جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

چکیده این مقاله به بررسی تربیت سیاسی نسل دیجیتال زد (متولدین اواسط دهه ۱۹۹۰ تا اوایل دهه ۲۰۱۰) و نقش آن در فرآیند توسعه سیاسی در جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. نسل زد، به عنوان اولین نسل کاملاً دیجیتال، ویژگی‌های منحصربه‌فردی در نحوه دریافت اطلاعات، شکل‌گیری هویت و تعامل با مسائل سیاسی دارد. همچنین این تحقیق، تلاش دارد تا با تکیه بر مبانی نظری جامعه‌پذیری سیاسی، مفهوم فرهنگ سیاسی دیجیتال و ویژگی‌های نسل زد، چگونگی تربیت سیاسی این نسل در بستر جامعه ایران و تاثیرات بالقوه آن بر مولفه‌های توسعه سیاسی(مانند مشارکت، پاسخگویی و نهادسازی) مورد تحلیل قرار دهد. یافته‌ها و نتایج که براساس مطالعه اسناد، مقالات علمی، گزارش‌ها و تحلیل محتوای رسانه‌های مرتبط با نسل زد مانند شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های آنلاین به دست آمده، نشان می‌دهد که تربیت سیاسی نسل زد در ایران با چالش‌ها و فرصت‌های متعددی روبروست؛ از یک سو، دسترسی گسترده به اطلاعات و پتانسیل بالای مشارکت دیجیتال می‌تواند به عنوان پیشران توسعه سیاسی عمل کند، اما از سوی دیگر، شکاف نسلی، مواجهه با اطلاعات غیردقیق و گاهی ناامیدی از اثربخشی کنش سیاسی، می‌تواند به مانعی برای این فرآیند تبدیل شود.

چکیده هدف اصلی این پژوهش، شناسایی شبکه مفهومی تربیت سیاسی در اندیشه امام خمینی(ره) است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با روش‌های متن‌پژوهی و ملاحظات اندیشه‌شناسی و تحلیل داده‌ها به روش تحلیل مضمون انجام شده است. بر اساس یافته‌های پژوهش، در چارچوب اسلامی و در اندیشه امام خمینی (ره)، از درهم‌تنیدگی «سیاست، تربیت، اخلاق و اعتقادات»، باید تربیت سیاسی را در پیوند با تربیت اخلاقی و تربیت عقیدتی نگریست. چه‌بسا بتوان از سه ضلعی تربیتی سخن گفت که تربیت عقیدتی در قاعده و تربیت اخلاقی و تربیت اجتماعی ـ سیاسی دو ضلع دیگر آن را تشکیل می‌دهند. اعتقادات زیربنای ممیز تربیت اسلامی در همه ساحت‌های تربیتی از جمله تربیت سیاسی به حساب می‌آید و اصول اعتقادی با محوریت «توحیدگرایی» بر آن حاکم هستند. تربیت اخلاقی نیز ذیل پیوستگی و ارتباط فرد و جامعه، مقدمه و جهت‌دهنده‌ی تربیت سیاسی هستند. در این پژوهش، مفاهیمی از جمله: هدایت، تعلیم، سرایت، تزکیه، قدرت، سیاست، قیام و مبارزه و ولایت را می‌توان به عنوان مفاهیم کلیدی در فهم اندیشه سیاسی امام خمینی (ره) به حساب آورد.

چکیده تربیت سیاسی ازجمله مفاهیم است‌که از دیرباز موردتوجه اندیشمندان سیاسی بوده است. در دنیای امروز نیز اهمیت تربیت سیاسی به‌واسطه آن‌که بخشی از فرایند توسعه به‌ شمار می‌رود از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در مقاله حاضر به بررسی این سؤال پرداخته‌ شده است‌که ساز و کارهای تربیت سیاسی در نظام آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران چیست و چه تأثیری بر کنشگری آگاهانه سیاسی دارد؟ مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی سؤال مورداشاره پرداخته‌شده است. نتایج براین امر دلالت دارد که یکی از مهم‌ترین نهاد متولی امر آموزش در قانون اساسی وزارت آموزش و پرورش است که بخشی قابل ‌توجهی از فرایند تربیت سیاسی را بر عهده دارد. اما به نظر می‌رسد به دلایلی چون ناکارآمدی بخش‌هایی در اسناد بالادستی وزارتخانه آموزش و پرورش، ناکارآمدی بخش‌هایی در معاونت پرورشی و فرهنگی، حمایت شعارگونه سیستم مدیریت کلان و ناکارآمدی به دلیل بخش‌هایی در مدارس تربیت سیاسی در نظام آموزش و پرورش ایران منجر به کنشگری آگاهانه سیاسی نشده است. مطابق چارچوب نظری انتگرال، عدم طرد، پذیرش تکثر سیاسی و ایجاد فضای بین‌الاذهانی و به رسمیت شناختن دیگری، مهمترین ساز و کارها و بایسته‌های تربیت سیاسی منجر به کنشگری آگاهانه است.