جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

چکیده مقالۀ حاضر به بررسی نسبت میان «جامعه‌شناسی صدق» و «سیاست» در اندیشۀ مایکل سندل می‌پردازد. پرسش محوری این است که تلقی درون‌ماندگار و جامعه‌شناسانۀ سندل از صدق، چه تضمنات سیاسی‌ای در پی دارد و چگونه می‌تواند سیاست را از سطح «رقابت قدرت» به سوی «سیاستِ فضیلت» سوق دهد. بر اساس یافته‌ها، سندل با بازتعریف صدق به‌مثابۀ تعهد جمعی، به تفسیر خیر مشترک در بستر سنت‌ها و گفت‌وگوی جامعوی ، فضیلت مدنی را در گرو التزام به حقیقت مشترک تبیین می‌کند و با طرح الگوی «دموکراسی جماعت‌گرایانه»، در پی بازسازی عدالت، آزادی و همبستگی بر پایۀ روایت اخلاقی مشترک است. از آن‌جا که موضوع پژوهشِ حاضر، ارزیابی تضمنات سیاسیِ جامعه‌شناسی صدق در اندیشۀ سندل است، این مطالعه در سطحی «فرانظری» انجام شده و با روش توصیفی ـ تفسیری پیش رفته است. نتایج نشان می‌دهد که در این چارچوب، صدق فرآیندی تفسیری، بین‌الاذهانی و درونْ‌اجتماعی است که از «نظریۀ مطابقت» فاصله گرفته و به وفاداری اخلاقی نسبت به خیر مشترک و جمعی وابسته می‌شود. بر این مبنا، بازسازی گفتمان عمومی بر اساس حقیقت مدنی؛ نقد بی‌طرفی لیبرال؛ بازتعریف فضیلت مدنی به‌منزلۀ التزام به حقیقت مشترک؛ و تفسیر عدالت به‌مثابۀ تحقق صدق اخلاقی در سپهر جمعی از جمله تضمنات سیاسی نظریۀ صدق در اندیشۀ سندل‌ هستند.