واکاوی راهبرد رضاخان در استفاده از میلیتاریسم به مثابه امر اجتماعی
دوره 5، شماره 2، تابستان 1403، صفحه 115-134
عباسعلی رهبر، محمدباقر خرمشاد، ابراهیم برزگر، حسین مولایی
چکیده میلیتاریسم در متون و ادبیات موجود کشور عموماً با ستیزهجویی، جنگطلبی و یا نظامیسالاری یکسان انگاشته میشود. در حالی که ایدئولوژی میلیتاریسم در دوره پهلوی اول به مانند آلمان، ایتالیا و ژاپن قبل جنگ دوم جهانی، همراه با اندیشههای ناسیونالیستی، مبنای تئوریک تغییرات جامعه بود. علاوهبراین تحت تاثیر نفوذ ایدئولوژی نظامی در جامعه و فرهنگ عمومی، به رویکردهای قهری در حل منازعات داخلی، وجود ارتش بزرگ، هزینههای بالای نظامی و برتری نظامیان در مقابل جامعه مدنی مشروعیت بخشی شد. نوشتار تشریح چگونگی تحمیل ارزشهای میلیتاریستی به جامعه را مساله اصلی خود میداند و به جهت نقش و جایگاه محوری رضاخان سردارسپه (وزیر جنگ) در تغییر ساختار نظام مشروطه، بر راهبرد او در استفاده از این پدیده متمرکز شده است. پژوهش برای تحلیل دادههای جمعآوری شده از اسناد و روزنامهها، رویکرد تفهّمی وبر را به جهت فهم همدلانه با فاعل انتخاب نموده و از جوامع نظامیسازی شده به عنوان الگو استفاده کرده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد: راهبرد رضاخان در استفاده از میلیتاریسم به مثابه امر اجتماعی، نظامیسازی فرهنگ عمومی از مسیر بازتعریف جامعه بر مبنای ارزشهای نظامیگرایانه بود. برای اثبات ادعای ارائه شده دو حوزه آموزش و مطبوعات به صورت اختصاصی بررسی شدهاند.

