چرخش نخبگان سیاسی پس از انقلاب اسلامی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری علوم سیاسی (مسائل ایران) دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران

چکیده
نخبگان مفهوم محوری در جامعه شناسی و علوم سیاسی است و علیرغم مفهوم پردازی های مختلف انتقادات زیادی بر آن وارد است. نخبگان به خصوص نخبگان سیاسی از دیرباز تاکنون نقش مهمی در تحولات جوامع در ابعاد مختلف داشته و دارند. انقلاب اسلامی ایران، نقطه عطفی در تاریخ تحولات سیاسی- اجتماعی دنیای معاصر محسوب گشته که تغییرات زیادی را به همراه داشته است. پیروزی انقلاب اسلامی در سال 57 نماد پیروزی یک حکومت مبتنی بر ارزش ها و اعتقادات بود که فصل تازه ای در جنبش های مردمی گشود و جایگاه باورهای ایدئولوژیک را ارتقا داد. در این نظام نخبگان سیاسی از موقعیت برجسته ای برخوردار هستند و نقش مهم و بسزایی را در تصمیم گیری های اساسی در ابعاد مختلف ایفا می کنند. بررسی رفتار نخبگان سیاسی در ایران پس از انقلاب اسلامی بویژه در دو دهه اخیر حکایت از تداوم ویژگی رفتاری و فرهنگی نخبگان سیاسی در جمهوری اسلامی ایران دارد. پرورش و گزینش نخبگان سیاسی در ایران بعد انقلاب یک الگوی سامان مند و از پیش طراحی شده ندارد. در کنار تداوم این ویژگی ها در نخبگان عوامل دیگری مانند ناکارآمدی نهاد های سیاسی که خود  ریشه در رفتار نخبگان دارد منجر به بروز تحولات بسیاری در عرصه سیاسی و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران به ویژه در دهه اخیر شده است. در این مقاله به چرخش نخبگان سیاسی پس از انقلاب اسلامی در ایران تاکید داریم. پژوهش حاضر از نوع کیفی و گردآوری داده ها از طریق کتاب ها و مقاله ها انجام شده است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The rotation of political elites after the Islamic Revolution in Iran

نویسنده English

Ali Zarei
PhD Student in Political Science (Iran Issues) Islamic Azad University, Mashhad Branch, Mashhad, Iran
چکیده English

Elite is a central concept in sociology and political science and has been widely criticized despite various conceptualizations. Elites, especially political elites, have long played an important role in the evolution of societies in various dimensions. The Islamic Revolution of Iran has been considered a turning point in the history of socio-political developments in the contemporary world, which has brought about many changes. The victory of the Islamic Revolution in 1957 symbolized the victory of a government based on values ​​and beliefs, which opened a new chapter in popular movements and promoted the position of ideological beliefs. In this system, political elites have a prominent position and play an important role in basic decisions in various dimensions. The study of the behavior of political elites in Iran after the Islamic Revolution, especially in the last two decades, indicates the continuation of the behavioral and cultural characteristics of political elites in the Islamic Republic of Iran. The upbringing and selection of political elites in Iran after the revolution does not have a well-organized and pre-designed model. In addition to the continuation of these characteristics in the elites, other factors such as the inefficiency of political institutions, which is rooted in the behavior of the elites, has led to many changes in the political and social arena of the Islamic Republic of Iran, especially in recent decades. In this article, we emphasize the rotation of political elites in Iran after the Islamic Revolution. The present study is of qualitative type and data collection has been done through books and articles.

کلیدواژه‌ها English

Political Elites
Islamic Republic
Government
Political Sociology
Elite Rotation
  • آبراهامیان، یرواند (1384). ایران بین دو انقلاب: درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران معاصر، ترجمه احمد گل محمدی و ابراهیم فتاحی ولیلایی، چ 11، تهران: نشر نی.
  • آبراهامیان، یرواند (1376). مقالاتی در جامعه شناسی ایران، ترجمه سهیلا ترابی فارسانی، تهران: نشر پژوهش شیرازه.
  • آرون، ریمون (1364). مراحل اساسی اندیشه در جامعه شناسی، ترجمه باقر پرهام، تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
  • آزاد ارمکی، تقی (1380). مدرنیته ایرانی، روشنفکران و پارادایم عقب ماندگی در ایران، تهران: نشر اجتماع.
  • ازغندی، علیرضا(1379). ناکارآمدی نخبگان سیاسی ایران بین دو انقلاب، چاپ دوم، تهران: قومس.
  • ازغندی، علیرضا (1391). درآمدی بر جامعه شناسی سیاسی ایران، چاپ سوم، تهران: نشر قومس.
  • آشوری، داریوش(1380). دانشنامه سیاسی، فرهنگ اصطلاحات و مکتبهای سیاسی، چاپ ششم،تهران: مروارید
  • امامی، سید حسین (1387). نخبه گرایی، روزنامه مردمسالاری، شماره 1842. 18/11/87
  • انصاری، محمد مهدی (1386). نخبه پروری سیاسی، تهران: انتشارات دادگستر
  • باتامور، تی.بی (1377). نخبگان و جامعه، ترجمه علیرضا طیب، تهران: موسسه نشر و پژوهش شیرازه.
  • بشیریه، حسین (1381). دیباچه ای بر جامعه شناسی سیاسی ایران دوره جمهوری اسلامی، تهران: نگاه معاصر.
  • بشیریه، حسین (1383). «نقش نخبگان در گذار به دموکراسی»، نشریه بازتاب اندیشه، شماره 53.
  • پیری، داریوش و میرزایی جگرلویی، نوشین (1397). «ریخت شناسی الگوی رفتار نخبگان سیاسی در ایران بعد از انقلاب اسلامی»، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، سال چهاردهم، شماره چهل و دوم.
  • خلجی، عباس (1388). «بنیاد نظری فروپاشی اجماع در گفتمان اصلاح طلبی»، فصلنامه سیاست، دوره 39، شماره 1.
  • دهخدا،علی اکبر (1377). لغت نامه، چاپ سوم، جلد 14، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  • راش، مایکل (1390). جامعه و سیاست، مقدمه ای بر جامعه شناسی سیاسی، ترجمه منوچهر صبوری، چاپ دهم، تهران: نشر سمت.
  • روشه، گی (1383). تغییرات اجتماعی، ترجمه منصور وثوقی، چاپ شانزدهم،تهران: نشر نی
  • زونیس، ماروین (1387). روانشناسی نخبگان سیاسی ایران، ترجمه پرویز صالحی، سلیمان امین زاده و زهرا لبادی، تهران: چاپخش.
  • سبکتکین ریزی، قربانعلی و موحدی، محمد ابراهیم (1384). «گرایش های سیاسی نخبگان سیاسی»، فصلنامه علوم اجتماعی، دوره 12، شماره 31.
  • سریع القلم، محمود (1392). فرهنگ سیاسی ایران، چاپ سوم، تهران: فرزان روز
  • شجیعی، زهرا (1372). نخبگان سیاسی ایران، از انقلاب مشروطیت تا انقلاب اسلامی، جلد دوم و چهارم، تهران: انتشارات سخن.
  • شوارتس منتل، جان (1378). ساختارهای قدرت، درآمدی بر علم سیاست، ترجمه ناصر جمال زاده، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  • شیخ زاده، حسین (1385). نخبگان و توسعه ایران، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
  • صفاریان، غلامعلی و معتمد دزفولی، فرامرز (1382). سقوط بازرگان، تهران: قصیده سرا.
  • ظریفی نیا، حمیدرضا (1378). کالبد شکافی جناح های سیاسی ایران، تهران: آزادی اندیشه.
  • عظیمی دولت آبادی، امیر (1387). منازعات نخبگان سیاسی و ثبات سیاسی در جمهوری اسلامی ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  • فرهادی، روح الله (1389). «نخبه گرایی قدیم و جدید»، مجله ره آورد، سال هفتم، شماره 26 و 27.
  • فیوضات، ابراهیم (1375). دولت درعصر پهلوی، تهران: چاپخش.
  • قوام، عبدالعلی(1380). سیاست های مقایسه ای، تهران: نشر سمت.
  • کوزر، لیوئیس(1386). زندگی و اندیشه بزرگان جامعه شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، چاپ سیزدهم، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
  • گیدنز، آنتونی(1383). جامعه شناسی، ترجمه منوچهر صبوری، چاپ سیزدهم، تهران: نی.
  • مصلی نژاد، عباس (1388). فرهنگ سیاسی ایران، چاپ سوم، تهران: فرهنگ صبا.