جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

چکیده انقلاب اسلامی ایران که خود انقلابی فرهنگی و ایدئولوژیک است، در پرتو رهنمودهای امامین انقلاب همواره کوشیده تامسیرخود را برمحوریت عقلانیت صحیح و منبعث از آیین اسلامی به سوی اهداف متعالی و تحقق تمدن نوین اسلامی؛ استوار سازد. بی تردیدامنیت فرهنگی به عنوان بستر و زمینه حفظ و تعالی فرهنگ و پیشرفت های فرهنگی هرجامعه، از ضرورت های اساسی دراین مسیراست که بایدمبتنی برعقلانیت وخردگرایی صحیح و دقیق صورت پذیرد. براین اساس پژوهش حاضر؛ در راستای الگودهی و تحلیل نقش عقلانیت در امنیت فرهنگی، به امنیت فرهنگی دوران نبوی(ص)پرداخته و آن را برمعیارهای عقلانی اندیشه ی امامین انقلاب اسلامی ایران تطبیق و تحلیل نموده تا برمعیارایدئولوژیک و مکتب فکری و عقلانی اسلام، موازین عقلی درامنیت فرهنگی را برای انقلاب اسلامی و تمدن نوین اسلامی تبیین و تحلیل نماید. بدین ترتیب سؤال این تحقیق این است که نقش عقلانیت درامنیت فرهنگی دوره نبوی(ص) چه بوده و نقش آن در امنیت فرهنگی انقلاب اسلامی ایران بر پایه ی اندیشه امامین انقلاب چیست؟ نوشتار حاضر با روش تحلیل مضمون و با بهره گیری از سیره پیامبراسلام(ص)و ارائه ی اسناد تاریخی و بیانات امامین انقلاب اسلامی به تبیین و تحلیل نقش عقلانیت در تأمین امنیت فرهنگی پرداخته و در این راستا پاسخ گویی، دفاع و تبیین منطقی و عقلانی به گزاره های مهاجم،جهت دهی منطقی و عقلانی رفتارها و عملکردها، بکارگیری عقلانی ابزارها و رسانه های فرهنگی و نقش عقلانی وحدت اسلامی، همگرایی و مشارکت عمومی را مورد مطالعه قرار داده است.

چکیده مقاله پیش رو با هدف تبیین و هستی شناسی نظریه نظام انقلابی به عنوان مهمترین سازه مفهومی در بیانیه گام دوم و با طرح این سوال که نظریه نظام انقلابی به لحاظ گفتمانی چگونه مفصل‌بندی می شود؟تلاش کرده است تا با رویکرد تحلیل گفتمان لاکلا و موفه، دال مرکزی نظریه نظام انقلابی و برخی دیگر از دال‌ها و ویژگی های گفتمانی این نظریه را بازشناسی کرده تا به درک درستی از مفاهیم و نشانگان آن در ابر گفتمان انقلاب اسلامی رهنمون شویم.یافته های مقاله نشان می دهد ، اسلام سیاسی فقاهتی ، به معنای نقش اسلام و دستگاه فقه در تاسیس حکومت و نظام سازی در میانه اقتضائات دوران معاصر ، دال مرکزی بوده و فقه نظام ساز شیعی در این دال چهار کارویژه اساسی برای نظام سازی بر عهده دارد.همچنین دال عقلانیت سیاسی به مثابه یکی از مهمترین دال ها که حول دال مرکزی انسجام و قرار یافته به مثابه عنصر هویت ساز و صیرورت بخش به نظریه بررسی شده است . عقلانیت انقلابی می تواند راه سومی در حل مسئله رابطه ساختار –کارگزار بوده و سوژه انقلابی را برساخته کند. سوژه ای که در یک نظام معنایی و با درک بسترهای کنشگری عمل سیاسی را صورت می دهد.نهایتا این که برخی وقته ها و دال های مهم در اندیشه سیاسی آیت الله خامنه ای که در کنار دیگر موارد اشاره شده زنجیره هم ارزی گفتمانی را ایجاد و نظریه نظام انقلابی را در برابر رویکردهای ترمیدوری، و اپیستمه غربی غیریت سازی می کنند واکاوی شده است.

چکیده یکی از بنیادهای عقلانی فقهی که امام خمینی در گفتمان سیاسی خود آن را به صورت بارزی مورد توجه قرار داد مصلحت بود. امام خمینی به این موضوع توجه داشت که برای تداوم نظام سیاسی در جمهوری اسلامی، توجه به مصالح موجود در نظام سیاسی و جامعه، امری حیاتی است. از این‌رو، مواجهه با ابتلائات و اقتضائات جدید سیاسی، راه را برای استفاده از عنصر مصلحت، که در آن «خیر عمومی» نقش بارز و ویژه‌ای داشت، باز کرد. سیر تحول مقولۀ مصلحت، که با احکام حکومتی امام خمینی همراه بود برای گشودن گره‌های سیاسی و اجتماعی‌ای بود که تبدیل به «معضل» شده بود از این‌رو در بازنگری قانون اساسی، حل معضلات نظام، یکی از موارد مشورتی است که مجمع تشخیص مصلحت نظام به رهبری می‌دهد که بتواند با تأمین مصالح کشور و جامعه آن‌ها را حل کند. دال مصلحت، در گفتمان جمهوری اسلامی، که تداوم گفتمان اسلام سیاسی فقاهتی است، تا حد زیادی با عقل و عقلانیت دارای ارتباط وثیقی است. این مقاله روشن می کند که شکل‌گیری دال مصلحت دقیقاً بر بنیاد مسئلۀ قانون‌گذاری در جمهوری اسلامی بود. این موضوع، به صورت مستقیم، بر رابطۀ میان شرع و قانون استوار است.