جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

چکیده مرزها به‌عنوان خطوط تفکیک‌کننده بین کشورها، نقش اساسی در تعیین هویت ملی و امنیت اجتماعی ایفا می‌کنند. مرز ایران و افغانستان به دلیل موقعیت جغرافیایی و چالش‌های امنیتی خاص خود، نیازمند توجه ویژه‌ای است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی عوامل مؤثر بر امنیت مرزی و ارائه راهکارهایی برای بهبود وضعیت امنیتی در این مرز می‌باشد. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و با رویکرد کیفی انجام شده است. گروه هدف پژوهش شامل صاحب‌نظران و متخصصان حوزه امنیت مرزی در کشور بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، ۱۵٫ نفر از صاحب‌نظران به‌عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام گرفت و اشباع نظری حاصل گردید. جهت تحلیل داده‌ها از استراتژی تحلیل مضمون با تاکتیک تحلیل محتوای پنهان استفاده شد. از تجزیه‌وتحلیل داده‌های حاصل از مصاحبه، مجموع کدهای استخراج شده از  تحلیل مضمون مصاحبه‌ها ۸۲٫ کد اولیه که در ۱۰٫ مقوله طبقه‌بندی و در نهایت 6 راهکار بر اساس دیدگاه صاحب‌نظران برای بهبود امنیت مرزی در ایران و افغانستان شناسایی و معرفی گردید. این راهکارها شامل: همکاری‌های بین‌المللی در مبارزه با قاچاق، تقویت نظارت‌های مرزی با فناوری‌های مدرن؛ ایجاد مسیرهای قانونی برای مهاجرت از افغانستان به ایران؛ بهبود زیرساخت‌های مرزی؛ اجرای برنامه‌های توسعه اقتصادی، آموزش و توانمندسازی نیروهای مرزی می‌باشد. یافته‌های این پژوهش می‌تواند در سیاست‌گذاری‌های کلان امنیتی و اجتماعی در راستای بهبود وضعیت امنیت مرزی و کاهش چالش‌های موجود در مرز ایران و افغانستان مورد استفاده قرار گیرد.