The model of Islamic revolution in Iran and contemporary movements in the Islamic world

Document Type : Original Article

Author

a

Abstract
برای شناخت سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، عوامل و مولفه های نشأت گرفته از ماهیت نظام بین الملل، جهان در حال توسعه، نظام های انقلابی، سرشت اسلامی انقلاب ایران و نظام سیاسی برخاسته از آن که در تعامل با یکدیگر سیاست خارجی ایران را شکل می دهند، باید ملاحظه گردد. جنبش های معاصر در جهان اسلام در زمینه تحولات انقلابی توانسته چشم‌انداز جدیدی جهت اثرگذاری انقلاب اسلامی ایران در توسعه این حرکت ها ایجاد نماید. زمینه های مشابهی همچون ضدیت با اسرائیل، مقابله با نظام سلطه و افزایش هویت بین انقلاب اسلامی و اتفاقات منطقه وجود دارد. همین موضوع می‌تواند در کنار ظرفیت‌های عدالت‌محوری و سلطه‌ستیزانه‌ انقلاب، یک الگوی کامل برای این تحولات در مسیر ایجاد نظام های مردمی محسوب شود. در این میان، جایگاه حمایت ‌های آشکار ایران از خیزش های مقاومت در منطقه و سیاست های ایران در قبال تحرکات رژیم صهیونیستی و در مقابل، ناکارآمدی سران جهان اسلام در برابر این رژیم، ایجاد حکومتی مردمی را نظیر آنچه در ایران بر سر کار است در میان ملت‌های منطقه، تقویت کرده است. این مقاله سعی نموده است با روش تحلیلی و با مراجعه به منابع اسنادی به این سؤال پاسخ دهد که الگوی انقلاب اسلامی چه رابطه ای با جنبش های اسلامی معاصر دارد.

Keywords


اسکاچ‌پل، تدا(1379). حکومت تحصیل‌دار و اسلام شیعه در انقلاب ایران، ترجمه محسن امین‌زاده، مندرج در: عبدالوهاب فراتی، رهیافت‌های نظری بر انقلاب اسلامی، چاپ 2، قم، معارف.
اقارب­پرست، محمد و مهربان­فر، هادی(1390). جنبش­های اسلامی در خاورمیانه و شمال آفریقا: تلاقی استبدادستیزی و اسلام­خواهی، ره­آورد سیاسی، 8(32)، 159-178.
باتامور، تام (1366). جامعه‌شناسی سیاسی، ترجمه منوچهر صبوری کاشانی، تهران: انتشارات کیهان.
بغیری، علی(1390). جنبش­های اخیر خاورمیانه و تآثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، ره­آورد سیاسی، 8(32)، 179-202.
بیکی، مهدی(1388)، قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
جعفری­ولدانی، اصغر (1388)، ایران و مصر: چالش­ها و فرصت­ها، تهران: انتشارات مرز فکر.
جمال­زاده، ناصر(1391). قدرت نرم انقلاب اسلامی ایران و نظریه­ی صدور فرهنگی انقلاب(با تأکید بر بیداری اسلامی در منطقه)، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، 1(4)، 61-86.
جمالی، جواد(1390). تأثیرسنجی قدرت نرم انقلاب اسلامی بر انقلاب­های عربی، عملیات روانی، 9(28)،
حاجی­یوسفی، امیرمحمد(1391). ایران و انقلاب­های 2011 خاورمیانه: برداشت­ها و اقدامات، مطالعات انقلاب اسلامی، 9(28)، 137-162.
خرمشاد، محمدباقر و کیانی، نیما(1391). تمدن اسلامی الهام­بخش موج بیداری اسلامی، مطالعات انقلاب اسلامی، 9(28)، 27-50.
خمینی، روح­اله موسوی(1360). صحیفه نور(مجموعه رهنمودهای امام خمینی(ره))، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، جلد 5.
دهشیری، محمدرضا(1385). جایگاه قدرت نرم در انقلاب اسلامی، حضور، 57.
صالحی، جواد و شهابی، مهدیه(1391). تأثیر انقلاب اسلامی بر بیداری اسلامی منطقه خاورمیانه، بیداری اسلامی، 1(1)، 51-61.
صدیقی، کلیم(1375) مسائل نهضت های اسلامی، ترجمه سیدهادی خسروشاهی، تهران: انتشارات مؤسسه اطلاعات.
عباسی، فهیمه(1390). لیبی و بیداری اسلامی، مجموعه مقالات کوتاه دانشجویی با موضوع بیداری اسلامی، به کوشش مهدی یزدان­پناه، تهران: دفتر مطالعات فرهنگی و برنامه­ریزی اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با همکاری معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه بین­المللی امام خمینی(ره).
فوکو، میشل(1380). ایران روح یک جهان بی­روح و 9 گفتگوی دیگر با میشل فوکو، مترجم نیکو سرخوش، تهران: نشر نی.
قوام، سیدعبدالعلی(1382). جهانی شدن و جهان سوم، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی.
کوهن، جین و دیگران (1386). فهم و مطالعه جنبش‌های اجتماعی جدید، علی حاجلی، تهران، جامعه و فرهنگ
کوئن، بروس(1378). مبانی جامعه‌شناسی، غلامعباس توسلی و رضا فاضل، تهران، سمت، چاپ دهم
گلجان، مهدی(1385). بررسی روابط سیاسی، فرهنگی، اقتصادی ایران و مصر از سال (1331- 1357 ه.ش/ 1953- 1979.م)، تهران: انتشارات امیرکبیر.
گیدنز، آنتونی(1373). جامعه‌شناسی، مترجم منوچهر صبوری، تهران: نشر نی
میلشتاین، میخائیل(1390). خاورمیانه قدیم- جدید: انقلاب­ها در خاورمیانه و تبعات آن بر اسرائیل، کتاب خاورمیانه 8، ویژه اسلام­گرایی و بیداری اسلامی در خاورمیانه، تهران: انتشارات ابرار معاصر.
نای، جوزف(1387). قدرت نرم، ترجمه سیدمحسن رحمانی و مهدی ذولفقاری، تهران: دانشگاه امام صادق(ع) و پژوهشکده مطالعات و تحقیقات بسیج.
نورانی، امیر(1391). مصر: بیداری اسلامی و الگوی ایران، مطالعات انقلاب اسلامی، 9(28)، 191-214.
واگو، استفان (1373). درآمدی بر تئوری‌ها و مدل‌های تغییرات اجتماعی، احمدرضا غروی‌زاده، تهران، انتشارات جهاد دانشگاهی، چاپ اول.
هنری لطیف­پور، یدالله(1380). فرهنگ سیاسی شیعه و انقلاب اسلامی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
اقبالی، ابوالفضل(1391). وجوه تشابه انقلاب اسلامی ایران و جنبش بیداری اسلامی مصر، ویژه‌نامه روزگار وصل (بیداری اسلامی)، یکشنبه، 21 آبان 1391، در: http://fa.bidarieslami.com/view-4462.html
اسدی، علی­اکبر(1390). تحولات سیاسی مصر؛ رویکردها و پیامدهای منطقه­ای(شماره 4)، پژوهشکده تحقیقات راهبردی، در: http://isrjournals.ir/fa/essay/172-essay-farsi-39.html
صالحی، علی­اکبر(1390). همایش بین­المللی بیداری اسلامی، سایت رسمی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، تهران 10/3/1390 رجوع شود به:  www.mfa.gov.ir
اشرافی، مجتبی و اشرافی، مرتضی(1390). بررسی تأثیر انقلاب اسلامی بر انقلاب مصر، پایگاه تخصصی مطالعات سیاست بین­الملل اینپا، رجوع شود به: http://www.political.ir/post-970.aspx
آیت­الله خامنه­ای(1389)، پایگاه اطلاع­رسانی آیت­الله خامنه­ای، خطبه­ای نماز جمعه 15/11/1389، قابل دسترسی در: http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=10955
برزگر، کیهان(1391). اهمیت سفر مرسی به تهران، مرکز پژوهش­های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه، در:  http://fa.merci.ir/default.aspx?tabid=127&Articleld=1746
دیپلماسی ایرانی(1391). راه احیای روابط مصر با ایران از سوریه می­گذرد، 21/7/1391، قابل دسترسی در:
http://www.irdiplomacy. Ire/fax/page/1907858
نیازی، شهریار(1390). جنبش­های اخیر در خاورمیانه تحول­خواه هستند، سایت مرکز پژوهش­های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه، قابل دسترسی در سایت: http://www.irdiplomacy.ir/fa
نبوی، سیدعبدالامیر(1390). نقش جوانان در خیزش نوین مردم مصر، سایت مرکز پژوهش­های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه، 8 اردیبهشت، سایت: http://fa.merc.ir
نوربخش، یونس(1390). هویت جدید دینی در خاورمیانه جدید، سایت دیپلماسی ایرانی، خرداد، قابل دسترسی در: http://www.irdiplomacy.ir/fa    
Blanks, Divide and Frassetto, Michael (1999), "Western View of Islam in mealeaval".
Bayat, Asef (2011), "The Post-Islamist Revolutions", Foreign Affairs: http://www.Foreignaffairs.Com.
Goldstone, Jack A. Understanding the Revolutions of (2011), May/June 2011, in. Hamid, Shadi, (2011), The Rise of the Islamists, May/June 2011, in: http://www. Foreignaffairs.com/articles/67696/shadi-hamid/the-rise-of-the-islamists.  
http://www.foreignaffairs.com/articles/67694/jack-a-goldstone/understanding-the-revulution-of-2011.
Nor land and Kirkpatrick, (2011), "Islamists. Growing Sway Raises Questions for Libya", New York Times (September 14).
THE Emerging Shia Crescent Symposium: Implications for U.S. Policy in the Middle East (2006), http://www.cfr.org/ June 5.
White, Richard (2007), "Islamic Fundamentalism and Political Islamic", York News: Macmillan Press.