نویسنده = شیرخانی، علی
تعداد مقالات: 4
عوامل اثرگذار بر اختلاف‌نظر مجلس و دولت (مطالعه موردی دوران ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد)

عوامل اثرگذار بر اختلاف‌نظر مجلس و دولت (مطالعه موردی دوران ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد)

دوره 6، شماره 2، تابستان 1404، صفحه 77-99

سید علی برقعی، علی شیرخانی، محمدحسن الهی منش

چکیده بررسی‌ علمی عوامل اثرگذار بر اختلاف‌نظر مجلس و دولت اهمیت‌ بسزایی‌ دارد. در فرایند پیچیده قانون‌گذاری و اجرای قانون سبک مدیریت نقش‌ مؤثری ایفا می‌کند و بدیهی‌ است‌ نمایندگان بر اساس برداشت‌ و ادراکی‌ که‌ از شرایط و عملکرد دولت‌ها‌ دارند به‌ تدوین‌ یا تصویب‌ قوانین‌ دست‌ می‌زنند؛ هدف اصلی‌ این‌ پژوهش‌، شناسایی‌ عوامل اثرگذار بر اختلاف‌نظر مجلس و دولت در فرایند قانون‌گذاری و اجرای قانون با بهره‌گیری از نظریه‌ داده بنیاد کلاسیک‌ است‌. سوال اصلی پژوهش عارت بود از: عوامل اثر گذار بر اختلاف نظر مجلس و دولت در دوران ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد کدامند؟ تحلیل‌ داده‌ها در فرایند کدگذاری و تحلیل‌، منجر به‌ ظهور 85 کد،11 مفهوم انتزاعی‌، سه‌ مقوله‌، دو قضیه‌ اصلی‌ و هفت‌ زیر قضیه شد و نتایج تحقیق نشان داد عوامل‌ اثرگذار‌ از طریق‌ دو مقوله‌ مدل‌های ذهنی‌ و فرایندهای ذهنی‌ بر اختلاف‌نظر نمایندگان مجلس با دولت اثر ‌گذار بودند. منظور از مدل‌های ذهنی‌؛ ایدئولوژی، تمایلات حزبی‌، باورها و نگرش‌ها و تاریخ‌گرایی‌ نمایندگان است‌ و منظور از فرایندهای ذهنی‌؛ توجه‌، خودآگاهی‌ و قدرت تجزیه‌وتحلیل نمایندگان است‌.

تاملی در اندیشۀ سیاسی شهید مطهری پیرامون مردم‌سالاری دینی

تاملی در اندیشۀ سیاسی شهید مطهری پیرامون مردم‌سالاری دینی

دوره 5، شماره 1، بهار 1403، صفحه 275-295

مسعود کاویانی، علی شیرخانی، مقصود رنجبر

چکیده مردم سالاری دینی از مهمترین دغدغه‌های امروزین جامعه فرهیختگانی است. این نظریه از انقلاب مشروطه در ادبیات سیاسی ایران جلوه گر، و پس از انقلاب اسلامی به عنوان پاسخ به پرسش از مشروعیت این نظام تثبیت شد.(پیشینه). با این حال این نظریه همواره مورد مناقشه بوده است؛ عده ای با تمسک به مولفه های لیبرال دموکراسی، آن را فاقد معیارهای مردم سالار و برخی نیز با توجه به مولفه هایی از قبیل مشارکت، رضایت مردم و تقسیم قوا آن را بهترین الگوی مردم سالاری می دانند(مساله). شهید مطهری از جمله متفکران نوگرا و معرفت اندیشی است که درباره مردم سالاری دینی نظریه پردازی کرده است. از آنجا که وی مهمترین نظریه پرداز انقلاب به شمار می‌آید، شایسته است نظریه‌ی این متفکر واکاوی شود.مقاله حاضر با روش تحلیلی انتقادی مبتنی بر هرمنوتیک مولف محور قصدگرای اسکینر در صدد نقد و بررسی این نظریه است(روش)؛ و به طور مشخص در پی آن است که این نظریه مبتنی بر چه اصولی است و چه نقدی برآن وارد است؟(سوال). این نظریه، مردم سالاری را به مثابه روش قلمداد کرده و با تاکید بر امکان مردم سالاری دینی، شان نظارتی برای ولی فقیه قائل است(فرضیه). یافته ها حاکی از آن است که بر اساس نظریه شهید مطهری دو موضوع آزادی و نقش مردم در حکومت از اهمیت بالایی برخوردار است اما جایگاه و عملکرد ولی فقیه به عنوان یکی از ارکان مردم سالاری دینی دارای ابهام است(یافته).

روحانیت و دموکراسی (مطالعه موردی: آرا و اندیشه های آیت اله محمدتقی مصباح یزدی)

روحانیت و دموکراسی (مطالعه موردی: آرا و اندیشه های آیت اله محمدتقی مصباح یزدی)

دوره 3، شماره 1، بهار 1401، صفحه 111-131

رحیم عینی، علی شیرخانی، محمدحسن الهی منش

چکیده شناخت ابعاد روحانیت و نگرش این نهاد به مفهوم دموکراسی سرفصلی مهم از تاریخ سیاسی ایران خصوصاً در بعد از انقلاب اسلامی ایران است که در این دوره برای اولین بار قدرت سیاسی در اختیار این نهاد مذهبی قرار گرفته است. بر این اساس هدف اصلی مقاله حاضر پاسخ به این پرسش است که فهم و برداشت روحانیت سنتی از دموکراسی چگونه بوده است؟ برای پاسخ به این پرسش با استفاده از مدل های دموکراسی «دیوید هلد» این گمانه را مطرح ساختیم که روحانیت سنتی با رد مدرنیته و بنیان های نظری دموکراسی بر پایه نوعی اسلام فقاهتی، متحجر و سنتی نگرشی آمرانه و محافظه کارانه به دموکراسی داشته است. این نوشتار با روش کیفی اندیشه آیت اله مصباح یزدی را به عنوان نماینده روحانیت سنت گرا انتخاب نموده و بر اساس شاخص های هفت گانه دموکراسی دیوید هلد مورد آزمون قرار داده است.

مطالعات و بررسی‌ها نشان دادند که روحانیت سنت گرا به نمایندگی آیت‌اله مصباح بر پایه فقه سنتی و با تفسیری ظاهری از شریعت در برابر دموکراسی و مؤلفه‌های آن مقاومت ورزیده است و تا زمانی که این طیف از روحانیت نوعی رابطه و پل دیالکتیکی میان عقلانیت دینی و سنتی با عقلانیت جدید در راستای دموکراسی برقرار نکند جهان شیعه با نمایندگان روحانی خود با خطر بنیادگرائی مواجهه خواهد شد.

انقلاب اسلامی، مردم سالاری دینی و مشارکت سیاسی زنان

انقلاب اسلامی، مردم سالاری دینی و مشارکت سیاسی زنان

دوره 2، شماره 3، پاییز 1400، صفحه 101-126

مریم شفیعی، علی شیرخانی، محمد ترابی

چکیده یکی از مهم‌ترین راه‌های دستیابی به توسعه، مشارکت تمام افراد جامعه است و این امر در گرو برقراری روابط و مناسبات اجتماعی مطلوب و عادلانه امکان پذیر است. مشارکت سیاسی زنان یکی از موضوعات مهمی است که شاخص مهم، در فرآیند توسعه پایدار هر جامعه‌ای محسوب می‌شود. هر چه جامعه از روابط اجتماعی انسانی‌تر و عادلانه‌تر برخوردار باشد، مشارکت و همکاری افراد بیشتر و بهتر می‌گردد. در واقع مشارکت معلول ساختارها و کارکرد روابط اجتماعی و نحوی توزیع امکانات، منابع، نحوه تقسیم کار و مسولیت‌ها در جامعه است. تغییر و تحولاتی که در دهه‌های اخیر در حوزه سیاسی و اجتماعی زنان در ایران بوجود آمده است، افزایش سطح تحصیلات، مشارکت در زمینه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و به طور کلی تلاش آنها برای کسب نقش های مختلف در اجتماع نشان دهنده فعال شدن نقش زنان در عرصه‌های مختلف است. اما با این حال مشاهده می‌شود که حضور و مشارکت زنان در رده‌های بالای مدیریتی دارای مشکلات جدی می‌‌‌‌‌باشد. در این بین پرسشی مطرح است این که آیا پیروزی انقلاب اسلامی تاثیری بر کیفیت مشارکت سیاسی زنان داشته است؟ چه موانعی بر سر راه مشارکت سیاسی زنان وجود دارد؟ نتایج پژوهش نشان می‌دهد با توجه به اینکه آموزه‌های انقلاب اسلامی بر استقلال طلبی، ظلم‌ستیزی، عدالت اجتماعی و عدالت جنسیتی تاکید دارد و این مفاهیم در مشارکت تجهیزی زنان نقش اساسی را داشته است و کمتر به مشارکت از نوع مستقل آن توجه شده است. ساختار و بافت سنتی که بر تار و پود فکر و اندیشه‌ی مردم جامعه تنیده شده است، متاثر از فرهنگ سیاسی جامعه ایران می‌باشد و به نظر می‌رسد  مانع جدی برای احقاق حقوق و مشارکت زنان محسوب می‌شود.