scientific journal Political Sociology of the Islamic Revolution

Examining the Position of the People and Self-Criticism in the Thought of Religious Intellectuals of the Constitutional Era Based on Their Memoirs

Document Type : Original Article

Author

fateme NASROLAHI

“Faculty member, History Department, Faculty of Social Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran”

Abstract
an embrace of modern principles. In Iran, the clash between tradition and modernity gained significant momentum in the late Naser al-Din Shah era, culminating in the establishment of the Constitutional Monarchy during Mozaffar al-Din Shah’s reign. This occurred within a society predominantly comprising uneducated peasants who, facing tyranny, sought refuge primarily within the religious community. Consequently, religious intellectuals were uniquely positioned to enlighten the populace. This research explores the views of the people and the extent of self-criticism among religious intellectuals during the Constitutional Era, as reflected in their memoirs.



The core question is: How did these religious intellectuals, in their memoirs, perceive the populace and its engagement with the Constitutional movement? Furthermore, did they express self-criticism regarding their own endeavors to educate the public on the Constitutional system’s foundational principles? The hypothesis suggests that the depiction of the people in these intellectuals’ writings often underscores public ignorance. Moreover, the level of self-criticism among religious intellectuals varied, influenced by their political affiliations and intellectual perspectives. Employing a descriptive-analytical methodology, and analyzing twelve memoirs, it was found that the presence or absence of a partisan approach among these intellectuals significantly shaped their perceptions of the people and their proposed solutions for solidifying the Constitutional system. Notably, the highest degree of self-criticism was observed among those without explicit partisan ties. A recurring concern for these religious intellectuals was also the widespread ignorance of the people across various political, cultural, and economic spheres.

Keywords

Religious and self-critical intellectuals, constitutional memoirs, constitutional people, constitutional people'
s awareness
اتحادیه(نظام مافی)، منصوره(1383). پیدایش و تحول احزاب سـیاسی مـشروطیت. چاپ اول. تهران: کتاب سیامک.
احتشام السلطنه(1367). خاطرات احتشام السلطنه، به کوشش سید مهدی موسوی، تهران:گلشن.
اسلامی، روح اله و مصیبی فاطمه(1403). بررسی و آسیب شناسی تاریخ روشنفکران ایران از منظر پارادایم علمی. راهبرد سیاسی، 8(3)، 351-373.
افضل الملک، غلام حسین(1361). افضل التواریخ،مصحح منصوره اتحادیه و سیروس سعدوندیان، تهران: نشر تاریخ ایران.
اکبری، محمدعلی(1384). تبارشناسی هویت جدید ایرانی، عصر قاجاریه و پهلوی اول، تهران: علمی و فرهنگی.
براوون، ادوارد(1380). انقلاب مشروطیت ایران ،ترجمه مهری قزوینی، تهران: کویر.
تبریزی، علی(2535). مجموعه آثار قلمی ثقه الاسلام شهید تبریزی، تهران: انتشارات علمی.
تبریزی، میرزافضعلی(1387). بحران دموکراسی در مجلس اول خاطرات و نامه‌های خصوصی میرزا فضعلی آقا تبریزی،گرد آورنده غلام حسین میرزا صالح. تهران.
تهرانی میرخانی، سید مصطفی(1385). سفرنامه گوهر مقصود، مصحح زهرا میرخانی تهران: میراث مکتوب.
دولت آبادی، یحیی(1363). حیات یحیی، تهران: عطار.
رستمی، فتانه؛ رزمجو، توران و دستمرد، فرزانه.(1402). سیمای زن در دوره انقلاب اسلامی و دوره مشروطه با تکیه بر اشعار ملک الشعرای بهار. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 4(4)، 255-281.
رهبر، عباسعلی؛ خرمشاد، محمدباقر؛ برزگر، ابراهیم و مولایی، حسین(1403). واکاوی راهبرد رضاخان در استفاده از میلیتاریسم به مثابه امر اجتماعی. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(2)، 115-134.
زارعی، علی؛ جوانشیری، احمد؛ داودی، علی اصغر و گازرانی، سعید(1403). تاثیر تعارض سنت و تجدد در تحول دولت مدرن دوره جمهوری اسلامی ایران. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(4)، 249-269.
زنجانی، شیخ ابراهیم(بی تا). خاطرات شیخ ابراهیم زنجانی"سرگذشت زندگانی من"، به اهتمام غلامحسین میرزا صالح، آلمان: نشر نیما.
سالور(عین السلطنه) قهرمان میرزا(1374) روزنامه خاطرات عین السلطنه، مصحح ایرج افشار، تهران: اساطیر.
سپهر، عبدالحسین خان(1386). مرآت وقایع مظفری، تهران: میراث مکتوب.
شریف کاشانی، محمد مهدی(1362). وقایع اتفاقیه در روزگار، به کوشش منصوره اتحادیه(نظام مافی) سیروس سعدونیان، تهران: نشر تاریخ ایران.
صدر، محسن(1364). خاطرات صدرالاشرف، تهران: نشر وحید.
طاهرنیا، روح الله(1403). نقش فرهنگی- اجتماعی مدرسه رشدیه در نهضت مشروطه. جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 5(2)، 135-163.
طباطبایی، محمد بن صادق(1381). یادداشت های سید محمد طباطبایی از انقلاب مشروطیت ایران ،به کوشش حسن طباطبایی،تهران:نشرآبی.
عمارلوئی، میرزا احمدخان(1391). خاطرات میرزا احمد خان عمادلوئی از رجال آزادیخواه انقلاب مشروطه، نماینده ادواردوم و سوم مجلس شورای ملی، به کوشش علی امیری، تهران: کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
قزوینی، عارف(1388). خاطرات عارف قزوینی به همراه اشعار چاپ نشده، تهران: سخن.
کرمانی، مجدالاسلام(1356). تاریخ انحظاط مجلس، مصحح محمد خلیل پور، اصفهان: دانشگاه اصفهان.
کمره ای، سید محمد(1384). روزنامه خاطرات سید محمد کمره‌ای، مصحح محمد جواد مرادی نیا، ج 1، تهران: اساطیر.
محمدی، علی(1378). حزب اجتماعیون اعتدالیون از پیدایش تا فروپاشی، یاد( 53) ،443-423.
مستوفی، عبدالله(1384). شرح زندگانی من،تهران: زوار ج1: 318
ناظم الاسلام کرمانی، میرزا محمد(1384). تاریخ بیداری ایرانیان، ج1،2، تهران: امیرکبیر.
هدایت(مخبرالسلطنه)، مهدی قلی(1385). خاطرات و خطرات، تهران: زوار.
scientific journal Political Sociology of the Islamic Revolution
Volume 6, Issue 4 - Serial Number 24
Winter 2026
Pages 115-135

Home

Guide for Authors

Submit Manuscript

Reviewers

Contact Us