جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

چکیده این پژوهش به بررسی تحول سازمانی جهاد سازندگی از جمله نهاد‌های انقلابی و نقش حیاتی آن در تحکیم انقلاب اسلامی و کارآمدی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در جنگ عراق و ایران ( 1367- 1359) می‌پردازد. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از یک چارچوب نظری ترکیبی (شامل مؤلفه‌های فرصت سیاسی، بسیج منابع و سطح نهادمندی) تنظیم شده‌است. یافته‌ها نشان می‌دهند که جهاد سازندگی در فرآیند تحول نهادی، از ساختارهای داوطلب‌محور به یک نهاد مهندسی رزمی با نقش راهبردی در جنگ ارتقا یافت. سطح نهادمندی این سازمان از طریق مدیریت کارآمدی سازمانی با تأمین زیر‌ساخت‌های لجستیکی، مهندسی رزمی، تحقیقات مهندسی جنگ و خدمات پشتیبانی شکاف‌های پشتیبانی و مهندسی جنگ را در کنار ارتش و سپاه پر کند. این تجربه الگویی برای تحلیل نهاد‌سازی دفاعی در شرایط بحرانی فراهم می‌آورد.

یافته‌ها نشان می‌دهند که جهاد سازندگی در فرآیند تحول نهادی، از ساختارهای داوطلب‌محور به یک نهاد مهندسی رزمی با نقش راهبردی در جنگ ارتقا یافت. سطح نهادمندی این سازمان از طریق مدیریت کارآمدی سازمانی با تأمین زیر‌ساخت‌های لجستیکی، مهندسی رزمی، تحقیقات مهندسی جنگ و خدمات پشتیبانی شکاف‌های پشتیبانی و مهندسی جنگ را در کنار ارتش و سپاه پر کند. این تجربه الگویی برای تحلیل نهاد‌سازی دفاعی در شرایط بحرانی فراهم می‌آورد.