جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

چکیده چکیده

قرآن‌کریم به عنوان آخرین و کاملترین راهنمای وحیانی بشر هم راهنمای سعادت اخروی و هم برنامه جامع زندگی دنیوی است«مسئولیت جمعی» یکی از این موارد است که قرآن کریم در آیات مختلف آن را مورد توجه قرار داده است. در ایران علی رغم حاکمیت نظام سیاسی مبتنی بر دین، نتایج و آثار مطلوب مسئولیت جمعی چندان مشهود نیست؛ مقاله حاضر در پی اثبات این فرضیه است که اگرچه مبانی قرآنی مسئولیت جمعی در اصل هشتم قانون اساسی مد نظر قرار داده شده است، اما در عمل اجرای آموزه‌های قرآن در حوزه اجتماعی نسبت به حوزه فردی ضعیف‌تر است. یکی از مهمترین عوامل بروز این پدیده شکل‌گیری نگرش نادرست در فرهنگ سیاسی جامعه به ویژه فرهنگ نخبگان سیاسی مبنی بر تفکیک دستورات دین در حوزه های فردی و اجتماعی می‌باشد. توجه جدی به مبانی دینی مسئولیت جمعی می‌تواند پیامدهایی نظیر: افزایش نظارت همگانی، بهبود عملکرد نخبگان سیاسی،کاهش ناهنجاری‌های اجتماعی، افزایش مشارکت سیاسی، کاهش فساد اداری و مواردی از این قبیل را در پی داشته باشد. حصول این نتایج مستلزم تغییر نگرش نامتوازن نسبت به قرآن کریم و اصلاح برداشت های سیاسی – اجتماعی از مفاهیم و آموزه‌های قرآنی مانند: مسئولیت همگانی(کلکم راع و کلکم مسئول عن رعیته)، امر به معروف و نهی از منکر و باز تعریف این مفاهیم بر اساس مقتضیات زمان می‌باشد. روش پژوهش ترکیبی (کیفی و کمی) می‌باشد و داده‌ها از طرق مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای و با استفاده از آمارهای رسمی مربوط به رفتارهای اجتماعی شهروندان گردآوری و تحلیل خواهد شد.