جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

چکیده حقوق شهروندی از ارکان اصلی حقوق بشر است که از زوایای مختلف توسط اندیشمندان و دولتمردان جهان مورد توجه قرار گرفته است. بررسی حقوق شهروندی از این جهت لازم است که این موضوع از سوی کشورهای غربی و نگاه غربی تبلیغ می‌گردد؛ درحالی که برخی از این کشورها، بسیاری از حقوق شهروندی ملت‌های خویش را پایمال می‌کنند؛ در صورتی که انقلاب اسلامی خاستگاه این حقوق را اسلام می داند؛ ولی در سال‌های اخیر برخی از مسلمانان از این موضوع مغفول مانده‌اند و مکاتب غربی را به عنوان داعیه‌دار حقوق شهروندی پذیرفته و به تقلید از آن پرداخته‌اند. به همین منظور این مقاله به دنبال این است که مفهوم حقوق شهروندی را در ابعاد سه گانه اسلام از منظر انقلاب اسلامی و در تقابل با دیدگاه غربی بررسی نماید. لذا این پژوهش بدنبال پاسخگویی به این پرسش است که در نگاه انقلاب اسلامی حقوق شهروندی برگرفته از اندیشه اسلامی چگونه ترسیم شده است؟ برای پاسخ به این پرسش از روش توصیفی و چارچوب نظری اسلامی-بومی استفاده شده و یافته‌ها نشان داد که حقوق شهروندی در اندیشه انقلاب اسلامی و در تقابل نگاه غربی مبتنی بر ابعاد سه‌گانه اسلام(عقاید، اخلاق، فقه) در قالب حقوق اعتقادی، حقوق اخلاقی-معنوی و حقوق سیاسی –فقهی دسته‌بندی شده است که معطوف به ظرفیت فرد(اعم از نقاط قوت و ضعف) و ظرفیت جامعه(اعم از فرصت و تهدید) تولید و گاه محدود می‌شود.