپلیتیک
موازنه قدرت

عنوان مقاله English

The Islamic Revolution of Iran, the emergence of Shiite geopolitics, the change of the balance of power

نویسندگان English

Diane Janbaz 1
Mohsen Rahmani 2
Kazem Aali Beigi 3
1 PhD student in International Relations, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Master of Regional Studies in Iran, Shiraz University, Shiraz, Iran
3 Student of Regional Studies, Imam Hossein University, Tehran, Iran
چکیده English

The geopoliticalization of Shiism After the Islamic Revolution and the subsequent expansion of Iran's role and function in international relations in the Middle East, Shiism became one of the most important and influential factors in the geopolitical world. The formation of a Shiite government led by religious scholars in a large Shiite-majority country had never happened in the past. Thus, the Iranian revolution focused on reviving and popularizing the Shiite religious identity and, even more generally, the Muslim religious identity, and led to the emergence of Shiite governments and movements in the Middle East, which in turn shifted the balance of power in the region. He changed the phrase, which resulted in an increase in the power and influence of the Shiites in the developments in the region. Therefore, explaining these developments in the context of Shiite geopolitics is the subject of this article.

کلیدواژه‌ها English

Islamic Revolution
Shiism
Geopolitics
Balance of Power
  • امام خمینی، سید روح‌الله (1385). صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی(ص)، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، جلد12.
  • انوشه، ابراهیم (1388). «جنگ سی‌وسه روزه لبنان و بازیگران آن»، فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، سال اول، شماره اول.
  • آیتی، علیرضا (1382). «بررسی روابط ایران و عراق جدید»، رویدادها و تحلیل‌ها، شماره 720.
  • توال، فرانسوا (1382). ژئوپلتیک، ترجمه کتایون باصر، تهران: ویستار.
  • حافظ نیا، محمدرضا (1385). اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، مشهد: انتشارات پاپلی.
  • رحمانی واسوکلایی، محسن (1393). «الگوهای رقابت راهبردی ایران و عربستان و امنیت منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران»، پایان نامه کارشناسی ارشد مطالعات منطقه ای، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز.
  • صحفی، محمد (1380). ژئوپلتیک فرهنگی و مسئله امنیت ملی، تهران: شمسا.
  • فاضل ینیا، نفیسه (1385). «ژئوپلیتیک شیعه و مسئله‌ی امنیت ملی ایران»، فصلنامه تشیع شناسی، سال چهارم، شماره‌ی 13.
  • گلشنی علیرضا، باقری محسن (1391). «جایگاه حزب‌الله لبنان در استراتژی بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، شماره 11.
  • مجتهد زاده، پیروز (1381). جغرافیای سیاسی و سیاست جغرافیایی، تهران: سمت.
  • مجموعه مقالات (کنفرانس بین‌المللی دانشگاه تل آویو) (1984). «تشیع مقاومت و انقلاب»، بی‌جا، بی‌نا.
  • معاونت پژوهشی مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (1374). صدور انقلاب از دیدگاه امام خمینی(س)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر اثار امام خمینی، مؤسسه چاپ و نشر عروج.
  • ملکوتیان، مصطفی (1382). «تاثیرات منطقه‌ای و جهانی انقلاب اسلامی ایران»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 61.
  • Brier, A and Calvert, P (1982). Revolution in the, Political Studies, Vol. 32, No.1, PP.11-27.
  • El-Hokayem, Emile (2007). ’HizballahandSyria: OutgrowingtheProxy Relationship’’, The Washington Quarterly, 30(2), pp.35-52.
  • Hafeznia, M. R and Ahmadi, S. A. (2009). Geopolitical Representation of Impact of IslamicRevolution on Politicization Shiites of the World, Shiite Studies Quarterly, Vol. 7,No.25, PP. 73-109. (In Persian).
  • Nerguizian, Aram (2012). ”U.S and Iranian Strategic Competition”, CSIS, March, Available(2013),at:http://csis.org/expert/aram-nerguizian.

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما