نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر فوق دکترا علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

مفهوم کارویژه استخراجی در واقع منابعی است که تمامی نظام های سیاسی حتی ساده ترین آن ها از محیط خود بر میگیرند. رایج ترین شکل استخراج منابع در کشورهای امروزی دریافت مالیات است. منظور از کارویژه توزیعی نیز تقسیم انواع مختلف پول، کالا، خدمات و فرصت ها توسط سازمان های دولتی در میان افراد و گروه های موجود در جامعه است. نگارنده در این تحقیق در پی آن است تا به بررسی تاثیر درآمد های نفتی بر کارویژه های استخراجی و توزیعی نظام سیاسی در دو کشور ایران و نروژ بپردازد، که هر کدام از میزان قابل توجهی از منابع طبیعی بهره مند می باشند. اما به نظر می رسد تاثیر درآمد ناشی از این منابع در این دو کشور کاملا متفاوت بوده است. در واقع سوال اصلی این است که درآمدهای نفتی چه تاثیری بر کارویژه های نظام سیاسی دو کشور فوق دارند. در این پژوهش با بهره گیری از روش تطبیقی در پی آنیم تا مشخصا این تاثیر را بر دو کار ویژه استخراجی و توزیعی نظام سیاسی بررسی نماییم. این طور به نظر می رسد که درآمدهای نفتی تحت تاثیر عواملی مانند درجه توسعه یافتگی، کیفیت نهادهای حکمرانی و نحوه مدیریت تاثیری دو گانه و متفاوت بر این کارویژه ها در ایران و نروژ بر جای گذاشته اند. در فرایند تحقیق تلاش می شود به سوالات دیگری نیز پاسخ داده شود از جمله این که؛ نظریه بلای منابع چیست؟ عملکرد متفاوت کشورهای صاحب منابع طبیعی در چه عواملی ریشه دارد؟ پیشینه نفتی دو کشور ایران و نروژ چه تفاوتی با هم دارند؟ سه نوع عمده از تحلیل مقایسه ای در علوم اجتماعی وجود دارد؛ مطالعات موردی کشورها در چارچوب مقایسه ای، مطالعات نظام مند تعداد معدودی از کشورها و مقایسه جهانی بر پایه تحلیل آماری. در این تحقیق رویکرد سوم مورد استفاده قرار گرفته است که در آن با دو رهیافت مواجهیم" مقایسه کشورهای نسبتا مشابه "و" مقایسه کشورهای نسبتا متفاوت". 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

jyjyj

نویسندگان [English]

  • chehrazad saeed 1
  • fatemeh baei 2

1 Postdoctoral Researcher in Political Science, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran

2 Master of Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

چکیده [English]

i8io8o

کلیدواژه‌ها [English]

  • thy
آلموند گابریل، پاول بینگهام و مونت (1381). چارچوبی نظری برای بررسی سیاست تطبیقی، ترجمه علیرضا طیب، تهران: مرکز چاپ و انتشارات مرکز آموزش مدیریت دولتی.
اسمیت، بنیامین (1389). نفت توسعه دیرهنگام و انقلاب، ترجمه سعید میرترابی، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
حاجی یوسفی، امیر محمد (1378). دولت نفت و توسعه اقتصادی در ایران، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
حسینی، حمید (1387). رانت نفت؛ عامل یا منع توسعه اقتصادی، پایان نامه کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه فردوسی.
شیرخانی، محمدعلی؛ براری، اباذر و پوزش شیرازی حسین (1389). «تئوری نفرین منابع یا نحوه مدیریت درآمدهای نفتی»، فصلنامه سیاست، دوره 40 ، شماره2.
کاتوزیان،محمد علی همایون (1387). اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی،ترجمه محمد رضا نفیسی و کامبیز عزیزی، تهران: نشر مرکز.
کارل،تری لین(1390). معمای فراوانی رونق های نفتی و دولت های نفتی، ترجمه جعفر خیرخواهان، تهران: نشر نی.
میرترابی، سعید (1387). نفت سیاست و دموکراسی، تهران: نشر قومس.
میرترابی، سعید (1387). مسائل نفت ایران، تهران: نشر قومس.
http://irna.ir/News/30815711/
Human Development Report 2011(UNDP)
Transparency international world corruption index 2011