Analysis of the political culture of religious intellectuals after the Islamic Revolution

Document Type : Original Article

Authors

1 PhD in Political Sociology - Islamic Azad University - Science and Research branch-tehran- iran

2 Professor, Department of Sociology, Research Sciences Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

Abstract
Political culture means structures, values, attitudes, and feelings towards politics and political behavior in society. Given the importance of political culture, the following research uses the Laclau and Mouffe discourse analysis method to study the political culture of Iranian religious intellectuals after the Islamic Revolution. The statistical population includes 20 texts from five religious intellectuals. The findings show that the central signifier of the discourse of these intellectuals was “critique of political power,” which is articulated with floating signifiers including “freedom,” “human rights,” “dialogue and negation of violence,” “civil society,” and “critique of tradition,” which find meaning within the framework of the central signifier. This discourse is a reflection of a participatory political culture that is based on adherence to modern values such as human rights, pluralism, and critical rationality. Religious intellectuals, emphasizing the compatibility of religion and modernity, seek to redefine the relationship between tradition and modernity in the Iranian political space. The results of the research indicate that this discourse has played an effective role in shaping Iran's political and social developments after the revolution and examines the challenges of advancing political development with a critical and reformist perspective.

Keywords


اتزیونی، هالوی ایوا(1391). روشنفکران و شکست پیامبری، ترجمه حسین کچویان، تهران: انتشارات کتاب فردا.
احمدی، یعقوب(1391). رویکرد‌های قومی و گونه‌شناسی فرهنگ سیاسی؛ مطالعه موردی: شهر سنندج، تحقیقات فرهنگی ایران، 4(4)، 256-229.
احمدی، یعقوب(1392). فرهنگ سیاسی جوامع اسلامی (با تأکید بر بررسی وضعیت ارزش­های رهانیده)، پژوهش­نامه علوم سیاسی، 9(1)، 176-139.
اسلامی، روح اله؛ مصیبی، فاطمه(1403). بررسی و آسیب شناسی تاریخ روشنفکران ایران از منظر پارادایم علمی، راهبرد سیاسی، 8(3)، 373-351.
انواری، محمدرضا؛ رحمان زاده، سید علی؛ تاج الدین، محمدباقر؛ تربتی، سروناز(1398). بررسی فعالیت اجتماعی و فرهنگی روشنفکران در شبکه های اجتماعی مجازی و تأثیر آن بر فرهنگ سیاسی دانشجویان، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 15(55)، 206-173.
بابائی، مرتضی؛ باباپور، محمد مهدی و رهنما، شهرام(1403). الگوهای جامعه آرمانی درمتون دینی وتاثیرآنها براستمرارانقلاب اسلامی. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(4)، 33-56.
باتامور، تی بی(1371). نخبگان و جامعه، ترجمه علیرضا طیب، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
بروجردی، مهرزاد(1378). روشنفکران ایران و غرب، ترجمه جمشید شیرازی، تهران: نشر پژوهش فروزان­روز.
بشیریه، حسین(1380). درس­های دموکراسی برای همه، تهران: نشر نگاه معاصر.
بهرامی­کمیل، نظام(1393). گونه­شناسی روشنفکران ایرانی، تهران: نشر کویر.
بیگدلو، مهدی(1397). بررسی رابطه فعالیت در تلگرام با فرهنگ سیاسی استادان دانشگاه‌های کلان‌شهرهای ایران، جستارهای سیاسی معاصر، 9(2)، 31-1.
پدرام، مسعود(1382). روشنفکران دینی و مدرنیته، تهران: نشر گام نو.
پورفرد، مسعود(1392). صورت­بندی روشنفکری در جمهوری اسلامی ایران، تهران: سازمان انتشارات فرهنگ اندیشه اسلامی.
جعفری، افشین؛ قاسمی، زهرا(1399). تاثیر رابطه نخبگان سیاسی حاکم و روشنفکران بر توسعه فرهنگ سیاسی پس از انقلاب اسلامی، رهیافت انقلاب اسلامی، 14(52)، 244-225.
 چیلکوت، رونالد(1378). نظریه­های سیاست مقایسه­ای، ترجمه وحید جهان­بزرگی و علیرضا طیب، تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا.
حسینی زاده، سید محمدعلی؛ سروند، مجید(1401). انتخاب «شیوه زندگی» همچون امری سیاسی: فهم جریان روشنفکری پس از انقلاب اسلامی1357، سیاست، 52(2)، 423-399.
حنائی کاشانی، محمدسعید(1392). روشنفکران در زمان عسرت، بهار ویژه نوروز، 80ـ78.
 خانیکی، هادی؛ سرشار، حمید(1391). گونه­شناسی فرهنگ سیاسی، مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه کردستان، پژوهش سیاست نظری،  6(11)، 130-91.
ذوالفقاری، اکبر و عشایری، طاها(1403). ریشه ها و علل بی تفاوتی سیاسی. فصلنامه راهبرد سیاسی، 8(1)، 161-179.
رزاقی، احمد(1385). روشنفکری و جوانان، تهران: انتشارات سوره مهر.
رضایی، محمد(1387). بررسی رابطه نگرش اجتماعی با فرهنگ سیاسی دانشجویان ساکن مجتمع کوی دانشگاه تهران، پایان­نامه کارشناسی ارشد تربیت مدرس تهران.
زارع، سارا؛ احمدیان، قدرت و نوری، مختار(1403). جامعه‌شناسی سیاسی نیروها و جریانات سیاسی در ایران پساانقلابی: خروج، اعتراض، وفاداری. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(4)، 79-109.
سرپرست سادات، سیدابراهیم(1394). تطورات فهم روشنفکران ایرانی از سنت بحران، سنت و خودآگاهی روشنفکری، پژوهش­های راهبردی سیاست، 3(11)، 56-31.
سروش، عبدالکریم(1377). دیانت، مدارا و مدنیت، کیان، 45، 37-20.
سروش، عبدالکریم(1381). نقد اخلاقی قدرت، آفتاب، 23، 81-76.
سروش، عبدالکریم(1382). آزادی بیان، آفتاب، 24، 69-62.
 سروش، عبدالکریم(1382). در گذر از تکلیف به حق تنش طبیعی است، بازتاب اندیشه، 47، 52-48.
سروش، عبدالکریم(1384). آزادی حقیقت و حقیقت آزادی، روزنامه شرق، شماره 654.
سروش، عبدالکریم(1385). حق و مدرن شدن ایران (ناکامی تاریخی مسلمانان)، آیینکیان، 5، 25-18.
سلطانی، سیدعلی­اصغر(1391). قدرت، گفتمان و زبان، تهران: نشر نی.
سنگی، لیلا و صالحی، وحید(1403). بررسی نگرش دانشجویان به مسائل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(3)، 103-121.
شریف، محمدرضا(1389). انقلاب آرام (درآمدی بر تحول فرهنگ سیاسی در ایرانیان)، تهران: نشر روزنه.
صالحی، وحید و آرایی، وحید(1403). آموزش شهروندی و قدرت نرم به عنوان راهبرد سیاسی. راهبرد سیاسی، 8(4)، 105-129.
علوی­تبار، علیرضا(1375). درباره جامعه مدنی، کیان، 33، 17-2.
علوی­تبار، علیرضا(1375). مردم­سالاری در جوامع در حال توسعه، کیان، 29، 33-30.
علوی­تبار، علیرضا(1382). سکولاریسم و دموکراسی بررسی موردی جمهوری اسلامی ایران، همایش سیاست­ها و مدیریت برنامه­های رشد و توسعه در ایران، 158ـ141.
علوی­تبار، علیرضا(1389). مفهوم روشنفکر و روشنفکری در ایران تحت عنوان روشنفکر متهم می­کند؟، مهرنامه، 90، 61-55.
الفتی، آزاده؛ صادقی، سید شمس الدین و اخوان کاظمی، مسعود(1403). جامعه‌پذیری سیاسی و تحول در فرهنگ سیاسیِ ایران پس از انقلاب اسلامی. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(3)، 201-223.
فراستخواه، مقصود(1380). دو قرن چالش توسعه و دموکراسی در ایران، اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی، 172-173، 81-72.
فراستخواه، مقصود(1391). ظرفیت­های مدنی و دموکراسی برای مصونیت جامعه در برابر مخاطرات، سایت شفقنا، بخش دوم.
فولادوند، عزت­اله(1376). خرد در سیاست، تهران: نشر طرح نو.
قزلسفلی، محمدتقی(1380). قرن روشنفکران، تهران: انتشارات هرمس.
کریمی، علیرضا؛ بابایی، محمد؛ احمدی راد، پروانه(1399). نگرش سیاسی دانشجویان کنشگر و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن (مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه‌های شهر تهران)، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 9(1)، 262-235.
کاظمی، عباس(1387). جامعه­شناسی روشنفکری دینی در ایران، تهران: نشر طرح نو.
کدیور، محسن(1377). دین، مدارا و خشونت، کیان، 45، 19-6.
کدیور، محسن(1381). آزادی عقیده و مذهب، آفتاب، 23، 63-54.
کدیور، محسن(1385). اسلام و دموکراسی، سازگاری یا ناسازگاری، آیین، 30، 48-43.
گودرزی، غلامرضا(1389). تجدد ناتمام روشنفکران ایران، تهران: نشر اختران.
محمدی، مجید(1377). درآمدی بر جامعه­شناسی، اقتصاد و فرهنگ در ایران امروز، تهران: نشر قطره.
محمودی، سیدعلی(1394). روشنفکران در میانه نخبگان و مردم، ایران فردا،  11، 95ـ94.
میرسپاسی، علی(1387). روشنفکران ایران: روایت­های یاس و امید، ترجمه عباس مخبر، تهران: انتشارات توسعه.
میرلوحی، سیدعلی؛ عشایری، طاها؛ جهان پرور، طاهره؛ حسین زاده، الهام(1400). مطالعه عوامل موثر بر فرهنگ سیاسی شهروندان: فراتحلیل پژوهش­های بازه زمانی1380 تا 1400، مطالعات میان فرهنگی، 16(47)، 144-117.
نفیسی، رسول(1387). آموزش و فرهنگ سیاسی در جمهوری اسلامی ایران، کتاب فرهنگ سیاسی در جمهوری اسلامی ایران نوشته فارسون و ترجمه مشایخی، تهران: نشر مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
هاشمی، محمدمنصور(1387). دین­اندیشان متجدد، روشنفکری دینی از شریعتی تا ملکیان، تهران: انتشارات کویر.
هیوود، اندرو(1392). سیاست، ترجمه عبدالرحمن عالم، تهران: نشر نی.
یورگنسن، ماریان؛ فیلیپس، لوئیز(1391). نظریه و روش در تحلیل گفتمان، ترجمه هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
یوسفی اشکوری، حسن(1380). اسلام، آزادی و مدرنیته، آفتاب، 9، 19-16.
یوسفی اشکوری، حسن(1389). دموکراسی رنگین­کمانی، مهرنامه، 7، 20-19.
Almond, G. & Verba, S. (1963). Civil culture, Boston: little, Brown and Company.
Ashfaq, M., & Roofi, Y. (2021). Elite Political Culture as Problematic for Liberal Democracy in Pakistan: A Critical Study. Journal of South Asian Studies, Vol.9 No.3, pp. 235-241. https://doi.org/10.33687/jsas.009.03.3929
Bagirov, S. K. (2023). Political elite and political culture: A political-philosophical analysis of the problem of governance and subordination. Universidad Sociedad, Vol. 15 No.3, pp. 583–592.
Carreira da Silva, Filipe and Clark, Terry Nichols and Brito Vieira, Mónica, Political Culture (2013). The International Encyclopedia of Political Communication, http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2312526
Denk, T., Christensen, H. S., & Bergh, D. (2015). The composition of political culture A study of 25 European democracies. Studies in Comparative International Development, Vol. 50 No.3, pp. 358–377.  https://doi.org/10.1007/s12116-015-9174-6
Elkins, D.J., Simeon, R.E.B. (2000). A Cause in Search of Its Effect, or What Does Political Culture Explain? Culture and Politics. https://doi.org/10.1007/978-1-349-62965-7_2
Fisher, Sthephen, (2003), political culture, Social Capital and Democracy. http://malroy.ec.ox.ac.uk/kisher/polsoc.
Holmen, J. (2022). The autonomy of higher education in Finland and Sweden: global management trends meet national political culture and governance models. Comparative Education, Vol. 58 No.2, pp.147–163. https://doi.org/10.1080/03050068.2021.2018826
Laclau, E. & Mouffe, C (1993). Hegemony and Socialist Strategy: Towards a Radical Democratic Politics (London:   Verso).
Pasquino, G. (2018). The Disappearance of Political Cultures in Italy. South European Society and Politics, Vol. 23 No.1, pp. 133–146. https://doi.org/10.1080/13608746.2018.1432299
Putnam, R. D. (1971). Studying elite political culture: The case of "ideology." The American Political Science Review, Vol. 65 No.3, pp. 651–681. https://doi.org/10.2307/1955512
Tessler, mark, gau, Eleaner, (2009). Democracy and the political culture orientation of ordinary citizens: a typology for the Arab world and beyond. Published by Blackwell publishing Ltd.
Voinea, C.F (2020). Political culture research: dilemmas and trends. Prologue to the special issue. Qual Quant, Vol. 54, pp. 361-382.  https://doi.org/10.1007/s11135-019-00943-0