جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

چکیده مشارکت سیاسی دانشجویان یکی از سازوکارهای مهم توسعه سیاسی و تحقق نظام سیاسی مردم سالار در جامعه ایران است. بر این اساس هدف اصلی پژوهش، فهم و واکاوی مؤلفه‌های ارتقای مشارکت سیاسی دانشجویان در دوره پسا انقلاب اسلامی ایران به روش فراترکیب است. روش پژوهش از نوع استقرایی فراترکیب کیفی در بازه زمانی 1376 الی 1403 است که به روش نمونه‌گیری غیر احتمالی (تعمدی) از 120 اسناد علمی (استخراج‌شده از پایگاه علمی نورمگز، مگ ایران و ایران داک)، بعد از غربالگری و گزینش، 85 سند علمی به‌عنوان حجم نمونه انتخاب و وارد فاز تجزیه‌وتحلیل با نرم‌افزار Excell و Maxqda 2022 شدند. نتایج نشان می‌دهد که سرمایه اجتماعی، الگوی مرجع اجتماعی، ارزش و هنجارهای اجتماعی؛ خانواده مشارکتی (عوامل اجتماعی)؛ سیاست‌گذاری فرهنگی، رواج سبک زندگی اسلامی-ایرانی، گفتمان دینی در دانشگاه؛ سواد رسانه‌ای (عوامل فرهنگی)، توسعه سیاسی، فرهنگ سیاسی، سرمایه سیاسی، حکمرانی سیاسی سیاسی (عوامل سیاسی)؛ انگیزه و محرک درونی، عزت‌نفس، شخصیت هنجارمند (عوامل روانی)، میزان سرمایه اقتصادی و توسعه اقتصادی (عوامل اقتصادی) و تحصیلات، نوع شغل، محل زندگی (زمینه‌ای-جمعیتی) در ارتقای مشارکت سیاسی دانشجویان طی فاصله زمانی 1376 الی 1403 تأثیرگذار بوده است.

چکیده انقلاب اسلامی یکی از تغییرات سیاسی-اجتماعی مهم در برهه تاریخی ایران برای خلق، بازآفرینی و توسعه هویت ملی در برابر هویت‌های خرده‌فرهنگی، متضاد و درون قومی بوده و توانسته با تکیه‌بر سرمایه اجتماعی؛ گذار از هویت قومی به امر هویت ملی را تسهیل نماید که پیامدهای آن ترویج مدارای اجتماعی، کاهش منازعات سیاسی قومی و اتصال و پیوند چندجانبه اقوام با حکمرانی انقلاب اسلامی بوده است. بر این اساس هدف اصلی پژوهش مطالعه هویت ملی ایرانیان از منظر سرمایه اجتماعی در دوره‌های انقلاب اسلامی ایران 1384 الی 1403 است. روش پژوهش از نوع فراتحلیل کمی (CMA2)؛ واحد تحلیل مقاله‌ها (نورمگز، مگ ایران) و رساله‌های ارشد و دکتری (ایران داک) در بازه زمانی 1384 الی 1403 است. به روش تعمدی-غیراحتمالی (ارزیابی مقاله برحسب ملاک ورود و خروج) از جامعه آماری گردآوری‌شده 50 سند علمی؛ 31 حجم نمونه انتخاب و نتایج با ابزار آزمون d کوهن و f فیشر تحلیل‌شده است. نتایج نشان می‌دهد که سرمایه اجتماعی به‌عنوان شاخص کلان اجتماعی، توانسته بر پیوند و تعلق با هویت ملی بعد از انقلاب اسلامی تأثیرگذار باشد و مقدار این ضریب اثر برابر با 43 درصد است. همچنین ابعاد سرمایه اجتماعی ازجمله تعلق اجتماعی (389/0)؛ انسجام اجتماعی (308/0)؛ مشارکت اجتماعی (418/0)؛ حمایت اجتماعی (355/0)؛ آگاهی اجتماعی (292/0) بر ارتقای هویت ملی ایرانیان بعد از انقلاب اسلامی ایران تأثیرگذار بوده و این تأثیر معنی‌دار است.