جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

چکیده این پژوهش با هدف اصلی شناسایی، تحلیل دقیق و تبیین ساختار پیچیده نهادهای تسهیل‌گر زیست‌بوم کارآفرینی دانشگاهی در ایران بر مبنای «نظریه نهادی» انجام گرفته و با استفاده از ابعاد سه‌گانه اسکات (تنظیمی، هنجاری و شناختی)، به دنبال آن است که بفهمد چگونه فشارهای نهادی در ایران مسیر تجاری‌سازی دانش را منحرف یا تسهیل می‌کنند. این تحقیق از منظر پارادایمی، در زمره تحقیقات کیفی قرار داشته و استراتژی «مطالعه موردی عمیق» بر روی دانشگاه تهران را به کار گرفته است.

نتایج حاصل از تحلیل شبکه مضامین، نهادهای تسهیل‌گر را در سه مضمون فراگیر و اصلی دسته‌بندی کرد که به لحاظ ساختاری با مدل تعاملی «مارپیچ سه‌گانه» هم‌سو هستند. نکته حائز اهمیت در یافته‌ها، فراوانی بسیار بالای «خط‌مشی فرهنگی» بود که نشان‌دهنده غلبه بعد نهادی هنجاری و شناختی در سطح کلان بر سیاست‌های رسمی است. نوآوری اصلی این پژوهش، فراتر از تأیید الگوهای جهانی، در «بومی‌سازی» و برجسته‌سازی اهمیت نهادهای غیررسمی نهفته است. پژوهش حاضر نشان داد که در محیط ایران، نهادهای غیررسمی گاهی قدرتمندتر از قوانین مکتوب عمل می‌کنند و فقدان "منطق بازار" باعث شده تا انگیزه‌های اقتصادی تحت‌الشعاع بروکراسی قرار گیرند. نتیجه‌گیری نهایی نشان می‌دهد که موفقیت این زیست‌بوم در ایران، منوط به رفع گره‌های بروکراتیک داخلی، تقویت نهادهای غیررسمی و همچنین جبران فقدان «سازوکارهای بازار آزاد» به عنوان یک منطق نهادی مفقوده است. پیشنهاد می‌شود جهت کاهش هزینه‌های مبادله، یک نهاد متولی هماهنگ‌کننده فرابخشی برای جلوگیری از موازی‌کاری ایجاد شده و قوانین مشوق پایدار نظیر معافیت‌های مالیاتی هدفمند برای استارتاپ‌های دانشگاهی وضع گردد.