تحلیل جامعهشناختی رابطه قدرت و اخلاق در حکمرانی فراملی و نگاه امام علی(ع) به روابط بین الملل
دوره 7، شماره 1، بهار 1405، صفحه 197-213
پرویز دلیرپور، محسن نصراصفهانی، محمدرضا احمدی بنی
چکیده با نگاهی به تحولات نظم جهانی معاصر میتوان گفت جهان بیش از آنکه بهسوی حکمرانی مبتنی بر قواعد مشترک حرکت کند، در حال بازگشت به منطق رقابت قدرتهای بزرگ و الگوهای شبهامپراتوری است. در چنین بستری، پرسش بنیادین نوشتار حاضر آنست که شباهتها و تفاوتهای میان حکمرانی فراملی و نگاه امام علی(ع) به روابط بینالملل چیست و آیا میتوان این دو رویکرد را در کنار یکدیگر تحلیل و بازخوانی کرد؟ هدف پژوهش، بررسی ظرفیتهای اخلاقی و هنجاری اندیشه امام علی(ع) برای تکمیل یا نقد الگوی حکمرانی فراملی در مواجهه با بحرانهای جهانی است. فرض پژوهش آنست که هر دو رویکرد بهدنبال کاهش منازعه و تقویت همکاری میان جوامعاند، اما در مبانی مشروعیت، فلسفه وجودی و شیوههای عملی تفاوت دارند؛ حکمرانی فراملی متکی بر نهادها و توافقات مدرن و سکولار است، در حالی که اندیشه علوی بر عدالت، کرامت انسانی و اخلاق سیاسی مبتنی است. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل توصیفی ـ تحلیلی و تطبیقی است که با بهرهگیری از منابع کتابخانهای، متون نظری روابط بینالملل و آثار و آموزههای امام علی(ع)، به مقایسه و تبیین مفهومی دو رویکرد میپردازد. یافتههای پژوهش حاکیست میان مؤلفههای کلیدی حکمرانی فراملی و اصول روابط بینالملل در اندیشه امام علی(ع) همچون وفای به عهد، صلحگرایی مشروط، گفتوگوی اخلاقی و مسئولیتپذیری جهانی، همپوشانی معناداری وجود دارد. در نتیجه اندیشه امام علی(ع) میتواند بهعنوان الگویی هنجاری و اخلاقمحور، چارچوبی بدیل و الهامبخش برای بازاندیشی در نظم جهانی معاصر و رفع بنبستهای قدرتمحور ارائه دهد.